Zaloguj
Reklama

Otępienie

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • prof.nadzw.ŚAM dr hab.n.med Irena Krupka-Matuszczyk

Kategorie ICD:


Otępienie
Fot. Panthermedia
(5)

Otępienie jest pojęciem wieloznacznym, ale zawsze dotyczy zmian jakie zachodzą w obrębie centralnego układu nerwowego na poziomie komórkowym. Na ogół jest to proces postępujący, nieodwracalny, kończący się zmianami w każdej sferze życia psychicznego i społecznego człowieka.

Streszczenie
Otępienie jest pojęciem wieloznacznym, ale zawsze dotyczy zmian jakie zachodzą w obrębie ośrodkowego układu nerwowego na poziomie komórkowym. Na ogół jest to proces postępujący, nieodwracalny, kończący się zmianami w każdej sferze życia psychicznego, fizycznego i społecznego człowieka.

Od wielu lat nauki medyczne starają się uściślić pojęcie otępienia, a mimo to pozostaje ono nadal bardziej terminem opisowym i wieloznacznym dotyczącym wielu zaburzeń funkcji mózgowych o mniej lub bardziej znanej etiologii. Wspólną ich cechą jest fakt, że powodują holistyczny, ogólny i nieodwracalny rozpad zdolności intelektualnych. Globalny, trwały spadek sprawności intelektualnej w następstwie uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego.
Otępienie ujawnia się w narastających ograniczeniach w zakresie pamięci i uczenia się, zdolności rozumienia, liczenia, abstrahowania, pojmowania nowych sytuacji i planowania działań, kompetencji językowych i komunikowania się, orientacji w czasie, przestrzeni i sytuacji. Co do własnej tożsamości. Regułą też stają się zaburzenia w zakresie uczuciowości (drażliwość i chwiejność afektywna) i wolicjonalno-motywacyjne. Poza powolnym pogarszaniem się funkcji umysłowych (intelektualnych, emocjonalnych i behawioralnych) następuje stopniowe pogarszanie funkcjonowania społecznego.
Efektem postępujących, nieodwracalnych organicznych zmian są narastające zaburzenia osobowości i postępujący spadek samodzielności funkcjonowania.

 

fot. pantherstock


Na uwagę zasługuje fakt nieco innego rozumienia otępienia w neurologii i w psychiatrii
Dla neurologów otępienie zwykle jest synonimem upośledzenia wyższych funkcji psychicznych, niekoniecznie uogólnionym czy nieodwracalnym. Natomiast psychiatrzy, psycholodzy pod tym pojęciem rozumieją zaburzenie, które ma rozległy wpływ na wyższe funkcje psychiczne i jest zarówno postępujące, jak i nieodwracalne.

Wyróżniono otępienie typu pierwotnego, które wynika ze zmian zwyrodnieniowych miąższu mózgu oraz typu wtórnego związanego z innymi zmianami chorobowymi i uszkodzeniami.
W konsekwencji otępienie wtórne dzieli się na zespoły otępienne powstające w przebiegu chorób innych niż neurologiczne oraz neurologicznych. Otępienie wtórne mogą poprzedzać inne zaburzenia, chociażby w sferze poznawczej. Procesy poznawcze w znacznym stopniu wpływają na potencjalną i realizowaną w praktyce zdolność organizmu do korzystania z doświadczeń, rozwiązywania problemów nowych i adekwatnego przystosowania się do nowych, zmieniających się warunków życia.

W otępieniu pierwotnym demencja jest jedynym przejawem choroby
Warunkiem rozpoznania otępienia jest takie upośledzenie funkcji poznawczych, które zaburza wykonywanie zawodu i relacje społeczne. Zwykle - bardziej nasilone otępienie - zaburza również podstawowe czynności życiowe chorego: higienę osobistą, zdolność do samodzielnego ubierania się, mycia, czy jedzenia.

Podział otępienia jest ściśle związany z przyczyną
I. Otępienie w chorobie Alzheimer'a – najczęstsze
II. Otępienie naczyniowe - spowodowane chorobą naczyń mózgowych
III. Otępienie występujące w innych chorobach
     a. dotyczących pierwotnie mózgu (choroby pierwotnie zwyrodnieniowe), takie jak m.in.:

  • Choroba Parkinsona
  • Choroba Wilsona
  • Pląsawica Huntigtona
  • Choroba rozsianych ciał Levy'ego

 

     b. wtórnie dotyczących mózgu (układowych):

  • zaburzenia metaboliczne (niedoczynność i nadczynność tarczycy, nadmiar wapnia we krwi)
  • niedobory witaminowe (zwłaszcza z grupy B: tiaminy, B 12, oraz kwasu foliowego)
  • choroby autoimmunologiczne, stwardnienie rozsiane
  • neuroinfekcje, AIDS
  • guzy i urazy mózgu
  • inne

(5)
Reklama
Komentarze