Zaloguj
Reklama

Neurofizjologiczne podłoże lęku

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1. Bilikiewicz A.,:Psychiatria, PZWL, Warszawa 1998
    2. Moryś J.: Układ limbiczny a emocje, Post., Psychiatr. I Neurol., 1996, 5, 1(3), 1-14
    3. Stefański R., Płaźnik A., Nazar M., Jessa M.: Neurofizjologiczne koncepcje powstawania lęku, Post. Psychiatr. i Neurol., 1994, 3, 1, 1-12
    4. Śpila B., Grzywa A.: Neurofizjologiczne podłoże lęku, Lęk i depresja, 1998, 3, 4, 175-182
    5. Ślusarska M., Wójcik M.: Psychofizjologiczny wymiar lęku, Post. Psychiatr. I Neurol., 1994, 3, 1, 13-18.

Neurofizjologiczne podłoże lęku
Fot. medforum
(3)

Lęk można określić jako grupę specyficznych, wewnętrznie spójnych reakcji: poznawczych, emocjonalnych, somatycznych i behawioralnych, wyzwalanych przez bodźce płynące z zewnątrz, bądź od wewnątrz organizmu, a charakteryzujących się specyficznym, przykrym zabarwieniem oraz uporczywością.

Lęk można określić jako ”grupa specyficznych, wewnętrznie spójnych reakcji: poznawczych, emocjonalnych, somatycznych i behawioralnych, wyzwalanych przez bodźce płynące z zewnątrz, bądź od wewnątrz organizmu, a charakteryzujących się specyficznym, przykrym zabarwieniem oraz uporczywością” (Janke-Klimaszewska B.,1998; Stefański R. i wsp.,1994).

W 1937 roku Jamez Papez opisał zespół dróg nerwowych, tworzący zamknięty obwód, nazywany „kręgiem Papeza”. W skład tego kręgu wchodził hipokamp połączony poprzez sklepienie z ciałami suteczkowatymi (Stefański R. i wsp.,1994), a następnie poprzez pęczek suteczkowo-wzgórzowy z jądrami przednimi wzgórza, które z kolei poprzez zespolenie z zakrętem obręczy łączy się z hipokampem. I tak ten anatomiczny krąg, będący substratem stanów emocjonalnych, zamyka się.
Do struktur będących morfologicznym podłożem stanów emocjonalnych należą też: filogenetycznie stare struktury, takie jak: opuszka węchowa, guzek węchowy, hipokamp; płat gruszkowaty z polami przedgruszkowymi, okołomigdałowatym i entorialnym.
Filogenetycznie młode struktury, takie jak: zakręt obręczy, zakręty oczodołowe płata czołowego, przedni biegun płata skroniowego. Strukturami podkorowymi są: podwzgórze, ciało migdałowate, niektóre jądra wzgórza i śródmózgowia, przegroda, jądro półleżące, niektóre struktury układu pozapiramidowego (istota szara, część prążkowia), ośrodki tylnej części pnia mózgu (miejsce sinawe, brzuszna okolica nakrywki, jądra szwu, istota szara okołokomorowa śródmózgowia).
Układ limbiczny biorący udział w powstawaniu stanów emocjonalnych obejmuje percepcję, afekt oraz wolę. Koordynuje on również układ somatyczny i autonomiczny. Morfologiczno-funkcjonalna koncepcja układu limbicznego podstawiona przez Nautę w 1958 roku zakłada, że miejscem łączącym struktury przodomózgowia limbicznego (hipokamp, ciała migdałowate, przegroda) ze strukturami limbicznymi śródmózgowia, jest podwzgórze. Informacje przekazywane są do niższych pięter OUN (ośrodkowy układ nerwowy). Nieliczne połączenia między ośrodkami układu limbicznego, a korą mózgową dotyczą pola przedczołowego i wyspowo-skroniowego. Sprzężony charakter między poszczególnymi strukturami wewnątrz układu (Janke-Klimaszewska B, 1998) reguluje zarówno stany emocjonalne, jak i popędowe.
Do innych należy koncepcja Graya, który wprowadził pojęcie „behawioralnego systemu hamującego – BSH”, który warunkuje nasilenie lęku jako cechy i w którym zachodzi przekształcanie bodźców lękotwórczych w symptomy lęku. Wzmacnianie lęku dokonuje się dzięki nasileniu transmisji serotoniny lub noradrenaliny. Wygaszanie poprzez redukcję częstotliwości rytmu theta.
W sytuacji narażenia na przewlekły stres lub czynniki stresorodne, dysfunkcja ośrodkowego układu GABA-ergicznego może wg Nestorosa doprowadzić do zaburzeń emocjonalnych. Zmiany organiczne w substancji szarej okołowodociągowej odpowiadają za występowanie lęku napadowego. W wymianie informacji między poszczególnymi częściami mózgu biorą udział struktury limbiczne węchomózgowia unerwione przez neurony GABA-ergiczne, serotoninergiczne i glutaminergiczne. Behawioralnym systemem hamującym jest tzw. „filtr” hipokampalny.

Istnieją dwa źródła lęku:
- limbiczne - spowodowane przez czynniki działające bezpośrednio na układ limbiczny – lęk spontaniczny
- pozalimbiczne - środowiskowe – zagrażające spostrzeżenia zmysłowe, somatyczne i trzewne.

Między tymi źródłami istnieją wzajemne powiązania. Dlatego też lęk powstawać może z powodu prawdziwego i fałszywego źródła zagrożenia. Siedliskiem uczuć negatywnych (lęk, agresja) są przednie części płata czołowego, a hamowane są przez przednią część przedniej kory czołowej. Dlatego właśnie uszkodzenie struktur przedniej części kory czołowej powoduje powstawanie objawów składających się na zespół czołowy.

Sponsor projektu:

 

 

 

(3)
Reklama
Komentarze