Zaloguj
Reklama

Jak rozpoznać, że dziecko stało się ofiarą molestowania seksualnego?

Jak rozpoznać, że dziecko stało się ofiarą molestowania seksualnego?
Fot. medforum
(5)

Czym w ogóle jest nadużycie seksualne i czy musi dojść do stosunku i penetracji aby mówić o molestowaniu? Jakie zachowania około-seksualne są typowe dla dzieci w określonym wieku i w jaki sposób odróżnić zwyczajne zainteresowanie własnym ciałem i przyjemnością od oznak wskazujących na to, że dziecko mogło stać się ofiarą nadużyć? Kiedy należy szukać profesjonalne pomocy? Poniższy tekst z pewnością pomoże udzielić odpowiedzi na te pytania.

Kwestia dziecięcej seksualności jest niezwykle ważnym i delikatnym tematem, w związku z którym wciąż powstają szeregi publikacji i teorii. Bez wątpienia jednak pozostaje fakt, że wszystkie wydarzenia i nawet pozornie drobiazgi zostawiają ślad w kształtującej się, plastycznej młodziutkiej psychice i rolą dorosłych jest czuwanie nad tym, by jej rozwój przebiegał w najzdrowszy możliwy sposób.


Żyjemy w czasach, gdy seks został mocno skomercjalizowany i choć sceny samego stosunku często są cenzurowane, a przynajmniej nie pojawiają się w telewizji przez okrągłą dobę, to jednak aluzje pojawiają się niemalże wszędzie – na billboardach, w gazetach, Internecie, a dzieci mają wciąż otwarte oczy i wiele rozumieją. Jak wobec tego rozpoznać czy to, co się dzieje z dzieckiem jest zwyczajnym zainteresowaniem własnym ciałem i przyjemnością, być może jedynie wzmocnionym przez bodźce zewnętrzne, a co może sugerować, że dziecko stało się ofiarą wykorzystywania?

Czym jest nadużycie seksualne?  Czy musi dojść do stosunku aby mówić o molestowaniu?

Warto przyjrzeć się bliżej samemu terminowi nadużycia seksualnego. Mówiąc najogólniej, jest to rodzaj kontaktu seksualnego, na który jedna strona nie wyraża zgody i jego ofiarą może stać się zarówno kobieta, jak i mężczyzna, w każdym wieku. Nadużyciem może być zarówno uwłaczające nazywanie partnera, jak i odmowa antykoncepcji, celowe zadawanie bólu podczas czynności seksualnych, świadome zarażanie partnera chorobą przenoszoną drogą płciową czy używanie przedmiotów na które partner nie wyraża zgody. W wypadku dzieci przez nadużycie seksualne rozumiemy jakiekolwiek działania z dzieckiem, zainicjowane przez osobę będącą na wyższym stopniu rozwoju i mającą przewagę nad dzieckiem - dorosłego lub nawet starsze dziecko, które ma na celu zaspokojenie seksualne.


Przez tego typu 'kontakty' można rozumieć szereg zachowań, zarówno dotykowych, jak „bezdotykowych”, angażujących inne zmysły.
Możemy wśród nich wymienić poniższe zachowania, ale nie jest to lista zamknięta.

Do nadużyć „bezdotykowych” możemy zaliczyć:

  • zamierzone eksponowanie genitaliów przez dorosłych w obecności dzieci;
  • fotografowanie dzieci w seksualnych pozach;
  • nieodpowiednie podglądanie dzieci nieubranych lub korzystających z łazienki;
  • nakłanianie dzieci do oglądania lub słuchania aktów seksualnych;
  • celowe angażowanie się w czynności seksualne w obecności dziecka;
  • pokazywanie dziecięcej pornografii lub wykorzystywanie dzieci do tworzenia pornografii;

„Dotykowe” to:

  • stymulowanie przez dorosłego dziecięcych genitaliów w celu osiągnięcia przyjemności seksualnej;
  • zmuszanie dzieci do dotykania genitaliów dorosłych;
  • seksualne dotykanie części ciała, nie tylko genitaliów, odsłoniętych lub ubranych;
  • seks penetracyjny, włączając w to penetrację przez usta;
  • zachęcanie dzieci do zaangażowania się w czynności seksualne, łącznie z masturbacją;
  • namawianie dzieci do prostytucji.

