Zaloguj
Reklama

Leki przeciwdepresyjne a samobójstwa u chorych na depresję jednobiegunową

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Leki przeciwdepresyjne a samobójstwa u chorych na depresję jednobiegunową
Fot. ojoimages
(5)

Wiadomo, że jednym z objawów wtórnych depresji jest zniechęcenie do życia, które może przyjąć postać myśli lub prób samobójczych. Ryzyko samobójstwa wśród osób chorujących na depresję jest około 30 razy częstsze niż w całej populacji...

Omówienie artykułu: Yerevanian B., I., Koek R., J., Feusner J., D., Hwang S., Mintz J. Antidepresants and suicidal behaviour in unipolar depression. Acta Psychiatr Scand, 2004, 110, 452-458

Wiadomo, że jednym z objawów wtórnych depresji jest zniechęcenie do życia, które może przyjąć postać myśli lub prób samobójczych. Ryzyko samobójstwa wśród osób chorujących na depresję jest około 30 razy częstsze niż w całej populacji. Autorzy omawianego artykułu zadają pytanie o związek między samobójstwami a stosowaniem leków przeciwdepresyjnych. Istnieje kontrowersja wokół tego, czy leki przeciwdepresyjne zwiększają, zmniejszają, czy nie mają żadnego wpływu na zachowania samobójcze u chorych na depresję jednobiegunową. Zachowania samobójcze są ważnym problemem w zaburzeniach depresyjnych i zarówno próby samobójcze, jak hospitalizacje związane z zachowaniami samobójczymi stanowią istotne zagadnienie zdrowia publicznego.
Przegląd badań dokonany przez autorów, przynosi sprzeczne rezultaty. Na przykład w Szwecji zauważono spadek samobójstw między 1977 a 1997, ale liczba ich wzrosła odkąd wprowadzono w latach 90-tych inhibitory selektywnego wychwytu zwrotnego (SSRI). Z kolei na Węgrzech zaobserwowano spadek liczby samobójstw po wprowadzeniu w tym kraju inhibitorów selektywnego wychwytu zwrotnego. Spadła liczba samobójstw także w Finlandii w latach 1990-1995, co wiązało się ze wzrostem liczby przepisanych leków z grupy SSRI. Z kolei badanie przeprowadzone we Włoszech nie wykazało żadnego związku między liczbą samobójstw a stosowaniem inhibitorów selektywnego wychwytu zwrotnego. Wyniki badań wskazywały na to, że niewiele z osób, które dokonały samobójstwa, stosowały w tym czasie leki. Badania toksykologiczne wykazały również, że większość osób, które popełniło samobójstwo, nie brało leków przeciwdepresyjnych.
Z kolei dane pochodzące z badania trwającego ponad 4 lata, przeprowadzonego przez National Institute of Mental Health Collaborative Depression Study nie wykazały istotnych różnic między fluoxetyną, a innymi antydepresantami w redukowaniu prawdopodobieństwa popełnienia samobójstwa.

Celem badań przeprowadzonych przez autorów omawianego artykułu było, po pierwsze porównanie liczby zachowań samobójczych pacjentów przyjmujących leki z liczbą zachowań samobójczych pacjentów, którzy zaprzestali stosowania leków. Po drugie, chodziło o ustalenie porównywalnego stosunku zachowań samobójczych pacjentów przyjmujących trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TCA) lub inhibitory selektywnego wychwytu zwrotnego (SSRI).

W badaniu wzięło udział 521 pacjentów pozostających pod opieka lekarską autora badań, przyjmujących trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i inhibitory selektywnego wychwytu zwrotnego. Osoby zakwalifikowane do badanie spełniały następujące kryteria:

  1. duże zaburzenie depresyjne (major depressive disorder) i/lub dystymia (dysthymic disorder) według DSM IIIR/IV
  2. co najmniej 6 miesięczna kontynuacja leczenia u autora badań
  3. monoterapia lekami przeciwdepresyjnymi

Kontrolowano następujące zmienne: dokonane samobójstwo, zamiary samobójcze rozumiane jako samodzielnie dokonane fizyczne uszkodzenie z intencją śmierci oraz hospitalizacja z powodu wielu myśli i zamiarów samobójczych.


