Zaloguj
Reklama

O publikacjach na temat hipnozy. Część 2

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • dr Lidia Zuber-Dzik

Kategorie ATC:


O publikacjach na temat hipnozy. Część 2
Fot. medforum
(5)

Na rynku wydawniczym obecnych jest wiele pozycji dotyczących hipnozy. Celem niniejszej pracy jest podział tych publikacji, ułatwiający odróżnienie tekstów wartościowych od negatywnych. W drugiej części cyklu przedstawiono krótki opis przykładowych książek dotyczących hipnozy.

Systematyka publikacji na temat hipnozy wraz z wybranymi przykładami

Zgodnie z wyżej wymienionymi podejściami do hipnozy, przyjmuje się następujący podział publikacji:
  • prace naukowe,
  • prace popularnonaukowe,
  • prace paranaukowe.
Na wyżej wymieniony podział nakłada się zróżnicowanie na:
  • wydawnictwa zwarte,
  • artykuły w periodykach.
Jako efekt wyżej wymienionych dwóch podziałów, proponuje się następującą systematykę:
  • książki naukowe,
  • książki popularnonaukowe,
  • książki paranaukowe,
  • artykuły w prasie:
    • naukowe,
    • popularnonaukowe,
    • paranaukowe.
Granice pomiędzy poszczególnymi grupami publikacji nie są ostre, lecz zachodzą na siebie. Można spotkać książkę popularnonaukową o pewnych cechach paranaukowej, czy artykuł paranaukowy naśladujący cechy naukowego, itd.
Opis poszczególnych rodzajów publikacji przedstawiony jest poniżej i składa się z przedstawienia ogólnych cech charakteryzujących daną grupę publikacji oraz z przykładów ilustrujących układ.

Książki naukowe

Prace należące do tej grupy pisane są przez ludzi kompetentnych – naukowców, bądź psychologów lub lekarzy wykorzystujących hipnozę w swojej praktyce zawodowej. Temat jest tu potraktowany rzetelnie, dokładnie i wyczerpująco. Prezentowana jest wiedza możliwie pewna, do której doszedł autor, bądź inni naukowcy z zachowaniem zasad metodologicznych, minimalizujących możliwość błędu. Prezentowane hipotezy wyraźnie oddzielone są od wiedzy udowodnionej. Podana jest bibliografia, źródła cytatów, przypisy odsyłające do innych prac oraz innych autorów. Publikacje te pisane są głównie z myślą o czytelniku fachowym – lekarzu, psychologu, naukowcu.
Przykładem naukowej pracy na tematy hipnozy może być książka Lechosława Gapika: Hipnoza i hipnoterapia (Gapik, 1984) lub praca Jerzego Siuty: Hipnoza, zamieszczona w drugim tomie podręcznika akademickiego pod redakcją Jana Strelaua (Siuta, 2000). Praca Lechosława Gapika jest książką ukazującą w sposób szeroki problematykę hipnozy, jej historię, naturę, wpływ na jednostkę, możliwości i ograniczenia. Autor prezentuje tu swoją wiedzę oraz doświadczenia zdobyte w ciągu wieloletniej pracy naukowej oraz praktyki terapeutycznej. Ukazuje wyniki badań, opisuje własne eksperymenty oraz przypadki kliniczne.
Publikacja Jerzego Siuty jest krótką, ogólną prezentacją zjawiska hipnozy przeznaczoną dla studentów psychologii. Autor przedstawia dzisiejszy stan badań na temat hipnozy, jej natury, podatności hipnotycznej. W sposób obiektywny ukazuje stanowiska, wokół których wciąż toczy się dyskusja. Rozwiewa również nieporozumienia i stereotypy, które narosły wokół hipnozy i obecne są w świadomości ogółu społeczeństwa.

