Zaloguj
Reklama

Nadużywanie substancji psychoaktywnych w trakcie pierwszych epizodów schizofrenii

Nadużywanie substancji psychoaktywnych w trakcie pierwszych epizodów schizofrenii
Fot. ojoimages
(4)

Autorzy dokonali przeglądu literatury dotyczącej problemów diagnostycznych i terapeutycznych nadużywania substancji psychoaktywnych przez pacjentów w trakcie pierwszych epizodów psychoz.

Artykuł pochodzi z czasopisma Wiadomości Psychiatryczne
Wydawnictwo Urban&Partners Wrocław

Early onset schizophrenic and psychoactive substances abuse

Streszczenie
Autorzy dokonali przeglądu literatury dotyczącej problemów diagnostycznych i terapeutycznych nadużywania substancji psychoaktywnych przez pacjentów w trakcie pierwszych epizodów psychoz.

Słowa kluczowe: podwójna diagnoza, wczesne psychozy, używanie/nadużywanie substancji psychoaktywnych

Summary
Authors review the literature on diagnostic and therapeutic problems of psychoactive substances abuse by patients in early onset psychoses.

Key words: dual diagnosis, early onset psychoses, substance use/abuse


W psychiatrii dzieci i młodzieży współwystępowanie różnych zaburzeń i chorób jest regułą. U dziecka lub adolescenta najczęściej stawia się dwa rozpoznania, a nierzadko nawet więcej diagnoz psychiatrycznych. Ze względu na rozpowszechnienie objawów psychopatologicznych w tej grupie wiekowej próbowano ocenić, czy częstość jednoczesnego występowania różnych zaburzeń u tego samego pacjenta jest większa niż wynikałoby to tylko z czystego przypadku. Z kilkudziesięciu badań epidemiologicznych wynika, że współzachorowalność u dzieci i młodzieży jest rzeczywiście częsta i nie ogranicza się do populacji klinicznej i do poważnych zaburzeń. Współwystępowanie zaburzeń jest dwukrotnie wyższe niż to wynikałoby z przypadkowej zbieżności obu rozpoznań. Jako przykłady często współwystępujących ze sobą zaburzeń wymienić można autyzm z upośledzeniem umysłowym, specyficzne zaburzenia rozwoju umiejętności szkolnych z zaburzeniami zachowania i emocji, czy upośledzenie umysłowe z innymi zaburzeniami psychicznymi.
Istnieje kilka możliwości rozumienia zagadnienia jednoczesnego występowania dwu lub więcej schorzeń psychicznych u dzieci i młodzieży: 1) wystąpienie jednego zaburzenia psychicznego zwiększa ryzyko drugiego zaburzenia, np. powszechnie wiadomo, że ryzyko zaburzeń psychicznych u osób upośledzonych umysłowo jest 3–4 razy większe niż w populacji ogólnej; 2) dwa różne zaburzenia mogą charakteryzować się podobnymi czynnikami ryzyka. Np. duże zaniedbania środowiskowe mogą przyczyniać się zarówno do powstania upośledzenia umysłowego, jak i reaktywnych zaburzeń przywiązania; 3) zaburzenia rozpatrywane jako dwie odrębne kategorie mogą być niekiedy w istocie jednym schorzeniem o bardziej złożonej symptomatologii, np. zaburzenia zachowania z depresją, ponieważ ta kombinacja diagnoz w zasadniczy sposób różni się od depresji bez zaburzeń zachowania.

Psychozy o wczesnym początku a nadużywanie substancji psychoaktywnych

W naszym artykule skoncentrujemy się na współwystępowaniu schizofrenii i nadużywania substancji psychoaktywnych. Jest to ważne zagadnienie zarówno ze względu na jego rozpowszechnienie, jak i na poważne konsekwencje dla funkcjonowania.
Wśród wielu prac przedstawiających pacjentów z podwójną diagnozą jedynie nieliczne poświęcone są badaniom na początku choroby, tj. w okresie zwiastunów bądź pierwszego epizodu schizofrenii. Bliższe zainteresowanie badaczy tą grupą pacjentów byłoby istotne ze względu na częste znaczne trudności diagnostyczne, a za tym rokownicze i terapeutyczne.

