Zaloguj
Reklama

Chronoterapia w psychiatrii

Autorzy: dr inż. Jakub Bil
Chronoterapia w psychiatrii
Fot. shuterstock.com
(0)

Cykl dobowy reguluje pracę każdego organizmu, manifestując się na każdym poziomie hierarchicznym, zarówno w skali mikro – cząsteczki, komórki,jak i w skali makro na poziomie populacji. Światło – ciemność wywiera wpływ na zegar biologiczny za pomocą sygnałów glutaminergicznych do jądra suprachiasmatycznego przez trakt siatkówkowo-podwzgórzowy. W mózgu, jak i w całym ciele, następuje cykl zdarzeń, który wpływa na gospodarkę neuroprzekaźników, hormonów, jak i cykle aktywności oraz sen. Ponadto w przypadku rozwiązań dotyczących środowiska fizycznego, w którym pacjenci są leczeni, istotnym czynnikiem wpływającym na regulację cyklu dobowego jest ekspozycja na światło słoneczne sal pacjentów, jak i przestrzeni, w których przebywają. Zaburzenia cyklu dobowego obecne są między innymi w spektrum chorób afektywnych, a zaburzenia snu są jednym z bardzo istotnych problemów terapeutycznych, między innymi w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym. Ponadto problemy z regulacją cyklu dobowego występują również w chorobach neurodegeneracyjnych, tj. Choroba Alzheimera, choroba Parkinsona.

Reklama

Chronoterapia

Chronoterapia jest to terapia niefarmakologiczna polegająca na interwencjach w celu regulacji cyklu dobowego za pomocą kontrolowanych zewnętrznych czynników środowiskowych. Stosowana jest w terapii zaburzeń rytmów okołodobowych, które występują między innymi w spektrum zaburzeń afektywnych, a także w terapii zaburzeń nastroju czy też w chorobach neurodegeneracyjnych, np. AD. Chronoterapia jest metodą terapeutyczną nieinwazyjną o skuteczności wyraźnie większej niż placebo. Chronoterapia jako metoda terapeutyczna może być stosowana w wielu wariantach (technikach). Zaliczamy do nich: deprywację snu i fototerapię, a także w zależności od potrzeb inne zmodyfikowane techniki, które również uzupełnia się o farmakoterapię.
Chronoterapia, warianty:
•    fototerapia (bright light therapy – BLT; dawn and dusk simulation therapy),
•    ograniczanie światła (dark therapy – DT),
•    deprywację snu (sleep deprivation – SD),
•    przesunięcie cyklu sen – czuwanie (sleep phase advance – SPA)
•    zintegrowane terapie chronobiologiczne.

Warunki techniczne i działania niepożądane

Terapia światłem wymaga zastosowania fal o odpowiednich parametrach. Optymalne warunki uzyskuje się przy zastosowaniu światła o natężeniu 2500 lx w czasie około 2 godzin lub w sesji trwającej około 0,5 godziny – około 10000 lx. Najczęściej stosowany jest zakres 5000-10000 lx. Spektrum widmowe światła używanego w chronoterapii pozostaje wciąż przedmiotem rozważań. Z pośród zalecanych są: światło monochromatyczne zielone, zielononiebieskie, czerwone i białe. Zastosowanie światła (bliski ultrafiolet) niesie również za sobą ryzyko pojawienia się działań niepożądanych, stosuje się filtry UV. Dotyczy to szczególnie natężenia 10000 lx w odległości około 30-33cm.

Długa ekspozycja na światło o długości fali 400-500 nm może powodować również fotochemiczny uraz siatkówki, wobec czego rekomendowane jest zastosowanie szerokiego spektrum iluminacji i obniżenie długości fali poniżej 450 nm.

Chronoterapia znajduje zastosowanie szczególnie w przypadku leczenia depresji sezonowej wspomagana właściwą przestrzenią z odpowiednią ekspozycją pomieszczeń, jak i odpowiednim wykorzystaniem sztucznego oświetlenia. Pomieszczenia, w których przebywają pacjenci, powinny mieć odpowiedni stopień doświetlenia światłem naturalnym, tak, aby uzyskać możliwie najdłuższą ekspozycję na światło dzienne. Najbardziej korzystne usytuowanie to wschód – południe – zachód. W przypadku ekspozycji pomieszczeń, w których przebywają pacjenci, na stronę południową uzyskuje się lepsze efekty terapeutyczne. Niedostateczna ilość światła w pomieszczeniu może powodować patologiczne zmiany dobowego rytmu poziomu kortyzolu (adrenaliny) w organizmie, a przez to prowadzić do zaburzeń w sferze behawioralnej.

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • Beauchemin K.M., Hays,P.: Sunny hospital rooms expedite recovery from severe and refractory depressions. „Journal of Affective Disorders” 1996, no. 40, pp. 49–51.
    Dopierała E., Rybakowski J.: Deprywacja snu jako metoda chronoterapii w leczeniu depresji. „Psychiatria Polska” 2015, nr 49(3), s. 423–433.
    Kuller R., Lindsten C.: Health and behavior of children in classrooms with and without windows. „Journal of Environmental Psychology” 1992, no. 12, pp. 305–317.

Reklama
(0)
Komentarze