Zaloguj
Reklama

Farmakoterapia depresji

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Psychiatria On-line

Adres www źródła:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Farmakoterapia depresji
Fot. Panthermedia
(0)

Leczenie depresji polega na stosowaniu leków przeciwdepresyjnych oraz psychoterapii. Metoda w konkretnym przypadku dobierana jest w zależności od przyczyn depresji.

Leczenie depresji polega na stosowaniu środków farmakologicznych o działaniu przeciwdepresyjnym, psychoterapii oraz leczeniu chorób somatycznych (w razie ich występowania). Metoda terapii dobierana jest w zależności od przyczyn depresji.
Farmakoterapię jako główny sposób postępowania stosuje się w leczeniu epizodu depresyjnego występującego w przebiegu choroby afektywnej. Jednak łączenie farmakoterapii i psychoterapii uważa się dziś za postępowanie rutynowe.

Leczenie depresji jest 3 etapowe:
- leczenie fazy ostrej (epizodu, nawrotu)
- leczenie podtrzymujące (utrwalające)
- profilaktyka

____________________________________________



Podział leków przeciwdepresyjnych ze względu na mechanizm działania:

1. Leki nieselektywnie hamujące wychwyt zwrotny monoamin (głównie noradrenaliny i serotoniny, ale często wykazują też powinowactwo do innych receptorów, np. muskarynowych, adrenergicznych czy histaminowych):
- trójpirścieniowe: amitryptylina, clomipramina [anafranil, hypiphen], imipramina, doksepina [doxepin, sinequan]
- czteropierścieniowe: maprotylina [ludiomil]
- inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny: milnacipran [ixel]

2. Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu monoamin:
- serotoniny (SSRI): fluoksetyna [prozac, bioxetin, seronil, deprexetin], fluwoksamina [fevarin], paroksetyna [seroxat], sertalina [zoloft], citalopram [cipramil]
- serotoniny i noradrenaliny (SNRI): wenlafaksyna [efectin],

3. Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO):
- selektywne, odwracalne (RIMA) (typu A): moklobemid [aurorix]
- nieselektywne: fenelzyna, tranylcypromina (w Polsce nie używane)

4. Inne:
- antagonista alfa2-adrenoreceptora - mianseryna [lerivon, norserin]
- inhibitor osi LPPN - tianeptyna [coaxil]
- agonista NA (alfa2) i 5HT1, antagonista 5-HT2 i 5-HT3 - mirtazapina [remeron]
- leki stosowane głównie w innych wskazaniach - B-blokery (propranolol, atenolol), Ca-blokery)
- neuroleptyki. Niektóre lek tej grupy wykazują słaby efekt przeciwdepresyjny, np. pochodne tioksantenu (chlorprotiksen, flupentixol [fluanxol], zuklopentyksol [clopixol]). Szczególnie w depresjach z dużym lękiem, niepokojem, urojeniami. Najczęściej ich zastosowanie jest wstępem przed właściwym leczeniem przeciwdepresyjnym.
- normotymiki - normalizują nastrój. W leczeniu i profilaktyce nawrotów faz choroby afektywnej dwubiegunowej. Np. sole litu [lithium carbonicum], karbamazepina [amizepin, tegretol], kwas walproinowy [convulex, depakine-chrono]

____________________________________________



Podział leków przeciwdepresyjnych ze względu na budowę chemiczną:
- klasyczne - leki o budowie trójpierścieniowej
- drugiej generacji - o budowie innej niż trójpierścieniowa

1. Klasyczne leki przeciwdepresyjne
Zalety: działają przeciwdepresyjnie, są sprawdzone w terapii
Wady: powolne działanie *, niebezpieczne przedawkowanie **, działania niepożądane ***
_______
* I efekty po 2-3 tygodniach
** 3-5 x dawka maksymalna = dawka toksyczna
*** kardiotoksyczność (zaburzenia rytmu)


Do tej grupy zaliczane są głównie leki trójpierścieniowe (TLPD). Leki te są skuteczne u ok. 60-70% pacjentów. Ich korzystne działanie zostało potwierdzone długoletnimi badaniami. Nie ma większych różnic w sile działania poszczególnych leków trójpierścieniowych.