CZĘSTOŚĆ WSPÓŁWYSTĘPOWANIA PSYCHOZ I NADUŻYWANIA SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH

Współwystępowanie schizofrenii i nadużywania środków psychoaktywnych jest częste, ale badacze spierają się co do liczb. Różnice są znaczne, bo wahają się od kilkunastu do 60%. Mogą one być spowodowane heterogenicznością badanych grup pod względem takich zmiennych jak: kryteria kierowania i przyjmowania do szpitali, przyjęte definicje uzależnienia, metody zbierania danych (wywiady od pacjentów, rodziny, osób z otoczenia społecznego, badania moczu lub włosów na obecność narkotyków), miejsca i czasu prowadzenia badań, a także od czasu trwania choroby i dotychczas stosowane leczenie. Również wśród pacjentów z pierwszym epizodem psychozy częstość współwystępowania nadużywania narkotyków i alkoholu jest wysoka i waha się w granicach 20–30% [9, 20]. Na przykład Cantwell i wsp. [5], wśród 168 pacjentów z pierwszym epizodem psychozy nadużywanie alkoholu lub/i narkotyków stwierdzili u 57 chorych (37%); w tym alkoholu i narkotyków nadużywało 30 pacjentów, samego alkoholu 18 pacjentów, a tylko narkotyków 9 pacjentów. Używanie substancji psychoaktywnych było częstsze u mężczyzn oraz w grupie młodszych osób, co odzwierciedla tendencje obserwowane w ogólnej populacji. W tych badaniach nie stwierdzono znamiennych różnic w częstości nadużywania narkotyków przez pacjentów z pierwszym epizodem psychozy w zależności od rasy i typu początku psychozy. Hafner i wsp. [7, 8] badali obecność i czas pojawienia się uzależnienia od alkoholu lub narkotyków w dużej, liczącej 276 osób, grupie z pierwszym epizodem schizofrenii. Duża zgodność danych uzyskiwanych od pacjentów i ich rodzin potwierdzała wiarygodność tych badań. Częstość nadużywania alkoholu i narkotyków była wysoka w grupie chorych na schizofrenię. W momencie pierwszej hospitalizacji co 4 pacjent z pierwszym epizodem schizofrenii miał za sobą historię nadużywania alkoholu, a co 7 nadużywał nielegalnych środków odurzających. W porównaniu z dobraną, niepsychiatryczną grupą kontrolną częstość nadużywania alkoholu i narkotyków była wśród pacjentów z pierwszym epizodem schizofrenii dwukrotnie wyższa.
Wszystkie badania zgodnie wskazują, że najbardziej zagrożoną nadużywaniem alkoholu i narkotyków grupą wśród pacjentów z pierwszym epizodem psychozy są młodzi mężczyźni. Prawidłowość ta potwierdza się we wszystkich podgrupach diagnostycznych. Najczęściej nadużywanym przez pacjentów z pierwszym epizodem psychozy środkiem odurzającym jest alkohol, nieco rzadziej – kanabinole (podobnie jak w populacji ogólnej) [6, 13, 20]. Ostatnio pacjenci coraz częściej sięgają po kokainę, co również jest zgodne z tendencją charakteryzującą populację ogólną. Chorzy z pierwszym epizodem psychozy bardzo często jednocześnie nadużywają wielu różnych środków odurzających. Najczęściej spotykanym połączeniem jest alkohol i kanabinole.

