Zaloguj
Reklama

Interwencje kryzysowe

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • dr hab. n. med. Irena Krupka-Matuszczyk

Interwencje kryzysowe
Fot. medforum
(5)

Celem interwencji kryzysowej jest usunięcie dyskomfortu emocjonalnego i powrót do poziomu funkcjonowania sprzed kryzysu.

Kryzys emocjonalny polega na przejściowym załamaniu się mechanizmów adaptacyjnych. Może dotknąć jedną osobę, rodzinę lub większą zbiorowość. Do kryzysu może dojść w następstwie zdarzeń stanowiących zagrożenie podstawowych potrzeb i celów życiowych jednostki. Sytuacje kryzysowe, z którymi najczęściej człowiek spotyka się po raz pierwszy, występują niespodziewanie, nagle i mogą doprowadzić do znacznych zmian w jego życiu. Kryzys jest procesem o jednoznacznym określonym początku i zakończeniu.
Istotną cechą kliniczną ostrej reakcji na ciężki stres jest zaburzenie najczęściej zawężenie świadomości z zaburzeniami motoryki w postaci odrętwienia albo też podniecenia ruchowego, krzyku, płaczu, czasem zachowania agresywnego. Manifestuje się on bowiem silnym dyskomfortem psychicznym z poczuciem bezradności, napięcia, niepokoju, dezorganizacją zachowania, zakłóceniem procesów poznawczych oraz dolegliwościami somatycznymi i wegetatywnymi.

Etiologia

Kaplan wyróżnia w procesie jakim jest kryzys następujące fazy:
1) fazę wstępną, w której osoba po okresie burzliwej reakcji opisanej wyżej, usiłuje uporać się z sytuacją reaktywną za pomocą stosowanych dotychczas w sytuacjach stresorodnych sposobów,
2) użycie tzw „awaryjnych” mechanizmów radzenia sobie (np. zmiana definicji sytuacji, rezygnacja z zagrożonej potrzeby lub celu),
3) w przypadku jednak niepowodzenia następuje faza dezorganizacji. Wysiłki w celu rozwiązaniu problemów są chaotyczne i zmierzają do uwolnienia się napięcia metodą prób i błędów,
4) następna faza prowadzi do rozwiązania adaptacyjnego (jeśli wykorzystanie nowych sposobów radzenia sobie pozwala na odzyskanie zdolności funkcjonowania na poziomie sprzed kryzysu lub wyższym) lub do rozwiązania nieadaptacyjnego, gdy częściowo zredukowany dyskomfort utrwala się w postaci objawów nerwicowych, somatycznych a nawet psychotycznych. Rozwiązanie kryzysu adaptacyjnego lub nieadaptacyjnego następuje zwykle po upływie około 4-6 tygodni.

Morrice dzieli kryzysy na
- sytuacyjne - wywołane przez tragiczne zdarzenia losowe, których nie można przewidzieć ani uniknąć (śmierć, gwałt) oraz:
- rozwojowe - związane ze znaczącą zmianą w życiu.

Sytuację kryzysową charakteryzują: atrybut straty i atrybut zmiany.
Strata może dotyczyć utraty zdrowia, dobrego samopoczucia, ograniczenia wolności lub roli społecznej.
Prototypem koncepcji kryzysu jest opisana przez Lindenmana w roku 1944 ostra reakcja żałoby u osób, które utraciły bliskich w pożarze klubu tanecznego w Bostonie. Typowymi dla tych osób stanami emocjonalnymi były: zaabsorbowanie wyobrażeniami zmarłego, wrogość, poczucie winy, zubożenie zachowania oraz objawy somatyczne. „Normalna” reakcja żałoby polega na dopuszczeniu do świadomości faktu utraty, przystosowania się do środowiska, w którym zmarłego nie ma i na nawiązaniu nowych związków z ludźmi.
Interwencja kryzysowa znajduje zastosowanie w ostrych reakcjach na szczególnie ciężkie czynniki reaktywne, które dla pacjenta są sytuacją kryzysową i ma dla niego wymiar katastrofy.

Postępowanie

Celem interwencji kryzysowej jest usunięcie dyskomfortu emocjonalnego i powrót do poziomu funkcjonowania sprzed kryzysu. Podstawowe zasady prowadzenia interwencji wynikają bezpośrednio z koncepcji kryzysu.
Interwencje kryzysowe są jednym z bardzo ważnych obowiązków psychiatrii środowiskowej. Związane jest to ze szkoleniem osób, które często z rodzajem wykonywanej pracy na codziennie stykają się z tragedią ludzką.

Do takich osób zalicza się:
- lekarzy różnych specjalności,
- duchownych,
- policjantów,
- strażaków,
- pracowników telefonów zaufania.

Dysstres osoby przeżywającej kryzys jest traktowany jako adekwatny do sytuacji.
Terapeuta zachowuje się w sposób dyrektywny.

Oddziaływanie na pacjenta przebiega w następujących fazach:
- terapeuta zbiera niezbędne informacje dotyczące głównie znaczenia emocjonalnego sytuacji kryzysowej dla pacjenta,
- uzgodnienie z pacjentem strategii działania,
- pomoc dla pacjenta w wyrażeniu uczuć związanych z kryzysem i zachęcanie go do zmiany zachowań. Terapeuta mobilizuje wewnętrzne zasoby pacjenta oraz źródła oparcia społecznego. Szczególne znaczenie interwencji terapeutycznej polega na tym, że jest to okres zwiększonej gotowości do uczenia się nowych zachowań i korzystania z pomocy innych.
- na koniec terapeuta omawia emocje związane z zakończeniem interwencji.

Rozwojowy potencjał kryzysu polega na tym, że nowe doświadczenia nabyte w tym okresie wzmacniają odporność na podobne zdarzenia w przyszłości.
Od lat 60 tych w Stanach Zjednoczonych i w Europie rozwijają się różne programy interwencji kryzysowych. Należą do nich:
- poradnie społeczne,
- ośrodki kryzysowe,
- formy doraźnej pomocy telefonicznej, w tym telefony zaufania.

Przeprowadza się konsultacje dla pomocników pierwszej linii: policji, strażaków, lekarzy ogólnych, duchownych i innych.
Interwencja kryzysowa skupie się nie tylko na osobie, której sytuacja kryzysowa bezpośrednio dotyczy, ale też na łagodzeniu napięć w środowisku chorego i zaangażowaniu do współpracy w leczeniu osób z najbliższego środowiska.

Bibliografia
1. Stańczakowa T. Psychiatria środowiskowa i organizacja ochrony zdrowa psychicznego. W: Bilikiewicz A., Strzyżewski W.Psychiatria – podręcznik dla studentów medycyny, PZWL Warszawa 1992,
2. Pużyński S. Leksykon Psychiatrii, PZWL, Warszawa 1993,
3. Siwak- Kobayashi M.: Praktyczne zasady psychoterapii – interwencja kryzysowa, w: Wciórka J.: Psychiatria praktyczna dla lekarza rodzinnego, IPN, Warszawa 1992, 103-104,
 

Sponsor projektu:
(5)
Reklama
Komentarze