Do najistotniejszych wad tej grupy leków jest możliwość przedawkowania. Przekroczenie 3-5 razy dawki maksymalnej stanowi dawkę toksyczną. W związku z tym istnieje możliwość wykorzystania leku w celu samobójczym. Inną istotną wadą jest opóźniony początek działania. Leki przeciwdepresyjne działają po ok. 2-3 tygodniach. Objawy uboczne: suchość w ustach, zaparcia, zaburzenia akomodacji i zaburzenia pamięci, ortostatyczne spadki ciśnienia, kardiotoksyczność (zaburzenia rytmu serca - uszkodzenie układu przewodząco-bodźcotwórczego) i zwiększenie masy ciała.

2. Leki przeciwdepresyjne nowej generacji
NIE-TLPD: SSRI, SNRI, MAO

Zalety: działają przeciwdepresyjnie, małe ryzyko samobójstwa, słabsze działania niepożądane
Wady: powolne działanie (I efekty po 2-3 tygodniach)

Są skuteczne w leczeniu depresji, lęku towarzyszącemu depresji i zapobieganiu samobójstwom.
W porównaniu z TLPD są to leki lepiej tolerowane i bezpieczniejsze. Jednak są mniej skuteczne w leczeniu dużej depresji od leków klasycznych. Nie powodują działania antycholinergicznego (suchość w ustach, zapracia itd.), nie są kardiotoksyczne, nie powodują przyrostu masy ciała. I co najważniejsze ich przedawkowanie nie jest niebezpieczne. W przypadku SSRI częstsze są nudności, wymioty, przynajmniej na początku terapii. Czasem występuje niepokój.
Nieodwracalne, nieselektywne inhibitory monoaminooksydazysą w tej chwili nie używane w terapii depresji ze względu na toksyczność i mniejszą skuteczność. Powodowały one przełomy nadciśnieniowe spowodowane nadmiarem tyraminy (zawarta w serze i czerownym winie).
Odwracalne selektywne IMAO-A (RIMA) są bezpieczniejsze, nie ma efektu tyraminowego. Należy jednak uważać by nie łączyć tych leków z selektywnymi IMAO-B, stosowanymi np. w terapii choroby Alzheimera (selegilina [jumex]). Razem te leki działają jak nieselektywne IMAO, z wszelkimi konsekwencjami.

W terapii lekami przeciwdepresyjnymi, szczególnie w przypadku leczenia dużej depresji, należy zwracać uwagę na ich profil działania. Nie wszystkie działają jednakowo na poszczególne składowe zespołu depresyjnego. Niektóre (np. imipramina, fluoksetyna) szybciej podnoszą napęd niż nastrój, co może zwiększać ryzyko działań samobójczych.
Z uwagi na późny początek poprawy stanu psychicznego po lekach przeciwdepresyjnych decyzję o zmianie terapii można podjąć nie wcześniej niż po 6 tyg. leczenia dawką w oknie terapeutycznym.

____________________________________________



Inne sposoby terapii depresji:
- Leki anksjolityczne. Wspomaganie terapii, zwłaszcza w przypadku zaburzeń snu, niepokoju czy lęku.
- Elektrowstrząsy (EW). W ciężkich depresjach, depresjach lekoopornych, itp.
- Światłoterapia - w depresjach sezonowych.
- Psychoterapia - najskutecznejsza poznawcza.
- Deprywacja snu - bezsenne noce, nieprzerwany okres czuwania przynajmniej 36 godzinny. Np. 2 razy w tygodniu podczas leczenia tymoleptycznego.


Piśmiennictwo:
1. Kasper S. i wsp.: Depresje. Rozpoznawanie i lecznie, Springer PWN, Warszawa 1996
2. Pużyński S.: Depresje i zaburzenia afektywne. PZWL Warszawa 1996

(0)
Reklama
Komentarze