Zaloguj
Reklama

Leki normotymiczne

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • dr hab. n. med. Irena Krupka-Matuszczyk

Źródło tekstu:

  • Psychiatria On-Line

Adres www źródła:


Leki normotymiczne
Fot. Panthermedia
(0)

Leki normotymiczne stosowane są w profilaktce nawrotów faz choroby afektywnej dwubiegunowej (CHAD) oraz jako metoda potencjalizacji w terapii innych schorzeń psychicznych

Stosowane są głównie w profilaktce nawrotów faz choroby afektywnej dwubiegunowej (CHAD) oraz jako metoda potencjalizacji w terapii innych schorzeń psychicznych (np. choroba afektywna jednobiegunowa, schizofrenia).

Do tej grupy leków zalicza się:
- węglan litu
- karbamazepina
- kwas walproinowy

Najczęściej leki te zalecane są do stosowania przewlekłego. Ich dawkowanie winno być uzależnione od stężenia leku w surowicy krwi z powodu istnienia możliwości zatrucia. Poziom na początku terapii należy sprawdzać raz w tygodniu, następnie raz w miesiącu. Oto poziomy terapeutyczne tych leków wraz z zalecanym dawkowaniem:

- węglan litu: 0,5-0,8 mmol/l (przy dawce 500-1500 mg/db)
- karbamazepina: 4-8 mg/l (przy dawce 600-800 mg/db)
- kwas walproinowy: 50-100 mg/l (przy dawce 900-1200 mg/db)

W przypadku sytuacji, w których dochodzi do odwodnienia organizmu (wymioty, biegunki, intensywne kąpiele słoneczne) należy badanie poziomu leku dokonywać częsciej.

Sole litu
[Lithium carbonicum]

A. Wskazania

1. farmakologiczna profilaktyka choroby afektywnej dwubiegunowej,
2. potencjalizacja leczenia podstawowego (neuroleptyki, leki przeciwdepresyjne).

B. Przeciwskazania

- bezwzględne:
- niewydolność nerek
- niedoczynność gruczołu tarczowego
- niewydolność krążenia
- zaburzenia przemiany wodno-elektrolitowej

- względne:
- łuszczyca
- ciężkie organiczne choroby oun

C. Dawkowanie

Stosowane w wyrównanym stanie psychicznym lub w fazie ostrej.
Po ustąpieniu fazy ostrej i wycofaniu się z terapii tej fazy (neuroleptyki w manii, leki przeciwdepresyjne w depresji) zalecane jest podawanie samego litu pod kontrolą jego poziomu w surowicy. Stężenie lecznicze to 0.5-0.8 mmol/l mierzone w 12 godzin po ostatniej dawce litu. Dawki zwykle wachają się od 500 do 1500 mg/db podawane w 1 lub 2 porcjach dobowych (Internetowy kalkulator do szacowania dawki litu).

W trakcie podawania litu należy okresowo (1 raz w miesiącu badać poziom litu w surowicy). W przypadku sytuacji, w których dochodzi do odwodnienia organizmu (wymioty, biegunki, intensywne kąpiele słoneczne) należy badanie poziomu leku dokonywać częsciej.

D. Objawy niepożądane

- drżenie rąk (można łagodzić z pomocą ß-blokerów, np. propranololu)
- nadmierna sedacja
- nudności, poliuria, polidypsja
- zaburzenia pamięci
- przyrost masy ciała

E. Zatrucie

- toksyczne zapalenie mózgu:
- drgawki
- objawy splątania
- śpiączka
- zaburzenia rytmu serca

Postępowanie w zatruciu: hemodializa

F. Efekty terapii
- brak nawrotów u 40-50% chorych z rozpoznaniem choroby afektywnej dwubiegunowej,
- mniej częste i o słabszym nasileniu u ok. 30%,
- bez efektu (tzw. lithium non-responders), a czasem nawet pogorszenie u ok. 20%,
- poziom skuteczności:
- dobra - w przebiegu klasycznym CHAD (średnio częste fazy, umiarkowane nasilenie objawów, brak czynników psychgennych, dobre jakościowo remisje), a także przy sekwencji faz: mania-depresja (a nie depresja-mania),
- gorsza - CHAD z częstą zmainą faz, u chorych z tendencją do nadużywania środków uzależniających
- umieralność przyjmiujących profilaktycznie lit zbliżona do umieralności w populacji ogólnej,
- umieralność w/w osób jest istotnie niższa w porównaniu z umieralnością cierpiących na zaburzenia afektywne bez zastosowanej profilaktyki.

