Zaloguj
Reklama

Jadłowstręt psychiczny

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • dr hab. n. med. Irena Krupka-Matuszczyk

Źródło tekstu:

  • Psychiatria On-Line

Adres www źródła:

Kategorie ICD:


Jadłowstręt psychiczny
Fot. medforum
(5)

Jadłowstręt psychiczny należy do grupy zaburzeń odżywiania się. Charakteryzuje występowaniem dużego spadku masy ciała. Występuje głównie u młodych kobiet

Jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa) wg klasyfikacji ICD X i DSM-IV należy do zaburzeń odżywiania się.


Termin anorexia powstał z połączenia dwóch słów: an – pozbawienie, brak i orexis – apetyt. Oznacza on brak łaknienia lub niechęć do pokarmu. Choroba ta występuje głównie w krajach uprzemysłowionych. Dotyczy w znakomitej większości dziewcząt w okresie adolescencji
(ale opisywane są w literaturze przedmiotu zachorowania na anoreksję wśród młodych kobiet, dziewczynek poniżej 13 r.ż. oraz chłopców). Wg danych literaturowych rozpowszechnienie anorexia nervosa u osób dorosłych waha się w granicach od 0,2 do 0,8%.
W piśmiennictwie dyskutowane są czynniki ryzyka zachorowania na zaburzenia odżywiania się. Wśród nich brane są pod uwagę czynniki kulturowe, rodzinne i indywidualne.
Wśród czynników kulturowych główną uwagę zwraca się na społeczne oczekiwania wobec młodych kobiet z lansowaniem ideału bardzo szczupłej (i tylko atrakcyjnej) młodej kobiety.
Uwarunkowania rodzinne – to przede wszystkim swoiste relacje rodzinne utrudniające proces separacji / indywiduacji.


Anoreksja rozpoczyna się zwykle w sposób skryty, ani młoda dziewczyna, ani jej rodzina nie odbierają osoby odchudzającej się jako chorej. Natomiast w miarę rozwoju choroby, tzn. narastania ubytku masy ciała niepokój bliskich zdecydowanie wzrasta. Najbliżsi nakłaniają dziewczynkę do spożywania większych ilości pokarmu. Próby te kończą się niepowodzeniem.
Okazuje się, że dziewczynka systematycznie unika jedzenia, głównie pokarmów wysokoenergetycznych bogatych w tłuszcze i węglowodany. Uprawia ponadto systematycznie ćwiczenia fizyczne. Niektóre z chorych bezpośrednio po jedzeniu przyjmują środki przeczyszczające, odwadniające lub prowokują wymioty.

Do kryteriów diagnostycznych anorexia nervosa wg Feighnera zalicza się :

  1. początek przed 25 r.ż.,
  2. utratę łaknienia, której towarzyszy spadek wagi ciała co najmniej o 25% w stosunku do wagi wyjściowej,
  3. zaburzone postawy względem przyjmowania pokarmów, samego pożywienia i wagi ciała oraz zniekształcenie postrzegania obrazu własnego ciała,
  4. brak choroby somatycznej tłumaczącej pojawienie się anoreksji i spadku wagi,
  5. brak zaburzenia psychicznego, szczególnie takiego jak : choroba afektywna, schizofrenia, zaburzenia obsesyjno – kompulsywne i fobie,
  6. zaistnienie najmniej dwóch z następujących objawów :
  • amenorrhoea,
  • lanugo,
  • bradykardia,
  • okresy nadaktywności,
  • epizody obżarstwa,
  • wymioty (w tym prowokowane).


Wśród objawów somatycznych jadłowstrętu psychicznego zwracają uwagę następujące:

  • utrata tkanki tłuszczowej i masy mięśniowej, konsekwencją czego jest wychudzenie i wyniszczenie,
  • obniżenie temperatury podstawowej ciała poniżej 36°C z nietolerancją chłodu,
  • zasinienie dystalnych części kończyn i obrzęki,
  • objaw „małego serca” z bradykardią do 60 uderzeń na minutę oraz zaburzenia rytmu serca,
  • obniżenie ciśnienia tętniczego krwi,
  • uczucie nadmiernej pełności w śródbrzuszu z wzdęciami i zaparciami,
  • zanik cyklu menstruacyjnego,
  • zmiany wielkości macicy i jajników,
  • pojawienie się charakterystycznego meszku na ciele – lanugo z suchą, łuszczącą się skórą,
  • wypadanie włosów,
  • osteopenia z osteoporozą.


W ciągu trwania choroby dołączają się zaburzenia biochemiczne z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, hematologiczne – z leukopenią, trombocytopenią, niedokrwistością oraz zaburzenia gospodarki hormonalnej zarówno związanej z zaburzeniami metabolizmu obwodowego, jak i hormonów płciowych.

Wśród objawów natury psychicznej zwracają uwagę:

  1. „matowy” nastrój z cechami dysforii
  2. brak kontaktu z grupą rówieśniczą, głównie z chłopcami,
  3. pomimo narastającej choroby nadal anorektyczki są bardzo pilnymi, solidnymi uczennicami osiągającymi dobre stopnie.


Jadłowstręt psychiczny można leczyć ambulatoryjnie w sposób kompleksowy (farmakologicznie, a przede wszystkim oddziaływaniem terapeutycznym – głównie terapia indywidualna i rodzinna).

Jeżeli taka forma leczenia nie przynosi rezultatu, a szczególnie, gdy:

  • spadek masy ciała wynosi poniżej 30% odpowiedniej wagi do wieku i wzrostu,
  • ma miejsce bradykardia rzędu 40 uderzeń serca na minutę,
  • dołączają się zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, głównie hipokaliemia,
  • pacjentka stosuje intensywnie środki przeczyszczające i odwadniające, bądź występują cechy zespołu depresyjnego lub stan presuicydalny,


hospitalizacja takiej osoby staje się bezwzględną koniecznością.

Rokowanie w anoreksji jest uzależnione od wieku zachorowania, stopnia autonomii przed zachorowaniem, czasu trwania choroby oraz nasilenia objawów chorobowych.

Kontakt z autorem:
Dr n. med. Małgorzata Janas-Kozik
Adiunkt Katedry i Kliniki Psychiatrii i Psychoterapii ŚAM
Oddział Psychiatrii Wieku Rozwojowego
Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II
Sosnowiec-Klimontów, ul. G. Zapolskiej 3
Tel.: (0-32) 263-86-29 lub (0-32) 263-00-58




 

(5)
Reklama
Komentarze