Zaloguj
Reklama

Depresja seniora

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1) T.Sobów „Praktyczna psychogeriatria” Continuo, Wrocław 2010
    2) D.Dudek „Ból i depresja” Termedia, Poznań 2011
    3) S.Steuden „Psychologia starzenia się i starości” PWN, Warszawa 2012
    4) S.Kałucka Cechy depresji w wieku podeszłym- etiologia, rozpoznawanie i leczenie „Geriatria” 2014; 8; 240-247

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Depresja seniora
Fot. medforum
(4)

Depresja jest chorobą dotykającą ludzi w każdym wieku. Najczęstszymi zaburzeniami psychicznymi w populacji seniorów są zespoły otępienne oraz depresja.

Występowanie depresji

Seniorzy znajdują się w grupie osób szczególnie narażonych na wystąpienie depresji.

Dzieje się tak z powodu pogarszającego się ogólnego stanu zdrowia, sprawności psychofizycznej oraz zmianami zachodzącymi w obszarze funkcjonowania osób starszych w społeczeństwie i rodzinie.


Pomimo rozwijającej się wiedzy dotyczącej chorób i zaburzeń psychicznych, w wielu przypadkach depresja wieku podeszłego pozostaje nierozpoznana i nieleczona. To z kolei powoduje pogorszenie jakości życia chorych oraz niesie za sobą szereg konsekwencji, zarówno natury medycznej jak i ekonomicznej.


Przyczyn tej sytuacji można doszukiwać się w stereotypach dotyczących starości oraz nakładaniu się innych problemów zdrowotnych. Często sami seniorzy są przekonani o nieuchronnym pogarszaniu się stanu zdrowia, w tym psychicznego w okresie starzenia się.


Osoby w podeszłym wieku chorują na depresję równie często jak osoby młodsze (rozpowszechnienie depresji w populacji osób po 65 rż. wynosi ok.15%). W określonych populacjach chorych może być znacznie więcej, zwłaszcza w placówkach opiekuńczych.

Czym jest depresja?

Termin „depresja” w nomenklaturze psychiatrycznej oznacza zespół objawów, pod którym najczęściej rozumiemy chorobę psychiczną jaką jest endogenna depresja. Ujawnia się ona najczęściej w wieku średnim, bez uchwytnej przyczyny zewnętrznej i przebiega z okresami nawrotów objawów depresji oraz stanów remisji.


Objawy depresji mogą pojawiać się również w innych zaburzeniach tj. choroba afektywna dwubiegunowa (epizody depresji występują naprzemiennie ze stanami „mani” czyli euforii, zwiększonej aktywności oraz skłonności do lekkomyślnych zachowań), w reakcji na stresujące wydarzenia życiowe czy w przebiegu schorzeń ogólnoustrojowych (choroby tarczycy, serca czy choroby neurologiczne).

Kiedy można podejrzewać depresję wieku podeszłego?

Objawy depresji to trwające minimum 2 tygodnie:

  • smutek;
  • przygnębienie;
  • apatia;
  • brak energii;
  • niemożność odczuwania przyjemności;
  • zmniejszona aktywność;
  • niechęć do działania;
  • osłabiona koncentracja i pamięć'
  • pesymizm;
  • niska samoocena;
  • poczucie winy;
  • problemy ze snem;
  • zmiany apetytu;
  • myśli dotyczące śmierci i samobójstwa.

Nie wszystkie wyżej wymienione objawy muszą być obecne by rozpoznać depresję.

fot. panthermedia


Seniorzy bardzo często skarżą się na dolegliwości somatyczne w przebiegu depresji (zmęczenie, bóle w klatce piersiowej, pleców, kończyn czy duszność).
Dolegliwości somatyczne mogą być wywołane przez samą depresję lub są następstwem innych chorób, a zły stan psychiczny jedynie zwiększa ich nasilenie.
Również często zgłaszanym objawem są zaburzenia snu oraz brak apetytu.


Zgłaszanie takich dolegliwości przez seniorów może kierować uwagę na ich stan fizyczny oraz skłaniać do zlecania często zbędnych badań diagnostycznych i zwiększania ilości przepisywanych leków na choroby przewlekłe.


W najgorszym wypadku może to przekonać chorego na depresję seniora, że nic mu więcej nie dolega i zaniecha on szukanie właściwej pomocy.
Niestety, bez właściwego leczenia psychiatrycznego, stan chorego nie ulegnie poprawie.