ZWIĄZEK PRZYCZYNOWO-SKUTKOWY nadużywania substancji
psychoaktywnych i psychoz


Wysuwano wiele hipotez na temat związku przyczynowo-skutkowego między schizofrenią a nadużywaniem substancji odurzających [22], sprawa nie jest w pełni wyjaśniona. Hipotezy mogą być ujęte w trzy grupy, wskazujące kilka możliwości:
1) nadużywanie narkotyków pełni funkcję mechanizmu spustowego bądź jest przyczyną schizofrenii u osób podatnych na zachorowanie [12, 13];
2) nadużywanie alkoholu lub narkotyków jest wtórne do schizofrenii i może stanowić próbę samoleczenia choroby bądź objawów niepożądanych leków przeciwpsychotycznych [7, 14, 18];
3) współwystępowanie schizofrenii i nadużywania środków psychoaktywnych może być przypadkową koincydencją dwóch niezwiązanych ze sobą etiopatogenetycznie zaburzeń, dla których szczyt zachorowań dotyczy tej samej populacji (adolescenci i młodzi mężczyźni).
Trzecia hipoteza wydaje się mało prawdopodobna, skoro większość badań wskazuje na znacznie częstsze nadużywanie narkotyków i alkoholu w populacji chorych na schizofrenię niż w odpowiadającej jej wiekiem populacji ogólnej [13]. Nadużywanie narkotyków może przyspieszyć wystąpienie psychozy, która bez tego wystąpiłaby w późniejszym wieku [5]. Hipotezę tę potwierdzają istotne statystycznie różnice pod względem wieku pierwszego zachorowania na schizofrenię – u pacjentów nadużywających narkotyków psychoza ujawniała się wcześniej. Szczególnie niektóre substancje psychoaktywne, np. środki podniecające, mogą wywoływać psychozę we wcześniejszym wieku u biologicznie podatnych na nią osób [5, 15, 23]. Może to być wynikiem zmian działania układu dopaminergicznego przy powtarzającym się nadużywaniu psychostymulantów [12]. Nadużywanie narkotyków po wystąpieniu pierwszych objawów schizofrenii wskazuje, że zachorowanie mogło być czynnikiem ryzyka uzależnienia. Badania pacjentów w początkowym okresie choroby wykazują wysoką częstość uzależnienia od środków odurzających już w momencie wystąpienia pierwszego epizodu psychozy. Oznacza to, że ani czynniki związane z objawami choroby, ani ze stosowanym leczeniem psychotropowym (np. objawami niepożądanymi neuroleptyków), nie tłumaczą częstego współwystępowania schizofrenii i uzależnień [6].
Szukając odpowiedzi na pytanie, dlaczego wśród chorych na schizofrenię częściej niż w populacji ogólnej występują uzależnienia od substancji psychoaktywnych, alkoholu i narkotyków, prowadzono badania mające na celu porównanie organicznych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym (o.u.n).
Badania magnetycznym rezonansem jądrowym (MRI) Scheller-Gilkey [17] wykazały, że nieprawidłowości obrazu mózgu, były częstsze u tych chorych ze schizofrenią, którzy nie nadużywali środków psychoaktywnych niż u pacjentów z podwójną diagnozą. Badacze ci uważają, że chorzy z podwójną diagnozą stanowią podgrupę ze schizofrenią, u których w momencie rozpoczęcia choroby rzadziej niż u innych stwierdza się organiczne nieprawidłowości w budowie mózgu. Wyniki te są zgodne z niektórymi wcześniejszymi badaniami wskazującymi na ogólnie wyższy poziom funkcjonowania u pacjentów z podwójną diagnozą w porównaniu z chorymi na schizofrenię [5, 23].

