Zaloguj
Reklama

Nadmierna senność w trakcie leczenia przeciwpsychotycznego

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Nadmierna senność w trakcie leczenia przeciwpsychotycznego
Fot. ojoimages
(4)

Leki przeciwpsychotyczne, nazywane również neuroleptykami, są podstawową formą leczenia schizofrenii zarówno w okresie zaostrzenia, jak również w okresie braku objawów tzw. okresie remisji. Stałe przyjmowanie leków przeciwpsychotycznych zapobiega nawrotom choroby. Jest to bardzo ważne, ponieważ zachorowanie na kolejny epizod psychotyczny może znacznie pogorszyć przebieg choroby.

Mimo zaleceń lekarzy, aby regularnie przyjmować leki, blisko 50% pacjentów chorych na schizofrenię tego nie robi. Jednym z powodów takiej sytuacji są objawy uboczne leków przeciwpsychotycznych.

Leki przeciwpsychotyczne są szczególnie często obwiniane przez pacjentów o to, że w trakcie ich przyjmowania czują się oni senni, zmęczeni, gorzej i wolniej im się myśli. Odczuwanie nadmiernej senności w trakcie leczenia jest jednym z najczęstszych powodów odstawiania leków. Celem tego artykułu jest zwięzłe przedstawienie pacjentom chorującym na schizofrenię i ich rodzinom, jak należy postępować, gdy w trakcie leczenia pacjent odczuwa nadmierną senność.

 

Czy rzeczywiście obecna jest nadmierna senność?

Gdy mówimy, że ktoś jest nadmiernie senny, mamy na myśli, że ma on zwiększone prawdopodobieństwo zapadania w sen. Aby ocenić, czy rzeczywiście tak jest, można posłużyć się poniższą skalą tzw. skalą senności Epworth.

Proszę określić, jak duże było w ostatnim czasie prawdopodobieństwo zaśnięcia w wymienionych poniżej sytuacjach, w odróżnieniu od uczucia ogólnego zmęczenia. Jeśli wymienione czynności nie były wykonywane w ostatnim czasie, proszę je sobie wyobrazić i określić, jak wpłynęłyby one na Pana/ią.

Siedzenie i czytanie

Małe – 1 pkt..

Średnie – 2 pkt.

Duże 3-pkt.

Oglądanie telewizji

Małe – 1 pkt..

Średnie – 2 pkt.

Duże 3-pkt.

Bierne siedzenie w miejscach publicznych (np. w kinie, na zebraniu, w kościele)

Małe – 1 pkt..

Średnie – 2 pkt.

Duże 3-pkt.

Jako pasażer w samochodzie/autobusie, jadąc przez godzinę bez odpoczynku

Małe – 1 pkt..

Średnie – 2 pkt.

Duże 3-pkt.

Leżenie i odpoczywanie po południu, jeśli okoliczności na to pozwalają

Małe – 1 pkt..

Średnie – 2 pkt.

Duże 3-pkt.

W czasie rozmowy, siedząc

Małe – 1 pkt..

Średnie – 2 pkt.

Duże 3-pkt.

Spokojne siedzenie po obiedzie bez alkoholu

Małe – 1 pkt..

Średnie – 2 pkt.

Duże 3-pkt.

W samochodzie/autobusie, podczas kilkuminutowego postoju w korku lub na czerwonym świetle

Małe – 1 pkt..

Średnie – 2 pkt.

Duże 3-pkt.

Suma punktów

 

 

Na nadmierną senność wskazuje wynik powyżej 10 punktów. Wynik poniżej 10 punktów świadczy o braku nadmiernej senność. W takiej sytuacji zamiast o odczuwaniu nadmiernej senności mówimy o odczuwaniu zmęczenia. Zmęczenie jest to objaw, często doświadczany przez pacjentów chorych na schizofrenię. Może ono wynikać z objawów negatywnych schizofrenii, do których zaliczamy m.in. bierność, apatię, wycofywanie się z kontaktów z innymi ludźmi oraz z często obecnych u pacjentów chorujących na schizofrenię objawów depresji np. smutku, przygnębienia, utraty zainteresowań. Zmęczenie może być również powodowane innymi schorzeniami np. anemią, niedoczynnością tarczycy. Pierwszym krokiem w ustaleniu przyczyny zmęczenia musi być ocena stanu psychicznego i ocena ogólnego standu zdrowia. Dopiero po tych czynnościach można rozważać, czy uczucie zmęczenia nie jest powodowane przez przyjmowane leki.

 

Czy nadmierna senność nie jest wynikiem złej jakości snu?

