Zaloguj
Reklama

O publikacjach na temat hipnozy. Część 1

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • dr Lidia Zuber-Dzik

Kategorie ATC:


O publikacjach na temat hipnozy. Część 1
Fot. medforum
(5)

Na rynku wydawniczym obecnych jest wiele pozycji dotyczących hipnozy. Celem niniejszej pracy jest podział tych publikacji, ułatwiający odróżnienie tekstów wartościowych od negatywnych. W pierwszej części cyklu przedstawiono definicję oraz zarys historii hipnozy.

Próba systematyki publikacji na temat hipnozy

Hipnoza jest zjawiskiem mało znanym w społeczeństwie. Wielu uważa ją za fikcję literacką, wiedza innych oparta jest na stereotypach i nieporozumieniach. Jednak zainteresowanie hipnozą istnieje. Związane jest to prawdopodobnie z rosnącą modą na zjawiska paranormalne, z którymi często kojarzona jest hipnoza.
Na rynku wydawniczym obecnych jest wiele pozycji dotyczących hipnozy. Celem niniejszej pracy jest podział tych publikacji ułatwiający odróżnienie tekstów wartościowych od negatywnych.

Definicja hipnozy

Współcześni badacze zjawiska hipnozy dzielą się na dwie grupy. Pierwsi uważają, że „hipnoza jest zmienionym stanem świadomości, różnym od stanu czuwania i stanu snu” (Siuta, 2000, s. 513). Może występować spontanicznie, choć z reguły jest wywoływana poprzez indukcję hipnotyczną. Indukcja jest zespołem sugestii podawanych przez hipnotyzera. Stanowisko tych naukowców określa się jako transowe.
Przedstawiciele drugiego stanowiska – nietransowego – twierdzą, że pojęcie zmienionego stanu świadomości jest niepotrzebne i mylące. Definiują oni hipnozę, jako specyficzną relację pomiędzy hipnotyzerem i hipnotyzowanym, patrzą na hipnozę w kontekście ról społecznych.