KOLEJNOŚĆ WYSTĘPOWANIA PSYCHOZY I NADUŻYWANIA SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH

Wzajemną zależność między psychozą a nadużywaniem substancji psychoaktywnych mogłyby wyjaśnić badania określające kolejność pojawiania się tych zaburzeń. Jednak takich badań jest niewiele, zwłaszcza w grupie krótko chorujących, a ich wyniki są niejednoznaczne. Dokładniejsze rezultaty są uzyskiwane w badaniach odnoszących się do poszczególnych substancji psychoaktywnych. W szwedz-kich badaniach Allebecka [2] intensywne nadużywanie kanabinoli w 69% przypadków poprzedzało co najmniej o rok schizofrenię. Jedynie u 11% badanych nadużywanie kanabinoli rozpoczęło się po wystąpieniu schizofrenii. Podobne wyniki uzyskano w badaniach duńskich [11]. U 23 spośród 24 nadużywających kanabinoli pacjentów z niedawno rozpoznaną schizofrenią uzależnienie od narkotyku poprzedzało co najmniej o rok pojawienie się pierwszych objawów choroby. Wydaje się więc, że nadużywanie kanabinoli może być czynnikiem ryzyka rozwoju schizofrenii.
Dla dokładnej analizy kolejności wydarzeń w początkowym okresie schizofrenii i nadużywania substancji psychoaktywnych konieczne jest wyodrębnienie istotnych zjawisk we wczesnym okresie choroby, takich jak: objawy prodromalne, pierwsze objawy pozytywne i pierwsze objawy negatywne. Badania pacjentów z pierwszym epizodem schizofrenii [8] wykazały, że intensywne nadużywanie alkoholu zwykle następuje po zwiastunach schizofrenii, ale wyraźnie wyprzedza pierwsze objawy wytwórcze.
W odniesieniu do nadużywania innych niż alkohol substancji psychoaktywnych można wydzielić kilka – mniej więcej równych liczebnie – podgrup pacjentów z podwójną diagnozą [10]:
– u 27,5% osób nadużywanie narkotyków wyprzedzało o ponad rok (a często nawet ponad 5 lat) pierwsze objawy schizofrenii. Długotrwałe nadużywanie narkotyków mogło tu być czynnikiem przyczyniającym się do rozwoju schizofrenii;
– u 34,6% osób objawy schizofrenii i nadużywania narkotyków wystąpiły jednocześnie (w tym samym miesiącu). Taki związek czasowy sugeruje istnienie zależności przyczynowo-skutkowej między zaburzeniami, chociaż nie wiadomo, które z zaburzeń jest przyczyną drugiego, czy też istnieje trzeci nieznany czynnik odpowiedzialny za pojawienie się zarówno schizofrenii jak i nadużywania narkotyków.
– pozostałe 37,9% osób rozpoczyna nadużywanie narkotyków po wystąpieniu pierwszych objawów choroby. W tej grupie działanie środków odurzających nie można przypisać roli w patogenezie schizofrenii.
Rezultaty badań nad kolejnością występowania nadużywania narkotyków i pierwszych objawów schizofrenii są również istotne do wyjaśnienia hipotezy o używaniu substancji odurzających jako próby samoleczenia choroby. Hipoteza ta dotyczy pacjentów, którzy sięgnęli po narkotyki lub alkohol po pojawieniu się pierwszych objawów psychozy. Badania wskazują, że używanie alkoholu do „radzenia sobie” z objawami negatywnymi jest teoretycznie możliwe u najwyżej 42% pacjentów z podwójną diagnozą, a używanie narkotyków – u najwyżej 28% chorych. Jedynie 13% chorych z podwójną diagnozą rozpoczyna nadużywanie narkotyków i alkoholu po pojawieniu się pierwszych objawów wytwórczych. Można więc uznać, że środki odurzające nie są często stosowanym sposobem „radzenia sobie” z pozytywnymi objawami choroby. Istnieje jednak grupa pacjentów, którzy zaczynają używać środki odurzające w odpowiedzi na niejasne, niesprecyzowane i przykre uczucie zmian w nich zachodzących w okresie poprzedzającym wystąpienie jakichkolwiek, uchwytnych badaniem klinicznym objawów psychozy. Pacjenci z tej grupy zwykle są objęci wyłącznie bardzo wnikliwymi badaniami retrospektywnymi.