Ksiązki popularnonaukowe

Pozycje z tej grupy są przykładem, podobnie jak grupa poprzednia, naukowego podejścia do hipnozy. Pisane są jednak dla innego czytelnika, zatem inną muszą przybrać formę, nieco inna jest również treść.
Potencjalnym czytelnikiem jest tym razem nie tylko specjalista, ale każdy człowiek. Celem książki popularnonaukowej jest, co wynika z samej nazwy, popularyzowanie nauki w społeczeństwie. W tym przypadku będzie to popularyzowanie hipnozy i wiedzy o hipnozie. Język jest bardziej przystępny, a zagadnienia potraktowane w sposób bardziej ogólny, bez dogłębnych studiów, bez dowodów przekonywujących naukowców. Mimo to informacje zawarte w tych pozycjach są wiedzą rzetelną i sprawdzoną.
Przykładami książki popularnonaukowej na temat hipnozy są Hipnoza Lewisa Wolberga (Wolberg, 1975) oraz Hipnoza Vladimira Gheorghiu (Gheorghiu, 1985). Obaj autorzy znają hipnozę zarówno od strony laboratorium, jak i kliniki. Obaj badają naturę i uwarunkowania hipnozy jako naukowcy oraz stosują ją w terapii. Obaj są w końcu autorytetami w dziedzinie hipnozy. Wolberg jest psychiatrą, Gheorghiu – psychologiem. W swych książkach przedstawiają czytelnikowi hipnozę jako zjawisko naturalne, obalając tym samym mity, które narosły wokół tego fenomenu. Nakłaniają do zaufania hipnozie, jednak Wolberg dość stanowczo stwierdza, że zajmować się nią powinni wykształceni specjaliści.

Książki paranaukowe

Jest to grupa bardzo obszerna, licznie reprezentowana na rynku. W każdej niemal księgarni znaleźć dziś można książki paranaukowe dotykające problematyki hipnozy. Pisane są przez amatorów, którzy nauczyli się mniej lub bardziej skutecznych technik hipnotycznych, bez gruntownego przygotowania psychologicznego czy psychiatrycznego. Czasem książkę taką pisze hipnotyzer – samouk. Ale bywa, że autorem jest wykształcony psycholog, którego urzekła atmosfera zjawisk paranormalnych. A może po prostu książki napisane w ten sposób lepiej się sprzedają?

Wspólną cechą tych książek jest prezentowanie hipnozy jako sztuczki, tricku, którego każdy może się nauczyć w kilka dni, jako sposobu bycia i sposobu radzenia sobie z każdym problemem od podnoszenia samooceny, przez odchudzanie się, po rodzenie bez bólu. Hipnoza jest często przedstawiana wspólnie z różnymi technikami medytacji, jedno i drugie z reguły opisane jest skrótowo, przy zaznaczeniu, że ma się do czynienia z kompletnym podręcznikiem. W książkach należących do tej grupy bezkrytycznie opisywane przypadki regresji wieku do okresu prenatalnego albo też do wcześniejszego wcielenia. A czasem też oddzielenie poprzez hipnozę duszy od ciała i „wędrówki astralne”. Z reguły pozycje te pozbawione są bibliografii (poza reklamami książek tego samego autora lub wydawnictwa). Autor przedstawia siebie jako wszechwiedzącego mędrca, którego wiedza, dotycząca tak hipnozy jak i psychiki ludzkiej i psychopatologii jest niepodważalna i pełna. Wszystko jest tu proste, łatwe i przyjemne, w odróżnieniu od życia bez hipnozy – mrocznego i groźnego. Z drugiej jednak strony książki te ukazują kolejne, indywidualne dla każdego hipnotyzera, sposoby i techniki hipnotyzowania, co może wzbogacić nawet doświadczonego profesjonalistę..

Przykładem książki paranaukowej jest Hipnoza i autohipnoza Williama Hewitta (Hewitt, 1999). Według Hewitta hipnoza jest najprostszą droga do szczęścia. Jest łatwa do opanowania, a jedynym niebezpieczeństwem jest nieprawość charakteru hipnotyzera, który może manipulować i wykorzystywać osoby hipnotyzowane. Autor, zanim zajął się hipnozą, pracował jako pisarz techniczny (piszący miedzy innymi instrukcje obsługi urządzeń technicznych) i – jak sam pisze – jest z natury altruistą. To według niego wystarczy, więc poleca każdemu, kto czuje się altruistą, podobną drogę do pracy terapeutycznej. Hipnoza jest, zdaniem Hewitta, tylko pierwszym krokiem, jego zdaniem należy wyjść „nieco dalej poza hipnozę, w niesamowity obszar zjawisk parapsychicznych” (Hewitt, 1999, s. 271), połączyć się z „duszą wszechświata” i powędrować do innych światów, czy porozmawiać z Mahatmą Ghandim.
(5)
Reklama
Komentarze