Zaloguj
Reklama

Inteligentni ekstrawertycy kłamią częściej

Autorzy: Judyta Polak
Inteligentni ekstrawertycy kłamią częściej
Fot. panthermedia
(4)

Tendencja do kłamstwa jest częścią naszej osobowości. Ale czy cechy charakteru są jedynymi czynnikami, które sprawiają, że niektórzy ludzie kłamią częściej niż inni? Polscy naukowcy przeprowadzili badanie, które dowodzi, że osobowość i inteligencja odgrywają tu nie małe znaczenie. Wyniki eksperymentu sugerują, że ekstrawertycy o wyższym poziomie inteligencji, dla osiągnięcia określonego celu, częściej mówią nieprawdę.

Reklama

W codziennym życiu społecznym częste kłamstwa, manipulacje i wykorzystywanie odbierane są negatywnie i ogólnie potępiane są przez społeczeństwo. Oszustwa mogą prowadzić do znacznych szkód – prawnych, społecznych czy osobistych. Ale nie wszystkie kłamstwa używane są po to, by czynić zło. Tzw. białe kłamstwa mogą wpływać korzystnie na innych. Jakie czynniki wpływają na to, jak często ludzie kłamią i manipulują innymi?

Używanie kłamstw wynika z naszej osobowości

Skłonność do kłamstwa osadzona jest w naszych osobowościach. Badania pokazują, że różne kombinacje cech charakteru mogą w zależności zwiększać lub zmniejszać to prawdopodobieństwo. Ludzie o wysokich cechach osobowości antyspołecznej – osoby narcystyczne kłamią dla własnych korzyści, z kolei psychopatia związana jest z mówieniem nieprawdy bez powodu.

Eksperyment sugeruje, że podczas interakcji społecznych osoby o temperamencie wpisującym się w szablon ekstrawersji, mówią więcej kłamstw. Naukowcy wykazali, że ludzie wysoko nastawieni na manipulację i brak zaangażowania moralnego rzadziej powstrzymują się od mówienia nieprawdy, zwłaszcza gdy ich reputacja jest zagrożona. Wyniki te potwierdzają, że cechy osobowości wpływają na prawdopodobieństwo kłamania w zależności od kontekstu i korzyści z tego wynikających.

Kluczową rolą, poza cechami charakteru, generującą kłamstwa jest również inteligencja i rozwinięte zdolności poznawcze. Mowa tu o procesach przetwarzania informacji zachodzących w układzie nerwowym – pamięć czy umiejętność skupienia uwagi. Wcześniejsze wyniki pokazały, że osobom o wyższym poziomie inteligencji łatwiej przychodziło fałszowanie testów w taki sposób, żeby zwiększyć prawdopodobieństwo otrzymania pracy.

Kłamstwa pod lupą

Polscy naukowcy postanowili wspólnie przeprowadzić badania, które pokazać miały korelację pomiędzy częstotliwością mówienia nieprawdy a cechami charakteru połączonymi z inteligencją i funkcjami poznawczymi mózgu. Przeprowadzili oni 3 odrębne badania, których uczestnicy decydowali, czy będą kłamać, czy mówić prawdę.

Łączna liczba uczestników we wszystkich 3 badaniach wynosiła 154. Jednak pełne dane były dostępne tylko dla 102 osób, ponieważ warunkiem włączenia uczestnika do eksperymentu było zastosowanie metod analitycznych wymagających kompletnych danych. Autorzy badali cechy charakteru, przekonania uczestników, a pracę mózgu obserwowano przy pomocy rezonansu magnetycznego.

Metoda SDT

Autorzy wykorzystali ideę Speed-Dating Task (SDT), czyli szybkich randek. Osoby biorące udział w doświadczeniu miały za zadanie odpowiadać „tak”/„nie” na zestawy pytań zadawane przez postacie stworzone na potrzeby eksperymentu.

Co więc musieli zrobić? Ich odpowiedzi miały za zadanie zachęcić do siebie jak najwięcej postaci. Co ważne, pytania skonstruowane były w sposób, który jednoznacznie sugerował, co druga strona chciałaby usłyszeć. Badani nie znali prawdziwego celu eksperymentu, dlatego dowolnie mogli manipulować swoimi odpowiedziami, kłamać lub mówić prawdę.

Wyniki eksperymentu pokazało, że ekstrawertycy z dużym współczynnikiem IQ posiadają dużą skłonność do mówienia nieprawdy. Jak mówi jeden z autorów badania, prof. Edward Nęcka, nie sam poziom ekstrawersji ma wpływ na kłamanie, a powiązanie ekstrawersji wraz z wysoką inteligencją. Introwertycy i ekstrawertycy o mniejszym poziomie IQ kłamali mniej.

Chociaż niniejsze badanie dostarcza nowych informacji na temat roli zdolności poznawczych w wyborze nieszczerych zachowań, istnieje kilka ograniczeń, które należy wziąć pod uwagę – mówią autorzy badania.

Piśmiennictwo
Reklama
(4)
Komentarze