ODMIENNOŚCI PRZEBIEGU PSYCHOZY U PACJENTÓW NADUŻYWAJĄCYCH SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH

Innym podejściem do wyjaśnienia zależności między schizofrenią a nadużywaniem substancji psychoaktywnych jest ocena objawów psychotycznych u pacjentów z podwójną diagnozą. Ma to na celu sprawdzenie, czy istnieje związek między nadużywaniem narkotyków a szczególnymi formami schizofrenii oraz porównanie przebiegu choroby w obydwu grupach.
Wyniki badań dotyczących wpływu nadużywania narkotyków na przebieg schizofrenii, nasilenie objawów oraz rokowanie nie są jednoznaczne. Większość autorów uważa, że u pacjentów nadużywających narkotyków zarówno pierwsze objawy choroby, jak i pierwsza hospitalizacja mają miejsce znacznie wcześniej niż u osób nie nadużywających substancji odurzających [1]. Do wyjątków należą badania [18], w których nie stwierdzono różnic w średnim wieku przy pierwszej hospitalizacji między badanymi grupami.
Według większości doniesień nadużywanie narkotyków przez chorych na schizofrenię łączy się z cięższym przebiegiem psychozy, większym nasileniem objawów oraz gorszym rokowaniem. W prospektywnych rocznych badaniach Linszena [11] obejmujących grupę z niedawno rozpoznaną psychozą, nawroty psychozy występowały wcześniej i częściej u pacjentów nadużywających kanabinoli. Natomiast inni autorzy, na podstawie swoich badań, twierdzą przeciwnie: schizofrenia przebiega łagodniej u osób nadużywających kanabinoli [12, 24]. Może to wynikać między innymi stąd, że pacjenci z pierwotnie łagodniejszym przebiegiem psychozy sprawniej potrafią zdobyć nielegalne środki odurzające, a także dysponują zwykle większymi dochodami pozwalającymi na zakup narkotyku. Badania Cantwella [5] nie potwierdziły wcześniejszych hipotez o częstszych zachowaniach agresywnych i większym nasileniu objawów psychotycznych u pacjentów z pierwszym epizodem schizofrenii i podwójną diagnozą. Tacy chorzy byli jednak postrzegani przez otoczenie jako bardziej niebezpieczni niż pacjenci nie nadużywający narkotyków.
Podejmowano również próby analizowania różnic w obrazie psychozy u pacjentów z pierwszym epizodem schizofrenii nadużywających i nie nadużywających substancji psychoaktywnych. Część autorów pisze o mniejszym nasileniu objawów negatywnych u pacjentów nadużywających narkotyki, inni zaprzeczają takim różnicom [1, 10]. Podobnie niezgodne ze sobą są wyniki badań dotyczących liczby i jakości objawów pozytywnych w badanych grupach [2, 7, 16]. Niektóre doniesienia [2, 16] podają, że objawy wytwórcze są bardziej nasilone wśród chorych na schizofrenię nadużywających narkotyki. W badaniach Hambrechta [10] nadużywający narkotyków pacjenci z pierwszym epizodem schizofrenii, w porównaniu z dobraną pod względem wieku i płci grupą chorych nie nadużywających środków odurzających, charakteryzowali się większą liczbą zachowań asocjalnych, urojeń oddziaływania i głębszą depresją. Szczególnie u pacjentów nadużywających alkohol stwierdza się więcej objawów paranoidalnych i halucynacji słuchowych.