Jeśli obecna jest nadmierna senność bardzo ważnym jest, aby wykluczyć zaburzenia snu. Osoby chorujące na schizofrenie w porównaniu do osób zdrowych mają gorszą jakość snu. Dłużej trwa u nich zasypianie, częściej występują wybudzenia, sen jest płytki, mało jest snu głębokiego. Cześć problemów ze snem u chorych na schizofrenię wynika z nieregularnego trybu życia i złej higieny snu. Każdy pacjent odczuwający nadmierną sennością powinien odpowiedzieć sobie na następując pytania:

Czy chodzisz spać o tych samych porach, czy nieregularnie?

Ile czasu poświęcasz na sen?

Ile zajmuje Ci przeciętnie zasypanie?

Jak często i na jak długo budzisz się przeciętnie podczas snu?

Czy po przebudzeniu jesteś w stanie ponownie zasnąć?

Czy budzisz się rano zbyt wcześnie?

Jeśli pacjent ma nadwagę i chrapie w nocy warto rozważyć przeprowadzenia badań diagnostycznych w kierunku bezdechu sennego. Badania takie wykonywane są w oddziałach pulmonologicznych i laryngologicznych. Dopiero po upewnieniu się, że długość i jakość snu są wystarczające, można zacząć rozważać czy nadmierna senność nie jest powodowana działaniem leków.

 

Zmęczenie i senność jako działanie uboczne leków przeciwpsychotycznych

Postęp w leczeniu schizofrenii sprawił, że lekarze dysponują dzisiaj lekami przeciwpsychotycznymi, które umożliwiają leczenie bez powodowania senności i zmęczenia. Stan, w którym leki powodują nadmierną senność i zmęczenie określamy terminem sedacja, a działanie leku, które powoduje takie objawy, określamy jako działanie sedatywne. Jeśli osoba chorująca na schizofrenię prowadzi aktywny tryb życia, uczy się, albo wykonuje pracę, w której mysi być stale skoncentrowana warto od samego początku prowadzić leczenie lekami przeciwpsychotycznymi bez działania sedatywnego. Jeśli jednak nasilenie choroby jest duże, a w obrazie klinicznym dominują takie objawy jak pobudzenie, niepokój, bezsenność, silny lęk, wrogość, agresja lekarz może zdecydować, że korzystniejsze będzie zastosowanie leków, które silnie wpływają na stan pobudzenia, czyli wywołują sedację. W takiej sytuacji po ustąpieniu pobudzenia psychotycznego prawdopodobnie pojawi się niestety nadmierna senność i zmęczenie. Warto stosować się wówczas do poniższych zasad, których przestrzeganie sprawia, że odczuwanie senności polekowej jest znacznie mniejsze, a u 60-70% pacjentów całkiem ustępuje po 3-6 miesiącach regularnego przyjmowania leków.

Zachowuj regularny i wystarczająco długi czas snu (>8 godz.)

Przestrzegaj zasad higieny snu

Zaplanuj 15-30 minutową drzemkę w ciągu dnia, ale nie po godzinie 15:00

Unikaj napojów zawierających kofeinę (np. kawa) po południu, możesz jednak pić je rano

Wykonuj ćwiczenia fizyczne i zwiększ aktywności fizyczną w ciągu dnia

Zwiększ ilość światła w pomieszczeniach, w których przebywasz w dzień, staraj się wychodzić w ciągu dnia na zewnątrz

Zwiększ ilość kontaktów społecznych, spotykaj się ze znajomymi

Nie pij alkoholu

Nie przyjmuj narkotyków, ani żadnych substancji odurzających

Regularnie przyjmuj zlecone przez lekarza leki

 

Jeśli mimo stosowania tych zasad senność nie ustępuje należy podczas kolejnych wizyt informować lekarza o odczuwaniu nadmiernej senność. Lekarz w takiej sytuacji może rozważyć i zaproponować następujące działania, które spowodują że odczuwanie w ciągu dnia senność będzie jeszcze mniejsze.

Podawać główną dawkę leku wieczorem i zaproponować, aby była ona przyjmowana nie w porze kładzenia się do łóżka, ale już kilka godzin przed snem

Odstawić wszystkie dodatkowe leki i prowadzić leczenie przy pomocy tylko jednego leku

Zmniejszyć dawkę przyjmowanych leków

Zmienić sposób leczenia na lek przeciwpsychotyczny, który nie powoduje nadmiernej senności

W przypadku decyzji lekarza o zmianie sposobu leczenia z leku powodującego nadmierną senność, na lek bez działania sedatywnego, bardzo ważnym jest, aby nie nalegać na lekarza na szybkie odstawienie powodującego senność leku. Taka zmiana leczenia musi być dokonywana powoli i stopniowo. Zbyt szybkie i pochopne odstawienie uprzednio przyjmowanego leku, może spowodować nawrót choroby.

(4)
Reklama
Komentarze