Zaloguj
Reklama

Problem nadmiernej senności - jak zwalczyć, jak zapobiegać?

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Zawilska J.B., Woldan-Tambor A., Płocka A., Kużajska K., Wojcieszak J., Narkolepsja: etiologia, obraz kliniczny, diagnostyka i leczenie, Postępy Hig Med Dośw, 2012; 66.

Problem nadmiernej senności - jak zwalczyć, jak zapobiegać?
Fot. ojoimages
(5)

Nadmierna senność, to zaburzenie zaliczane do zaburzeń snu zwanych hipersomniami. Polegają one na zbyt długim czasie snu (przekraczającym 10 godzin) i/lub nadmiernej senności w ciągu dnia, niewywołanej stosowaniem jakichkolwiek leków.

Diagnostykę nadmiernej senności zaczyna się od wykluczenia problemów somatycznych – pomiar ciśnienia tętniczego krwi, wykonanie EKG, badanie w kierunku cukrzycy (stężenie cukrzycy na czczo), chorób nerek (stężenie kreatyniny), chorób wątroby (aktywność AST, ALT), wykluczenie przewlekłych stanów zapalnych (CRP, OB), niedokrwistości (morfologia krwi), niedoczynności tarczycy (stężenie TSH). Wykonuje się również podstawowe badania neurologiczne oraz testy psychologiczne wykluczające depresję i dystymię. Jeżeli wykluczono somatyczne, neurologiczne i psychiczne przyczyny nadmiernej senności, konieczna jest diagnostyka w kierunku pierwotnych zaburzeń snu. Wówczas, najczęstszą przyczyną senności w ciągu dnia mogą być zaburzenia oddychania w czasie snu, tzw. bezdech senny (bezdech śródsenny). Należy wykluczyć przyczynę polekową bezdechu (np. zastosowanie leku z grupy benzodiazepin). Jeżeli wykluczone zostaną również przyczyny w postaci bezdechu sennego, należy wykonać badania w ośrodku medycyny snu w kierunku hipersomnii pochodzenia ośrodkowego – narkolepsji.

Narkolepsja

Jest to rodzaj hipersomnii wywołany uszkodzeniem bocznej części podwzgórza, która odpowiedzialna jest za syntezę białek zwanych oreksynami (hipokretynami). Podwzgórzowe neurony wydzielające oreksyny docierają do kory mózgowej, hipokampa, wzgórza, pnia mózgu, rdzenia kręgowego oraz cholinergicznych obszarów mostu generujących sen REM (tzw. sen paradoksalny, podczas którego występuje wysoka aktywność mózgu oraz pojawiają się marzenia senne). Napadowe pojawienie się snu REM podczas czuwania, to podstawowy objaw narkolepsji.

Ponadto, narkolepsja objawia się:    

  • nadmierną sennością z atakami snu (pacjenci, mimo że budzą się rano wyspani, już po kilku godzinach odczuwają tak nasiloną senność, że muszą się udać na krótkotrwałą drzemkę, po której znowu czują się rześko, by po kilku godzinach znowu zasnąć, wbrew własnej woli),
  • katapleksją (nagłe zmniejszenie napięcia mięśni w sytuacjach pozytywnie lub negatywnie emocjonalnych – wówczas chorzy nie mogą wyraźnie mówić, opadają im ramiona, a przedmioty wypadają z rąk),
  • halucynacjami hipnagogicznymi, czyli omamami przysennymi (są to doznania wzrokowe i słuchowe podobne do marzeń sennych, pojawiające się w czasie zasypiania, mające charakter tzw. świadomych snów),
  • paraliżem przysennym (po wybudzeniu się ze snu, pacjent przez kilka do kilkunastu sekund nie jest w stanie się poruszyć).


fot. pantherstock

Leczenie

Hipersomnia pochodzenia ośrodkowego (narkolepsja) leczona jest za pomocą leków stymulujących OUN oraz środków przeciwdepresyjnych, takich, jak:

  • metylofenidat,
  • modafinil,
  • selegilina,
  • wenlafaksyna,
  • fluoksetyna,
  • paroksetyna.

Profilaktyka

Zapobieganie objawom hipersomnii polega na planowaniu krótkich 15-30-minutowych drzemek w ciągu dnia, a także wydłużanie czasu spędzanego w nocy w łóżku co najmniej do 8 godzin. W ciągu dnia zalecane jest spożywanie niewielkiej ilości kawy lub preparatu sporządzonego na bazie guarany. W przypadku tej ostatniej, kofeina działa wolniej i dłużej niż kofeina zawarta w kawie. Właściwa higiena snu, czyli m.in. kładzenie się spać codziennie o stałej porze oraz unikanie używek kilka godzin przed snem, przyczyniają się do znacznego zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia hipersomnii.

(5)
Reklama
Komentarze