Zaburzenia afektywne, szczególnie depresja, są częstsze u pacjentów nadużywających środki psychoaktywne niż u tych, którzy takich środków nie nadużywają. Według Cantwella [5] pacjenci z zaburzeniami afektywnymi używają środki psychoaktywne znacznie rzadziej niż chorzy na schizofrenię, co jest sprzeczne z poprzednimi badaniami [21].
U chorych nadużywających alkohol często stwierdza się podwyższony, ekspansywny nastrój i zachowania autoagresywne. Wyraźne różnice występują między grupami nadużywających i nie nadużywających narkotyków pacjentów z pierwszym epizodem schizofrenii w zakresie zachowań społecznych. Nadużywanie substancji psychoaktywnych łączy się z nasileniem społecznych konfliktów i zachowaniami asocjalnymi. Doświadczenie kliniczne wskazuje na gorsze rokowanie u chorych z podwójną diagnozą o takim wzorcu zachowań aspołecznych i związków z grupami subkulturowymi. Związane jest to zarówno z degradacją w przebiegu długotrwałego nadużywania narkotyków, jak i gorszą współpracą z zespołem leczącym w procesie leczenia. Znaczne są trudności diagnostyczne u osób nadużywających narkotyki, u których pojawią się objawy psychotyczne. Stwierdzono [1], że u około 50% pacjentów z podwójną diagnozą co najmniej raz, we wczesnym okresie choroby, rozpoznawano psychozę związaną z nadużywaniem substancji psychoaktywnych. Badania te potwierdzają obserwacje kliniczne: objawy pierwszego epizodu schizofrenii mogą być bardzo trudne do różnicowania z ostrą psychozą związaną z nadużywaniem substancji psychoaktywnych. Brak prawidłowego rozpoznania może być powodem opóźnienia właściwego leczenia. Niektórzy sądzą, że odwleczenie rozpoczęcia terapii schizofrenii niekorzystnie wpływa na remisje i pogarsza rokowanie. Opóźnienie właściwego leczenia u młodych osób z podwójną diagnozą ma również znaczenie praktyczne. Czas trwania choroby przed zastosowaniem leczenia neuroleptykami pozostaje w wyraźnym związku z czasem koniecznym do uzyskania remisji i jej jakością.
Porównując grupy chorych na schizofrenię: nie nadużywających narkotyków, nadużywających narkotyków w okresie pierwszego epizodu oraz nadużywających narkotyków w późniejszym okresie choroby, stwierdzono, że pacjenci z podwójną diagnozą aktualnie nadużywający narkotyki funkcjonują na niższym poziomie niż ich rówieśnicy bez historii nadużywania narkotyków, a także niż ci, którzy nadużywali narkotyki przed pojawieniem się choroby, bądź też w jej początkowym okresie, ale nie używają ich obecnie. Gorsze funkcjonowanie dotyczyło szczególnie takich obszarów, jak: relacje interpersonalne, pełnienie ról społecznych, aktywność oraz sytuacja materialna. Reasumując: dotychczasowe badania nie dostarczają dowodów na istnienie specyficznego, związanego z nadużywaniem narkotyków podtypu schizofrenii u krótko chorujących pacjentów. Pacjenci z podwójną diagnozą reprezentują grupę źle zaadaptowaną i gorzej funkcjonującą społecznie, ale nie tworzą specyficznej subkategorii schizofrenii.