Niepokojące zachowania świadczące o tym, że dziecko mogło stać się ofiarą molestowania

Oznaki wykorzystywania nie zawsze są oczywiste, ale im wcześniej podejmie się zdecydowane kroki mające służyć przeciwdziałaniu wszelkim nadużyciom, tym większa szansa na wyleczenie traumy. Oczywiście jeden poszczególny znak nie musi automatycznie oznaczać wykorzystywania seksualnego, należy do tej kwestii podejśc bardzo kompleksowo, z dużą dawką rozwagi i empatii.

Należy przyjrzeć się uważnie i zwrócić uwagę gdy dziecko wysyła następujące sygnały:

  • zauważalny lęk przed pewną osobą lub miejscem bez wyraźnych, oczywistych przyczyn lub przebywaniem samotnie z określonym dzieckiem lub młodą osobą;
  • lęk przed badaniem fizykalnym u lekarza;
  • rysunki aktów seksualnych;
  • odgrywanie aktów seksualnych za pomocą zabawek;
  • nagłe wycofanie, zamknięcie się w sobie, tajemniczość;
  • pieniądze i zabawki z niewiadomego źródła;
  • drastyczna zmiania nawyków żywieniowych, w tym odmowa jedzenia, drastyczny wzrost lub zanik apetytu, problemy z przełykaniem;
  • samookaleczanie się;
  • znaki fizyczne – siniaki wokół miejsc intymnych lub ust, krwawienia czy nawet infekcja chorobami przenoszonymi drogą płciową;
  • niechęć, lęk przed przebieraniem się w towarzystwie innych i uczestnictwem w aktywnościach fizycznych lub odmowa zdjęcia ubrania w odpowiednim czasie (np. przy kąpieli, przed snem);
  • ucieczki z domu;
  • nagła zmiana w zachowaniu, nocne moczenie, utrata kontroli nad czynnościami fizjologicznymi;
  • niespodziewane używanie nowych, 'dorosłych', nieraz slangowych słów nazywających genitalia;
  • nagła świadomość własnej seksualności i znajomość aktów seksualnych;
  • nakłanianie innych dzieci do wykonywania / udawania czynności seksualnych.

Część z wyżej wymienionych objawów może mieć inne powody niż nadużycia seksualne, np. silny stres wywiązany rozwodem w rodzinie, śmiercią członka rodziny czy ulubionego zwierzątka, problemami w szkole lub rówieśnikami. Nie mniej jednak wciąż pozostają oznaką, dla której dorośli powinni zwiększyć poziom obserwacji nad dzieckiem i ewentualnie szukać profesjonalnej pomocy.

Etapy seksualności – jakie zachowania są normalne, a które powinny zacząć niepokoić?

Naturalnie na różnym etapie rozwojowym dzieci odkrywają własną seksualność, a ich świadomość zmienia się i rozwija w indywidualny dla każdego sposób, nie mniej jednak istnieją pewne kompleksy zachowań typowych dla określonego wieku. Czasami eksploracja wiedzy dotyczącej seksu będzie odbywać się w większej grupie dzieci i granica między rozróżnieniem zwykłego zainteresowania i oznak nadużyć może okazać się cienka lub przesuwać się i rozmywać. Tu warto dodać, że na przykład gdy dziecko wykazuje pewną niepełnosprawność, jego kolejne stadia rozwojowe przebiegają w innym tempie niż u dzieci uznawanych za „zdrowe”. Nie mniej jednak można wskazać pewne zachowania które są typowe oraz takie, które powinniśmy uznać za niepokojące. Podsumowując:

Dzieci do piątego roku życia mogą:

  • używać dziecięcego, „seksualnego” języka do nazywania narządów intymnych;
  • pytać skąd się biorą dzieci;
  • dotykać lub pocierać genitalia;
  • pokazywać i patrzeć na prywatne części ciała.

Niepokojące sygnały:

  • rozmawiają o aktach seksualnych lub używają wyraźnie seksualnego języka;
  • mają fizyczny, seksualny kontakt z innymi dziećmi;
  • wykazują wiedzę, zachowania seksualne przypominające zachowania dorosłych.