Rezultaty przeprowadzonego badania pokazują, że stosunek wszystkich zachowań samobójczych ( dokonane samobójstwo, zamiar samobójczy oraz hospitalizacje z powodu myśli i prób samobójczych) u osób, które przerwały leczenie, jest blisko pięciokrotnie wyższy, w porównaniu z osobami przyjmującymi leki przeciwdepresyjne. Również stosunek zachowań samobójczych był prawie siedmiokrotnie wyższy w czasie przerwania leczenia oraz ponad czterokrotnie większy był stosunek hospitalizacji w czasie odstawienia leków, w porównaniu z okresem przyjmowania leków przeciwdepresyjnych.

Także stosunek wszystkich zachowań samobójczych był wyższy ponad pięciokrotnie w czasie odstawienia trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, w porównaniu z okresem ich przyjmowania. Również stosunek zamiarów samobójczych i hospitalizacji z powodu zamiarów i myśli samobójczych był większy po odstawieniu trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, niż w czasie ich przyjmowania.

Stosunek wszystkich zachowań samobójczych był ponad czterokrotnie wyższy po zaprzestaniu przyjmowania inhibitorów selektywnego wychwytu zwrotnego, niż w czasie przyjmowania tych leków. Wystąpił blisko dziewięciokrotnie większy stosunek zamiarów samobójczych w czasie nie przyjmowania SSRIs oraz większy stosunek hospitalizacji na poziomie trendu, w porównaniu z okresem przyjmowania SSRIs.

Stosunek wszystkich zachowań samobójczych był nieco wyższy w czasie stosowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, w porównaniu z okresem stosowania SSRIs.

Wyniki przeprowadzonego badania wskazują na to, że zachowania samobójcze bez skutku śmiertelnego w depresji jednobiegunowej, w której stosuje się leki przeciwdepresyjne, znacznie wzrastają po zaprzestaniu przyjmowania tych leków. Ten efekt jest podobny u pacjentów przyjmujących SSRIs i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne.
Autorzy powołując się na doniesienia z innych badań zauważają, że może istnieć różnica w efektach samobójczych między różnymi grupami leków przeciwdepresyjnych. Niektórzy badacze sugerują, że leki noradrenergiczne, takie jak: maprotilina, desipramina, czy nortryptylina mogą mieć potencjał prowokujący samobójstwa, podczas gdy serotonergiczne leki przeciwdepresyjne wydają się być pod tym względem neutralne lub mogą chronić przed zachowaniami samobójczymi.

Autorzy zwracają uwagę, że zaobserwowany wyższy stosunek liczby zachowań samobójczych w okresie przyjmowania inhibitorów selektywnego wychwytu zwrotnego, niż w czasie stosowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, może odzwierciedlać rzeczywistą różnicę między tymi dwoma klasami leków w wystąpieniu zachowań samobójczych. Może się to wiązać także z tym, że pacjenci z zachowaniami samobójczymi w czasie leczenia trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, są częściej hospitalizowani z powodu ryzyka zatrucia.

Autorzy podkreślają, że głównym wynikiem w przeprowadzonym badaniu było to, że zaprzestanie przyjmowania leków przeciwdepresyjnych, niezależnie od ich kategorii, jest okresem wysokiego ryzyka. Fakt, że po zaprzestaniu stosowania leków, stosunek zachowań samobójczych wzrasta sugeruje, że leki przeciwdepresyjne mogą mieć działanie chroniące przed samobójstwem.

Wysokie ryzyko samobójstwa po zaprzestaniu stosowania leków, może również wiązać się z następującymi czynnikami:
1. związane z odstawieniem leków powstanie klinicznej depresji
2. związany z farmakologią efekt pogorszenia zachowań samobójczych
3. fizjologiczny syndrom odstawienia
4. bezradność prowadząca do zaprzestania leczenia

Z uwagi na czas ryzyka samobójstwa związany z odstawieniem leków, klinicyści zwracają uwagę, że interwencja farmakologiczna powinna się wiązać z długoterminowym kontrolowaniem działania leczenia.
 

(5)
Reklama
Komentarze