LECZENIE PACJENTÓW Z PODWÓJNĄ DIAGNOZĄ

Ogromna liczba badań wskazuje na to, że w leczeniu nadużywania substancji psychoaktywnych bardzo ważne są takie czynniki jak motywacja do leczenia, zdolność do samokontroli, poznawcze i behawioralne sposoby radzenia sobie, wsparcie i nacisk społeczny. Chorzy na schizofrenię mają trudności w każdej z tych sfer. Przede wszystkim chorzy na schizofrenię wykazują mniejszą motywację do leczenia. Przyczyniają się do tego objawy negatywne, np. anergia i zaburzenia woli, objawy niepożądane leków psychotropowych, mniejsze wsparcie i mniejszy nacisk społeczny. Przewlekłe objawy psychotyczne także mogą zaburzać motywację do zaprzestania przyjmowania substancji psychoaktywnych, które niekiedy zmniejszają cierpienie związane z objawami pozytywnymi. Chorzy wykazują znacznie obniżone umiejętności społeczne i możliwości rozwiązywania problemów, konieczne w dojściu do abstynencji i jej utrzymywaniu. Ponadto zaburzenia w sferze poznawczej dotyczące przetwarzania informacji, pamięci i uwagi także utrudniają leczenie, co wiąże się np. z trudnościami w rozumieniu instrukcji, wykonywaniu ćwiczeń. Terapia dostosowana do wszystkich wymienionych trudności musi być u chorych na schizofrenię wielokierunkowa, długoterminowa i elastyczna. Postępowanie powinno łączyć elementy programów stosowanych w leczeniu nadużywania substancji psychoaktywnych i schizofrenii. Typowe programy dla narkomanów są w przypadku pacjentów z podwójną diagnozą zbyt konfrontacyjne i za trudne.
Osher i Kofoed [cyt. za 3] proponują leczenie złożone z czterech faz:
1) zaangażowanie pacjenta w leczenie;
2) przekonanie do długoterminowego leczenia nastawionego na abstynencję lub choćby na znaczne zmniejszenie nadużywania substancji psychoaktywnych;
3) niekonfrontacyjne techniki treningu umiejętności społecznych i rozwiązywania problemów;
4) zapobieganie nawrotom.
Bellack i Blanchard [3] proponują podobny model leczenia złożony z czterech części:
1) poprawa umiejętności społecznych i umiejętności rozwiązywania problemów, mająca na celu zmniejszenie liczby konfliktów interpersonalnych,
2) poprawa umiejętności radzenia sobie ze stresem i rezydualnymi objawami psychotycznymi,
3) edukacja dotycząca niebezpieczeństw nadużywania substancji psychoaktywnych,
4) zapobieganie nawrotom.
Program realizowany jest w grupach liczących 6–8 osób, spotykających się dwa razy na tydzień przez 60–90 minut. Grupę prowadzi dwóch terapeutów wykorzystując różne techniki, np. modelowanie, granie ról lub wykłady. W każdym z segmentów programu konieczne jest dostosowanie technik terapeutycznych i tempa ich realizacji do możliwości chorych na schizofrenię.

WNIOSKI

Nadużywanie substancji psychoaktywnych w pierwszych epizodach schizofrenii stanowi poważny problem diagnostyczny i terapeutyczny. Wyniki badań dotyczących wpływu nadużywania narkotyków przez chorych na schizofrenię na przebieg psychozy, nasilenie objawów i rokowanie są niejednoznaczne. Jednak według większości doniesień nadużywanie narkotyków przez chorych na schizofrenię łączy się z cięższym przebiegiem psychozy, większym nasileniem objawów i gorszym rokowaniem. Postępowanie powinno łączyć elementy programów stosowanych w leczeniu nadużywania substancji psychoaktywnych i schizofrenii, a zwłaszcza uwzględniać mniejszą motywację do leczenia pacjentów chorych na schizofrenię, ich trudności poznawcze, ograniczenia w zakresie umiejętności społecznych oraz możliwości rozwiązywania problemów.

