Zaloguj
Reklama

Funkcjonowanie neuro poznawcze w odpowiedzi na leki przeciwpsychotyczne

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Funkcjonowanie neuro poznawcze w odpowiedzi na leki przeciwpsychotyczne
Fot. Pantherstock
(5)

Omówiono duże badanie kliniczne, w którym uzyskano niewielką poprawę funkcji neuro poznawczych w trakcie leczenia przeciw psychotycznego, niezależnie od grupy stosowanych leków ( leki pierwszej generacji vs leki drugiej generacji). Zmiany funkcjonowania neuro poznawczego w schizofrenii, mogą być istotnym predyktorem zakończenia przyjmowania leków przeciw psychotycznych.

Omówienie artykułu R. S.E Keefe, R. M. Bilder, S.M Davis, P.D. Harvey, B.W. Palmer, J.M.Gold, H.Y. Meltzer, M.F. Green, G. Capuano, T.S. Stroup, J.P. McEvoy, M.S. Swartz, R.A. Rosenheck, D.O. Perkins, C.E.Davis, J.K. Hsiao, J.A.Lieberman. Neurocognitive effects of antipsychotic medications In patients with chronic schizophrenia In the CATIE trial. Arch Gen Psychiatry 2007, 64, 633-647.

W schizofrenii obserwuje się poważne pogorszenie funkcji neuro poznawczych ( neurocognition),  niezależnie od fazy choroby, stanowiąc centralną cechę kliniczną tej choroby. Brakuje w chwili obecnej skutecznych metod leczenia w zakresie dysfunkcji poznawczych pacjentów ze schizofrenią. Wpływ atypowych leków przeciwpsychotycznych na te funkcje pozostaje według autorów omawianej pracy, kontrowersyjny.  Istnieje wiele prac badawczych sugerujących, że stosowanie leków przeciwpsychotycznych drugiej generacji wiąże się z poprawą funkcji neuro poznawczych u pacjentów ze schizofrenią, w porównaniu z leczeniem z zastosowaniem leków pierwszej generacji. Nadal jednak mało wiadomo na temat związku między pogorszenia funkcji neuro poznawczych a lekami przeciwpsychotycznymi. Nie jest także jasne, czy poprawa funkcji poznawczych uzyskana dzięki stosowaniu leków przeciw psychotycznych, przyczynia się do kontynuowania leczenia.

Badanie przeprowadzone przez autorów omawianego artykułu w ramach programu Clinical Antipsychotic Trials of Intervention Effectiveness (CATIE) miało na celu porównanie funkcjonowania neuro poznawczego u pacjentów ze schizofrenią, przyjmujących leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji, z pacjentami przyjmującymi leki pierwszej generacji.      Przewidywano, że funkcje neuro poznawcze będą różniły się u pacjentów w zależności od stosowanej grupy leków. Badacze spodziewali się również, że polepszenie sprawności poznawczej w początkowym okresie leczenia, będzie przewidywać skuteczność dalszego leczenia, mierzoną w czasie do zaprzestania przyjmowania leków z dowolnej przyczyny. Sprawność funkcjonowania neuro poznawczego na wymiarach: szybkość przetwarzania (informacji), rozumowanie, pamięć operacyjna (working memory), pamięć werbalna i czujność, mierzono przy pomocy testów neuro poznawczych. Pomiarów dokonywano po dwóch, sześciu i osiemnastu miesiącach.

W momencie rozpoczęcia badania 25% pacjentów nie przyjmowało żadnych leków przeciwpsychotycznych, 60% pacjentów przyjmowało leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji, 10% pacjentów przyjmowało leki pierwszej generacji, a 5% przyjmowało leki pierwszego i drugiego typu. W chwili rozpoczęcia badania 30% pacjentów przyjmowało  olanzapine, perphenazine - 0%,  quetiapine - 10%, risperidon - 24%, a 4% pacjentów przyjmowało ziprasidon.

Po dwóch miesiącach farmakoterapii, zaobserwowano jednakową poprawę w zakresie funkcji neuro poznawczych u wszystkich pacjentów, niezależnie od rodzaju przyjmowanych leków. Po sześciu miesiącach od rozpoczęcia badania nadal obserwowano poprawę funkcji neuro poznawczych u wszystkich pacjentów. Po osiemnastu miesiącach porównano funkcje neuro poznawcze u pacjentów przyjmujących w dalszym ciągu leki, z pozostałymi osobami, nie uzyskując istotnych różnic. Wystąpiła poprawa w stosunku do początkowych pomiarów w zakresie funkcji neuro poznawczych u wszystkich pacjentów przyjmujących leki przeciwpsychotyczne, niezależnie od ich grupy. Wykazano również, że największa poprawa w zakresie funkcji neuro poznawczych nastąpiła w czasie pierwszych dwóch miesięcy leczenia.

