Zaloguj
Reklama

Charakterystyczne cechy psychoterapii poznawczo-behawioralnej

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1. Beck J.S.: Terapia poznawczo-behawioralna. Podstawy i zagadnienia szczegółowe. Kraków: WUJ, 2012
    2. Popiel A., Pragłowska E.: Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka.Warszawa: Wyd. Paradygmat, 2008

Kategorie ICD:


Charakterystyczne cechy psychoterapii poznawczo-behawioralnej
Fot. medforum
(5)

Psychoterapia poznawczo-behawioralna staje się w Polsce coraz bardziej popularna. Coraz częściej kierują na nią lekarze psychiatrzy, na rodzimym rynku wydawanych jest coraz więcej książek na temat tego podejścia. Również pacjenci częściej interesują się nie tylko samą psychoterapią, ale i różnicami między poszczególnymi podejściami terapeutycznymi. Ponieważ terapia poznawczo-behawioralna jest standardem w leczeniu zaburzeń lękowych czy depresji, warto wiedzieć co ją wyróżnia.

W dobie mnogości podejść terapeutycznych pacjenci podejmują coraz bardziej świadome decyzje co do tego do jakiego terapeuty się udać. Decyzja taka może zostać podjęta choćby na podstawie tego, jaki sposób pracy czy inaczej nurt prezentuje dany terapeuta i czy będą one odpowiadały danemu pacjentowi. Jedni lubią mieć jasno określony cel i szczegółowy plan spotkania z terapeutą, inni preferują luźną rozmowę i ogólnie rozumiany rozwój osobisty. Terapia poznawczo-behawioralna należy do bardziej ustrukturyzowanych nurtów. Zgodnie ze standardami leczenia w psychiatrii obowiązującymi w Polsce, psychoterapię poznawczo-behawioralną wykorzystuje się preferencyjnie w leczeniu depresji, napadów lęku panicznego, zespołu lęku uogólnionego, zespołu stresu pourazowego, fobii prostej (np. lęk przed pająkami), czy zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Skuteczność leczenia we wszystkich tych przypadkach wynosi kilkadziesiąt procent, a efekty są trwałe. Oczywiście, można w tym nurcie leczyć również zaburzenia osobowości, ale inne podejścia terapeutyczne okazują się w tym przypadku równie skuteczne.

Korzenie terapii poznawczo-behawioralnej

Prekursorzy nurtu poznawczo-behawioralnego wcześniej szkolili się w psychoanalizie, czyli historycznie pierwszym podejściu terapeutycznym stworzonym przez Freuda na początku ubiegłego stulecia. Do dziś wielu ludzi myśląc „psychoterapia” ma w głowie wizję leżenia na kozetce czy wieloletnich i intensywnych spotkań z terapeutą. O ile było to typowe dla psychoanalizy, to już terapeuci poznawczo-behawioralni byli całkowitymi przeciwnikami takich zasad pracy. Twórca terapii poznawczo-behawioralnej A. Beck zauważył, że w wypowiedziach jego pacjentów pojawiają się powtarzające się wątki i że bezpośrednia modyfikacja tych przekonań okazuje się skuteczniejsza w leczeniu depresji niż oferowane po omacku interpretacje danych treści lub szukanie przyczyn w podświadomości.

Rewolucja w psychoterapii

Historycznie terapia poznawczo-behawioralna stanowiła kompletną nowość. Zamiast wielu lat terapii, dobrze zaplanowany proces terapeutyczny trwający kilka miesięcy. Zamiast celów ogólnych, dobrze zdefiniowana lista rzeczy do zrobienia, którą można zweryfikować pod koniec terapii. Zamiast pojedynczych opisów przypadków, opisy całych protokołów postępowania systematycznie stosowanych w grupach pacjentów i liczbowe statystyki świadczące o procencie uzyskanej poprawy. Po raz pierwszy stało się możliwe porównanie skuteczności psychoterapii nawet ze skutecznością tabletek.

W toku terapii poznawczo-behawioralnej stosuje się dwa rodzaje interwencji. Techniki behawioralne polegają na modyfikacji dotychczasowych zachowań, np. przeprowadzenie eksperymentu, celowa ekspozycja na trudne doświadczenie, nauka techniki relaksacji, czy planowanie czynności. Techniki poznawcze dotyczą modyfikacji przekonań, w tym celu pacjent jest proszony o zapisywanie swoich myśli kiedy jego nastrój się pogarsza, weryfikację ich prawdziwości czy szukanie argumentów za i przeciw występującym u niego przekonaniom. A wszystko to z powodu założenia przyjętego przez terapeutów poznawczo-behawioralnych, że nasz nastrój zależy od tego, co w danej chwili pomyśleliśmy.

Ważna relacja terapeutyczna

Żaden pacjent nie zaufa terapeucie, z którym nie będzie się dobrze dogadywał. Dlatego tak ważne dla terapeutów poznawczo-behawioralnych jest stworzenie tak zwanego przymierza terapeutycznego, wspólnego ustalenia celów i częstotliwości spotkań, a także wyjaśnienie stosowanych metod pracy. A praca w terapii poznawczo-behawioralnej jest dość intensywna i obejmuje nawet zadania domowe do samodzielnego wykonania pomiędzy sesjami. Bez dozy zaufania i dobrego zrozumienia sensu takich ćwiczeń, terapia nie ma szansy powodzenia, a pacjent będzie miał poczucie, że przeprowadza się na nim niezrozumiałe eksperymenty. W związku z tym terapeuci sporo czasu poświęcają na wyjaśnianie swoich intencji, czy wspólne planowanie prac domowych, które przystają do możliwości osoby, z którą pracują.

fot. panthermedia

Edukacja w trakcie psychoterapii

Celem psychoterapii poznawczo-behawioralnej jest trwałe wyleczenie ze zgłaszanych objawów. Dzieje się to w dużej mierze dzięki pracy własnej pacjenta podczas sesji terapeutycznych, a głównie pomiędzy nimi. Łatwiej wypracować poprawę kiedy rozumie się mechanizm własnych zaburzeń. Dlatego też tak zwana psychoedukacja, czyli część dotycząca nauczenia pacjenta w jaki sposób powstają jego objawy, co je nasila, jakie sposoby radzenia sobie są właściwe, a jakie tylko eskalują problem jest niezbędnym elementem psychoterapii poznawczo-behawioralnej. W tym nurcie robienie  przez pacjenta notatek w trakcie sesji nie jest niczym niezwykłym, a wręcz jest wspierane przez terapeutę. Dzięki temu trudniej zapomnieć co jest aktualną pracą własną, ale i poszczególne elementy wiedzy teoretycznej nie ulatują z pamięci. Często zdarza się, że pacjenci wracają do takich notatek po jakimś czasie od zakończenia terapii by łatwiej radzić sobie z problemami samodzielnie.

(5)
Reklama
Komentarze