Zaloguj
Reklama

Genogram jako specyficzna metoda wywiadu rodzinnego.

Autor/autorzy opracowania:


Genogram jako specyficzna metoda wywiadu rodzinnego.
Fot. medforum
(0)

Genogram, zwany również „obrazem drzewa rodzinnego”, to jedna z metod zbierania informacji o rodzinie, stanowiąca często podstawę psychologicznej diagnozy rodziny jako systemu.

Wywiady rodzinne z użyciem genogramów pozwalają na bliższe przyjrzenie się strukturze rodziny, wzajemnym relacjom emocjonalnym między jej członkami, a także zapoznanie się z „mitami rodzinnymi” (czyli pewnymi przekonaniami członków rodziny na temat siebie nawzajem oraz rodziny jako całości) i tradycjami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie.

Informacje uzyskane metodą genogramu umożliwiają tworzenie hipotez dotyczących rodzinnych uwarunkowań różnorodnych zaburzeń.

Powszechnie uważa się, że uczestnictwo rodziny w tworzeniu „drzewa rodzinnego” jest elementem procesu terapeutycznego. U podstaw tego założenia leży potrzeba dostrzeżenia i zrozumienia nieświadomych procesów rodzinnych mających wpływ nie tylko na cały system rodziny, ale przede wszystkim na każdego członka tej struktury z osobna.

Genogram konstruowany jest za pomocą graficznych symboli oraz najważniejszych skrótowych informacji w postaci haseł. Na schemacie, poza strukturą rodziny, przedstawia się relacje emocjonalne między członkami (związki, konflikty, dystans) oraz krytyczne wydarzenia rodzinne (takie jak np. rozwód, choroba, śmierć), a także informacje demograficzne dotyczące poszczególnych osób (tj. wiek, wykształcenie, zawód itp.) oraz ich funkcjonowanie (problemy emocjonalne, zawodowe, szkolne).

W analizie struktury rodziny na podstawie genogramu pod uwagę bierze się przede wszystkim układ osób wspólnie zamieszkujących oraz zajmowane pozycje poszczególnych członków rodziny względem siebie. Niezwykle istotna jest analiza pozycji wśród rodzeństwa, dokonywana na podstawie kolejności urodzeń poszczególnych dzieci, ich płci, różnicy wieku oraz towarzyszących im ważnych wydarzeń życiowych. Jest to ściśle związane z oczekiwaniami rodziców wobec dzieci, a co za tym idzie również przyjmowaniem ról rodzinnych i społecznych. Informacje dotyczące wzajemnych relacji emocjonalnych w rodzinie pozwalają przewidzieć problemy, które mogą pojawić się w kontaktach dzieci z ich przyszłymi partnerami.

Analiza cyklu rodzinnego, zobrazowanego za pomocą genogramu, pozwala na ocenę przebiegu i realizacji wszystkich faz rozwojowych rodziny, czyli najbardziej znaczących wydarzeń w życiu rodzinnym (takich jak np. narzeczeństwo, małżeństwo, narodziny dziecka, pójście dziecka do szkoły, wyjście dzieci z domu w celu założenia własnych rodzin, przejście na emeryturę, a także choroba, rozwód, śmierć). Jeżeli zadania danej fazy nie zostaną zrealizowane, wówczas rodzina nie może przejść do następnego etapu cyklu, a to w konsekwencji uniemożliwia dalszy jej rozwój i może doprowadzić do wystąpienia objawów chorobowych u poszczególnych członków.

Szczególnie istotna w diagnostyce każdego objawu chorobowego jest informacja na temat chorób przebytych przez wszystkich członków rodziny, zwłaszcza pokoleniowo. W ten sposób można uzyskać informacje na temat chorób genetycznych występujących w danej rodzinie.

Ponadto analiza funkcjonowania rodziny, obrazuje powtarzające się wzory zachowań, takich jak np. problemy alkoholowe, nadużywanie leków, próby samobójcze, agresja i przemoc, ale także sukcesy i porażki. Uświadomienie rodzinie występowania powtarzających się wzorów niepożądanych zachowań pozwala uniknąć ich w przyszłości.

Niezwykle ważnym elementem stawiania diagnozy systemu rodzinnego jest analiza równowagi sił emocjonalnych w relacjach rodzinnych. Zaburzenia tych relacji objawiają się w postaci stanów chorobowych. Jako pierwszy zwrócił na to zjawisko uwagę amerykański psychiatra Murry Bowen, który pisał o procesie triangulacji (triangulation), czyli włączania osób trzecich w rozwiązywanie problemów emocjonalnych między dwoma członkami rodziny. Zjawisko występowania tzw. „trójkątów systemu rodzinnego” najwyraźniej uwidacznia się w procesie tworzenia genogramów.

Metoda genogramu nie tylko pozwala na szybkie i dokładne zebranie informacji na temat rodziny i jej poszczególnych członków, ale przede wszystkim ułatwia kontakt terapeutyczny lekarza z rodziną i pomaga w stawianiu diagnozy, która pozwoli na wybór odpowiedniej terapii.

Ponadto metoda ta może z powodzeniem być wykorzystywana przez lekarzy różnych specjalizacji w celu zebrania istotnych informacji na temat choroby, jej objawów i związków z sytuacją rodzinną chorego, co z kolei może pomóc w szybszym postawieniu diagnozy i wdrożeniu odpowiedniego leczenia.

Poniżej przedstawione zostały podstawowe symbole wykorzystywane w procesie tworzenia genogramów.

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bibliografia:

  1. Kołbik I. (1999)Wywiad rodzinny z użyciem genogramu, w: de Barbaro B. (red.) Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków
  2. Kołbik I. (1999) Procesy emocjonalne w rodzinie, w: de Barbaro B. (red.) Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków
  3. Namysłowska I. (1997) Terapia rodzin,
  4. Ostoja – Zawadzka K. (1999) Cykl życia rodzinnego, w: de Barbaro B. (red.) Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków
  5. Ostoja – Zawadzka K. (1999) Mity rodzinne, w: de Barbaro B. (red.) Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków
  6. Praszkier R. (1989) Genogramy, w: Praszkier R. (red.) Mity i rzeczywistość terapii rodzi, Tom III, Synapsis, Warszawa
(0)
Reklama
Komentarze