Dzieci w wieku szkolnym (6-12) mogą:

  • zadawać pytania dotyczące menstruacji, ciąży, zachowań seksualnych;
  • eskperymentować z innymi dziećmi, zwłaszcza podczas gier – odkrywać role rodziców, lekarzy, pielęgniarek, dotykać się, całować;
  • masturbować się po kryjomu.

Niepokojące sygnały:

  • masturbują się publicznie;
  • wykazują dorosłe seksualne zachowania i wiedzę.

Nastolatki mogą:

  • pytać o relacje i seks;
  • używać seksualnego, dorosłego języka gdy rozmawiają między sobą;
  • masturbować się po kryjomu;
  • eksperymentować seksualnie z osobami w podobnym wieku.

Niepokojące sygnały:

  • masturbują się publicznie;
  • mają kontakty seksualne z dziećmi lub znacznie starszymi dorosłymi.

fot. panthermedia

 

Rola terapii – kiedy należy poprosić o pomoc profesjonalistę?

Wszelkie niefizyczne nadużycia dokonane na dzieciach pozostawiają na psychice blizny i im wcześniej przerwie się cykl przemocy i rozpocznie się przeciwdziałania, tym większa szansa na wyleczenie i zdrowe funkcjonowanie. Przemoc seksualna i mówienie o niej ma w sobie tę dodatkową trudność, że została na nią nałożona warstwa poczucia winy i wstydu, co więcej – co zostało wspomniane powyżej, ta kategoria nadużyć nie musi mieć przełożenia cielesnego, które w pewnym sensie łatwiej zweryfikować. Podczas gdy historie o pedofilach przedstawiane w mediach często wydają się przerażające, a oprawcy sprawiają wrażenie wynaturzeńców, których 'nie ma wśród nas', o tyle należy sobie zdawać sprawę z tego, że najczęściej są nimi osoby zaufane, z bliskiego otoczenia dziecka. Jednocześnie należy pamiętać, że zarówno dziewczynki jak i chłopcy mogą stać się ofiarami, co więcej, stygmat społeczny sprawia, że przestępstwa i nadużycie dokonane na chłopcach zostają rzadziej odnotowane.


Poza aspektem psychologicznym, związanym z głębokimi ranami w psychice, nadużycia seksualne pozostawiają głębokie rany emocjonalne. Dzieci są targane poczuciem wstydu i winy, wydaje im się, że to one są odpowiedzialne za nadużycia których dopuścili się silniejsi od nich, że to one sprowokowały. Mogą czuć odrazę do samych siebie i przechodzić problemy seksualne w wieku dorosłym, łącznie z niemożnością nawiązania zdrowej relacji. Może to obejmować dwie skrajności, czyli zarówno niezdrową, destrukcyjną rozwiązłość, jak i całkowitą niezdolność do kontaktów seksualnych. Dzieci boją się mówić o byciu ofiarą nadużyć, ponieważ obawiają się, że inni im nie uwierzą, będą źli lub swoimi negatywnymi doświadczeniami rozdzielą rodzinę. Paradoksalnie właśnie dlatego NIGDY nie wolno lekceważyć tego, że dziecko powiedziało nam o nadużyciach seksualnych. Jeżeli było w stanie przełamać swoją barierę wstydu i lęku, należy potraktować to poważnie i nie odwracać wzroku od problemu.


Odkrycie i przyznanie, że dziecko stało się ofiarą nadużyć seksualnych jest także niezwykle trudnym przeżyciem dla rodzica. Niedowierzanie, szok i złość są wówczas naturalną reakcją, ale jeśli odpowiednio wcześnie się nie zareaguje i nie podejmie konkretnych przeciwdziałań, skutki mogą być katastrofalne dla całej rodziny. Warto bezzwłocznie udać się do specjalisty, gdyż jak najwcześniejsza reakcja może nie tylko uchronić przed kolejnymi działaniami, ale także pomóc dziecku wcześniej uporać się z traumą czy nawet zapobiec wykorzystywaniu innych dzieci przez tę samą osobę. Warto także uświadomić sobie, że nie jest się w tej sytuacji jedynym i samotnym, a zaprzeczenie i niedopuszczanie do siebie myśli, że „ten problem dotyczy mojego dziecka”, może jedynie przedłużać występowanie problemu zamiast przyczynić się do jego rozwiązania.

(5)
Reklama
Komentarze