G. Postępowanie w nieskuteczności terapii lub po wystąpieniu objawów ubocznych

- zmiana leku na inny normotymiczny,
- dołączenie leku dodatkowego.

H. Odstawienie litu

- duże ryzyko nawrotu choroby (w tym ryzyko samobójstwa),
- czynniki ryzyka nawrotu po odstawieniu litu:
- wcześniejsze episody maniakalne o znacznym nasileniu,
- brak pełnej normalizacji stanu psychicznego w czasie terapii litem,
- stosowanie dodatkowo neuroleptyków i leków przeciwdepresyjnych,
- po nawrocie występującym po odstawieniu litu - słabsza reakcja na ponowne włączenie tego leku.



Karbamazepina
Amizpin, Neurotop, Tegretol, Timonil

A. Wskazania (profilaktyka CHAD)
- niezadowalające lub uboczne działanie litu
- atypowy przebieg choroby
- u pacjentów ze zmianami organicznymi w oun
- u chorych ze skłonnością do nadużywania alkoholu lub z współistniejącymi zaburzeniami osobowości

B. Przeciwskazania
- ciężkie choroby wątroby, serca i układu krwiotwórczego.

C. Przebieg terapii

Badania wstępne:

- morfologia krwi z rozmazem
- trombocyty
- badania czynności wątroby
- elektrolity
- EKG

Dawkowanie

Przez I tydzień 600mg/db, stopniowo zwiększane do 800mg/db do uzyskania poziomu w surowicy 4-8 mg/l.
Może być podawana osobno lub razem z litem.
Jednoczesne podawanie tych leków jest skuteczniejsze niż każdego z osobna. Następuje zmniejszenie niektórych objawów ubocznych. Jednak występuje większa możliwość wystąpienia objawów neurotoksycznych.

D. Działania niepożądane

- zaburzenia ostrości wzroku
- ataksja
- nudności
- zmęczenie
- hiponatremia
- bezobjawowa leukopenia
- nadwrażliwość na lek (rzadko):
- agranulocytoza,
- uszkodzenie wątroby,
- zespół Stevens-Johnsona,
- zapalenie trzustki


Kwas walproinowy
Depakine, Dipromal, Convulex

Wskazania

- leczenie i profilaktyka CHAD (fazy maniakalne), a szczególnie zespołów mieszanych.

Dawkowanie
- 900-1200 mg/db do osiągnięcia poziomu terapeutycznego: 50-100 mg/l.

Działania niepożądane

- nudności
- drżenia
- nadmierna sedacja
- wypadanie włosów
- przyrost masy ciała
- rzadko: zapalenie wątroby, trzustki, agranulocytoza


Inne leki

- neuroleptyki depot (np. haloperidol, flufenazyna, zuklopentyksol) lub o działaniu uspokajającym (np. tiorydazyna, pernazyna), a także neuroleptyki atypowe (klozapina, risperidon, olanzapina)
- antagoniści kanału wapniowego (werapamil - w monoterapii, nimodypina - razem z innymi normotymikami).


Piśmiennictwo

1. Rybakowski J.:Farmakologiczna profilaktyka nawrotów chorób afektywnych. Postępy Psychiatrii i Neurologii, 1997, 6, 153-163.
2. Scully J.H.: Psychiatria. Urban & Partner, Wrocław 1998, 125-126

Kontakt z autorem:
dr n.med. Maciej Matuszczyk
Katedra i Klinika Psychiatrii i Psychoterapii
Śląskiej Akademii Medycznej
40-635 Katowice, ul. Ziołowa 45, tel./faks. 032 2059260

(0)
Reklama
Komentarze