Zarys historyczny hipnozy

Niemożliwym jest dziś ustalenie, gdzie i kiedy odkryto lub po raz pierwszy zastosowano zjawisko hipnozy. Jednymi z najstarszych śladów są wzmianki o „świątyniach snu” w starożytnym Egipcie, gdzie miało się odbywać „leczenie snem”. Jednak nie sposób stwierdzić jednoznacznie, czy terapia ta miała związek z hipnozą.
Po wprowadzeniu przez Paracelsusa (1493 – 1541) pojęcia ”fluidu magnetycznego” pojawiło się wielu uzdrowicieli, którzy mieli leczyć niemal wszystkie choroby za pomocą „magnetycznego dotknięcia”. W połowie XVII wieku Athanasius Kircher opublikował pracę, w której użył terminu „magnetyzm zwierzęcy”. Jego teorię rozwinął osiemnastowieczny lekarz niemiecki Franz Mesmer (1734 – 1815). Magnetyzm zwierzęcy miał być specyficzną energią, czerpaną z otaczającego nas świata, która w umiejętny sposób przekazywana, miała leczyć. W trakcie terapii niektórzy pacjenci wprowadzani byli w trans hipnotyczny. Terapia stosowana przez Mesmera zyskała wkrótce miano „mesmeryzmu” i ewoluując, dotarła do naszych czasów między innymi jako bioenergoterapia. Pod naciskiem wiedeńskiego środowiska medycznego Mesmer przeniósł się do Paryża. Z czasem również francuscy lekarze zaczęli protestować przeciw praktykom niemieckiego uzdrowiciela. Doprowadziło to do powołania przez Ludwika XVI komisji do zbadania magnetyzmu zwierzęcego, która zaprzeczyła istnieniu tego zjawiska, a skuteczność terapii tłumaczyła wyobraźnią pacjentów i sugestiom podawanym przez Mesmera.
Termin „hipnoza” został wprowadzony przez szkockiego lekarza Jamesa Braida (1795 – 1860). Braid widział wiele podobieństw między transem hipnotycznym a snem fizjologicznym, stąd słowo hipnoza pochodzące od greckiego słowa hypnos, oznaczającego sen. Braid uważał hipnozę przede wszystkim za skuteczny środek znieczulający.
Ostatnie dwadzieścia lat XIX wieku okazały się przełomowe dla rozwoju hipnozy, a lata 1880 – 1890 określane są jako „złoty wiek” w dziejach hipnozy. Zjawiskiem tym zainteresowali się przede wszystkim lekarze francuscy. Jean Charcot (1825 – 1893), Ambroise – August Liébeault (1823 – 1904) i Hyppollite Bernheim (1840 – 1919) badali związek hipnozy z histerią oraz używali hipnozy do leczenia tej choroby. Z ich dorobku korzystał Zygmunt Freud (1856 – 1939). Jego doświadczenia zdobyte podczas leczenia hipnozą stały się inspiracją powstania psychoanalizy. Hipnoza powoli zdobywała uznanie i zainteresowanie naukowców.
Lata trzydzieste przyniosły pierwsze naukowe badania nad hipnozą. Wymienić tu należy przed wszystkim Clarka Hulla (1884 – 1952). Jego badania przyczyniły się nie tylko do poznania natury hipnozy, ale również przełamały rezerwę wielu naukowców dotychczas uważających hipnozę za mit lub zabobon. Po wojnie powstały w Stanach Zjednoczonych dwa stowarzyszenia naukowe zajmujące się hipnozą: Amerykańskie Towarzystwo Hipnozy Klinicznej oraz Towarzystwo Hipnozy Klinicznej i Doświadczalnej. Pierwsze naukowe czasopismo poświęcone problematyce hipnozy zaczęło się ukazywać w 1953 roku, było to: International Journal of Experimental Hipnosis.
W Polsce badaniami nad hipnozą zajmowano w mniejszym stopniu niż na zachodzie. Warto jednak wspomnieć nazwiska Juliana Ochorowicza (1850 – 1917), filozofa i psychologa, który poza hipnozą zajmował się również mediumizmem oraz Napoleona Cybulskiego (1854 – 1919). Wśród współczesnych polskich naukowców zajmujących się hipnozą należy wymienić przede wszystkim Jerzego Aleksandrowicza.
Dziś hipnozą zajmuje się wielu naukowców, wykorzystywana jest ona w medycynie, psychologii, toczy się dyskusja na temat jej przydatności w kryminalistyce. Jednak hipnoza ma też swoje „drugie życie”. Zajmuje się nią wielu mniej lub lepiej przygotowanych amatorów, szarlatanów, czasem oszustów. Ludzie zajmujący się astrologią, bioenergoterapią, czy „wiedzą ezoteryczną” traktują hipnozę jako element swojej dziedziny. To sprawia, że hipnoza w dalszym ciągu traktowana jest jako pewna tajemnica. Związanych z nią jest wiele nieporozumień i stereotypów (por. Siuta, 2000, s. 519 – 520). W ostatnich latach można zauważyć szersze niż dotychczas zainteresowanie problematyką hipnozy związane ze zjawiskiem New Age. Hipnoza uważana za „wiedzę tajemną” staje się modna.

Podejścia do hipnozy

Historia hipnozy pokazuje, iż odkąd istnieli ludzie znający i wykorzystujący hipnozę, byli tacy, którzy starali się łączyć ją ze zjawiskami nadprzyrodzonymi, z kultami religijnymi, parapsychologią czy magią. Dziś, mimo rozwoju nauki oraz naukowych badań nad zjawiskiem hipnozy, tendencja ta wcale nie słabnie.
Z tego powodu, dla potrzeb niniejszej pracy stosuje się dychotomiczny podział podejść do hipnozy na podejście naukowe, oraz paranaukowe. Stanowisko naukowe rozumiane jest jako badanie, opisywanie lub stosowanie hipnozy oparte o rzetelną wiedzę naukową i możliwie doskonałą metodologię, przy czym wiedza naukowa powinna spełniać następujące kryteria: ogólność, ścisłość, wysoka zawartość informatywna, pewność, prostota (por. Brzeziński, 1999, s. 30 – 34).
Za stanowisko paranaukowe przyjmuje się każde podejście do hipnozy nie spełniające powyższych kryteriów. Będzie to między innymi podejście amatorskie, czy łączące hipnozę z parapsychologią, astrologią, okultyzmem lub bioenergoterapią, ewentualnie tworzące wokół hipnozy aurę tajemniczości, czy „magii”.

(5)
Reklama
Komentarze