PIŚMIENNICTWO

01. Addington J., Addington D.: Effect of substance misuse in early psychosis. British Journal of Psychiatry 1998, 172 (supl. 33), 134–136.
02. Allebeck P., Adamsson C., Engstrom A.: Cannabis and schizophrenia: a longitudinal study of cases treated in Stock-holm County. Acta Psychiatrica Scandinavica 1993, 88, 21–24.
03. Bellack A.S., Blanchard J.J.: Psychotherapy of schizophrenia with comorbidity. [W:] Welzer S., Sanderson W.C.: Treatment strategies for patients with psychiatric comorbidity. John Wiley and Sons, Inc. New York 1997, 186–218.
04. Breakey W.R., Goodell H., Lorenz P.C.: Hallucinogenic drugs as precipitants of schizophrenia. Psychological Medicine 1974, 4, 255–261.
05. Cantwell R., Brewin J., Glazebrook C., Dalkin T., Fox R., Medley I., Harrison G.: Prevalence of substance misuse in first – episode psychosis. British Journal of Psychiatry, 1999, 174, 150–153.
06. Dixon L., Haas G., Weiden P.J., Sweeney J., Frances A.J.: Drug abuse in schizophrenic patients: Clinical correlates and reasons for use. American Journal of Psychiatry 1991, 148, 224–230.
07. Hafner H., Riecher-Rossler A., Maurer K., Fatkenheuer B., Loffler W.: First onset and early symptomatology of schizophrenia. A chapter of epidemiological and neurobiological research into age and sex differences. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience 1992b, 242, 109–118.
08. Hafner H., Maurer K., Loffler W., Riecher-Rossler A.: The influence of age and sex on the onset and early course of schizophrenia. British Journal of Psychiatry 1993, 162, 80–86.
09. Hambrecht M., Hafner H.: Substance abuse and the onset of schizophrenia. Biological Psychiatry 1996, 40, 1155–1163.
10. Linszen D.H., Dingemans P.M., Lenior M.E.: Cannabis abuse and the course of recent onset schizophrenic disorders. Archives of General Psychiatry 1994, 51, 273–279.
11. Mueser K.T., Yarnold P.R.,Levinson D.F Singh H., Bellack A.S., Kee K., Morrison R.L., Yadalam K.G.: Prevalence of substance abuse in schizophrenia: Demographic and clinical correlates. Schizophrenia Bulletin 1990, 16, 1, 31–56.
12. Muser K.T., Yarnold P.R., Bellack A.S.: Diagnostic and demographic correlates of substance abuse in schizophrenia and major affective disorder. Acta Psychiatrica Scandinavica 1992, 85, 48–55
13. Noorsdy D.L., Drake R.E., Teague G.B.: Subjective experiences related to alcohol use among schizophrenics. Journal of Nervous and Mental Disease 1991, 179, 410–414.
14. Richard M.L., Liskow B.I., Perry P.J.: Recent psychostimulant use in hospitalized schizophrenics. Journal of Clinical Psychiatry 1985, 46, 79–83.
15. Rosenthal R.N., Hellerstein D.J., Miner C.R.: Positive and negative syndrome typology in schizophrenic patients with psychoactive substance use disorders. Comprehensive Psychiatry 1994, 35, 91–98.
16. Scheller-Gilkey G., Lewine R.R.J., Caudle J., Brown F.W.: Schizophrenia, substance use, and brain morphology. Schizophrenia Research 1999, 35, 113–120.
17. Schneier F.R., Siris S.G.: A review of psychoactive substance use and abuse in schizophrenia. Patterns of drug choice. Journal of Substance Abuse Treatment 1987, 175, 641–652.
18. Silver H., Abboud E.: Drug abuse in schizophrenia: Comparison of patients who began drug abuse before their first admission with those who began abusing drugs after their first admission. Schizophrenia Research 1994, 13, 57–63.
19. Soyka M., Albus M., Kathmann N.: Prevalence of alcohol and drug abuse in schizophrenic inpatients. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience 1993, 242, 362–372.
20. Starkowski S.M., Tohen M., Stoll A.L.: Comorbidity in psychosis at first hospitalization. American Journal of Psychiatry 1993, 150, 752–757.
21. Thornicroft G.: Cannabis and psychosis. Is there epidemiological evidence for an association? British Journal of Psychiatry 1990, 157, 25–33.
22. Tsuang M.T., Simpson J.C., Kronfol Z.: Subtypes of drug abuse with psychosis: demographic characteristics, clinical features and family history. Archives of General Psychiatry 1982, 39, 141–147.
23. Zisook S., Heaton R., Moranville J., Kuck J., Jernigan T., Braff D.:Past substance abuse and clinical course of schizophrenia. American Journal of Psychiatry 1992, 149, 552–553.
(4)
Reklama
Komentarze