Uzyskano dane wskazujące na to, że poprawa w zakresie funkcji poznawczych wiąże się z redukcją symptomów psychopatologicznych mierzonych PANSS.

Zmiana w zakresie funkcji neuro poznawczych nie przewidywała czasu do przerwania leczenia w ciągu dwóch miesięcy od rozpoczęcia badania. Uzyskano natomiast dane sugerujące, że poprawa funkcji poznawczych przewidywała czas do przerwania terapii, u pacjentów przyjmujących quetiapine oraz ziprasidone. Oznacza to, że polepszenie funkcji poznawczych może skutecznie przewidywać czas w jakim leczenie zostanie zakończone w przypadku osób stosujących wymienione dwa leki przeciwpsychotyczne.

Analiza uzyskanych rezultatów pokazuje małą poprawę funkcji neuro poznawczych po dwóch miesiącach leczenia, przy braku różnic między grupami stosowanych przez pacjentów leków przeciwpsychotycznych ( leki drugiej generacji vs leki pierwszej generacji).

Uzyskane wyniki pozostają, zdaniem autorów omawianej pracy, w sprzeczność z istniejącymi do tej pory danymi, wykazującymi poprawę funkcjonowania neuro poznawczego przy stosowaniu leków drugiej generacji, w porównaniu z lekami pierwszej generacji. Autorzy tłumaczą swoje “niepowodzenie” w udokumentowaniu większej skuteczności nowych leków przeciwpsychotycznych, w poprawianiu funkcji poznawczych tym, że prawdopodobnie dotychczasowych badań nie można generalizować na dane pochodzące z codziennej praktyki klinicznej, którą obecnie wykorzystano do badania. Różnice pomiędzy referowanymi danymi, a wynikami z wcześniejszych doniesień, można wyjaśnić także odmienną metodologią badań. Omawiane wyniki pochodzą z największej jak dotąd przebadanej próby. Co więcej, dawki stosowanych leków były ostrożnie dobierane, w przeciwieństwie do wcześniejszych badań, w których zalecano wysokie dawki leków przeciwpsychotycznych pierwszej generacji, głównie haloperidolu, który może wpływać na pogorszenie pamięci i uczenia się. Zastosowanie w obecnym badaniu perphenazine, jako reprezentanta leków pierwszej generacji, mogło zredukować objawy pozapiramidowe. Jest to też lek wywołujący jedynie umiarkowane efekty uspokajające. Poprzednie badania mogły udokumentować negatywne efekty związane z wysokimi dawkami haloperidolu, niż z faktycznym, specyficznym efektem poprawy funkcjonowania poznawczego związanego z lekami drugiej generacji versus lekami pierwszej generacji. Autorzy sugerują, że w takiej sytuacji lekarze powinni szczególnie uważnie rozważyć dawkę stosowanych leków starszego typu. W przeciwieństwie do poprzednich doniesień, obecne badanie miało szerokie kryteria doboru,  przez co cechy badanej próby były zbliżone do rzeczywistości. Dzięki temu otrzymane rezultaty nadają się do szerszego zastosowania, co przyczynia się do różnicy między obecnym badaniem, a wcześniejszymi. Przeprowadzone badanie odzwierciedla zatem kliniczną rzeczywistość, a nie warunki eksperymentalne szczególnie wyselekcjonowane i obejmujące ośrodki naukowe.

Uzyskane rezultaty sugerują, że o efektywności leczenia decydują wielorakie przyczyny, a poprawa funkcji poznawczych jest jednym z jej uwarunkowań. Poprawa funkcjonowania poznawczego okazała się być dobrym predyktorem przerwania leczenia u pacjentów przyjmujących quetiapine i ziprasidone. Autorzy postulują, że poprawa poznawcza może stanowić współczynnik kontynuowania leczenia u pacjentów, którzy nie wykazują poprawy w zakresie pozostałych symptomów, bądź też, że brak poprawy funkcji poznawczych lub ich pogorszenie, może być szczególnie istotne dla podjęcia decyzji o zaprzestaniu leczenia. I odwrotnie, zmiana w zakresie funkcji neuro poznawczych może być mniej ważnym współczynnikiem dla kontynuowania leczenia, jeśli redukcja objawów faktycznie występuje.

Dalsze analizy będą dotyczyć związku między  różnych współczynników przerwania leczenia oraz jakości życia w próbie CATIE i zostaną opublikowane osobno.

(5)
Reklama
Komentarze