Czynniki ryzyka depresji wieku podeszłego

Do istotnych czynników ryzyka depresji wieku podeszłego zaliczają się:

  • izolacja społeczna;
  • samotność;
  • straty w niedalekiej przeszłości (zwłaszcza utrata osoby bliskiej);
  • pogorszenie statusu społecznego;
  • mniejsza aktywność- emerytura,;
  • pogorszenie sytuacji ekonomicznej;
  • nadużywanie alkoholu i substancji psychoaktywnych (w tym leków np. grupy benzodiazepin);
  • choroba somatyczna;
  • inwalidztwo/niepełnosprawność (w tym pogorszenie wzroku i słuchu);
  • leki;
  • niedobory witamin;
  • zmiany w środowisku (np. zmiana miejsca pobytu);
  • zespół otępienny.

U osób w podeszłym wieku największy wpływ na wystąpienie depresji mają czynniki psychologiczne tj.: samotność czy niepełnosprawność oraz schorzenia somatyczne.

Jak wspomniano wcześniej, depresja seniora jest częstym następstwem chorób ogólnoustrojowych tj. choroby serca, układu oddechowego, cukrzyca, udary mózgu, choroby neurologiczne (choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane) oraz przebiegających z bólem, zwłaszcza przewlekłym (nowotwory, choroby reumatologiczne czy zwyrodnieniowe).
Również niektóre leki stosowane u seniorów mogą sprzyjać ujawnieniu depresji (leki sterydowe, hormonalne, niektóre leki kardiologiczne czy leki przeciwbólowe). Często modyfikacja dotychczasowego leczenia farmakologicznego może zmniejszyć nasilenie objawów depresji lub całkowicie je wyeliminować.

Depresja wieku podeszłego a choroba Alzheimera

Zdarza się, że depresja jest mylona z zespołami otępiennymi z powodu występujących w obu tych schorzeniach zaburzeń pamięci. Ważne jest dokładne zebranie wywiadu od chorego i rodziny celem zróżnicowania tych stanów chorobowych. Konieczne jest również przeprowadzenie dodatkowych badań.
Depresja może również poprzedzać ujawnienie się objawów zespołów otępiennych. Dlatego chorych, którzy po raz pierwszy zachorowali na depresję w podeszłym wieku, należy wnikliwie obserwować pod kątem wystąpienia objawów choroby Alzheimera.


Szczególną sytuacją jest współistnienie choroby Alzheimera i depresji. Taka depresja również wymaga leczenia.
Pacjenci z depresją ma typowych zaburzeń orientacji w czasie i przestrzeni (data, miasto, piętro), z kolei pacjenci z otępieniem nie mają zwykle istotnego obniżenia nastroju.

Rodzaje depresji

Epizody depresji ze względu na stopień nasilenia objawów można podzielić na łagodne, umiarkowane i ciężkie.
Czasem w przebiegu ciężkiej depresji pojawiają się objawy psychotyczne tj, urojenia oraz halucynacje.
Chorzy mogą mieć nieprawdziwe przekonania dotyczące popełnionych zaniedbań, bycia karanym za grzechy. Mogą być przeświadczeni, że stracili majątek lub chorują na śmiertelne schorzenie lub grozi im poważne niebezpieczeństwo.
Zdarza się, że u niektórych chorych niektóre objawy depresji dominują nad innymi (np. bezsenność, ból czy niepokój).

Leczenie depresji wieku podeszłego

W ogólnych zasadach nie odbiega ono od leczenia depresji u osób młodszych. Leki przeciwdepresyjne są lekami nieuzależniającymi i bezpiecznymi. W grupie seniorów ważne jest zastosowanie leku, który będzie jak najlepiej tolerowany przez chorego, nie będzie istotnie wpływał na inne schorzenia i przyjmowane leki niepsychiatryczne. Lekarz może zlecać w trakcie leczenia kontrolne badania laboratoryjne, EKG celem poprawy bezpieczeństwa kuracji.
W ciężkich depresjach, nie reagujących na leki przeciwdepresyjne, skuteczną i bezpieczną metodą leczenia jest elektroterapia. Z kolei w łagodnej depresji wystarczającą i skuteczną metodą leczenia może być psychoterapia.

Konsekwencje depresji wieku podeszłego

Depresja znaczącą pogarsza jakość życia seniorów oraz wikła przebieg chorób przewlekłych, nasilając dolegliwości. Następstwem depresji wieku podeszłego mogą być uzależnienia od leków i alkoholu. Należy pamiętać o ryzyku popełnienia samobójstwa. W populacji seniorów próby samobójcze są rzadsze, jednak osoby w podeszłym wieku 3-krotnie częściej skutecznie odbierają sobie życie niż osoby młodsze.

Podsumowanie

Objawy depresji u osób w podeszłym wieku zawsze powinny budzić czujność i zainteresowanie otoczenia. Depresję wieku podeszłego można skutecznie i bezpiecznie leczyć.
By zmniejszyć ryzyko zachorowań na depresję w populacji seniorów, należy rozwijać sieć wsparcia społecznego, ośrodków aktywizujących (Kluby Seniora, Uniwersytety 3-go Wieku).

 

(4)
Reklama
Komentarze