Zaloguj
Reklama

Profesjonalizm w terapii: Prawa pacjenta psychiatrycznego

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Źródła:

    1. Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19.08.1994r.
    2. Prot-Klinger K. Psychiatria środowiskowa - między romantyzmem a pozytywizmem — próba integracji podejść, Psychiatria, 2013, tom 10, nr 3–4, s.104
    3. Informacja o wynikach kontroli „Przestrzeganie praw pacjenta w lecznictwie psychiatrycznym”, s.5, źródło: https://www.nik.gov.pl/plik/id,3950,vp,5024.pdf; dostęp: 06.05.2015

    Przypisy:

    1. Priebe S., Katsakou C., Glöckner M. i wsp. Patients’ views of involuntary hospital admission in psychiatry after one and three months: a prospective study in eleven European countries. Br. J. Psychiatry 2010; 196: 179–85. za: Prot-Klinger K. Psychiatria środowiskowa między romantyzmem a pozytywizmem — próba integracji podejść, Psychiatria, 2013, tom 10, nr 3–4, s.104
    2. raport Najwyższej Izby Kontroli: Informacja o wynikach kontroli „Przestrzeganie praw pacjenta w lecznictwie psychiatrycznym”, s.5, źródło: https://www.nik.gov.pl/plik/id,3950,vp,5024.pdf; dostęp: 06.05.2015
    3. tamże

Profesjonalizm w terapii: Prawa pacjenta psychiatrycznego
Fot. medforum
(5)

Zaczynamy nasz cykl. W pierwszym odcinku przyjrzymy się prawom pacjenta psychiatrycznego: kwestiom prawnym i etycznym. Czy te uregulowania są wystarczające do skutecznego leczenia, czy też potrzeba czegoś więcej?

Opętanie i bezobjawowa schizofrenia
Dziś prawa pacjentów psychiatrycznych chronione są na mocy prawa. Jest to jednak stosunkowo nowe rozwiązanie, a dawniej życie osób dotkniętych zaburzeniami bywało udręką. Od wieków postrzegani jako wariaci (od łacińskiego słowa varius – inny); uznawani za opętanych, byli poddawani egzorcyzmom. Później starano się izolować chorych od społeczeństwa, zamykając w zakładach przypominających bardziej więzienia niż placówki lecznicze. W pewnym okresie choroby psychiczne były wygodnym sposobem walki politycznej – pojawiły się specjalne jednostki chorobowe, jak bezobjawowa schizofrenia, które umożliwiały władzy stosowanie „uzasadnionej” izolacji. Wraz z rozwojem wiedzy o chorobach psychicznych stopniowo zaczynało zmieniać się postrzeganie chorych: widoczna stała się ich podmiotowość oraz cierpienie i inwalidyzacja życia związana z chorobą. Dostrzeżono w końcu ich prawa i konieczność zapewnienia należytej opieki. Rezultatem tego są liczne akty prawne dotyczące poszanowania pacjentów. W Polsce kwestie te reguluje m.in. Ustawa o Ochronie Zdrowia Psychicznego z 1994 roku.

Przyjęcie do szpitala bez zgody pacjenta
To jeden z najbardziej kontrowersyjnych dylematów psychiatrii. W myśl przywoływanej ustawy, przyjęcie do szpitala psychiatrycznego bez zgody może mieć miejsce tylko wtedy, kiedy „osoba chora psychicznie (…) zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób” (art. 23). Warto podkreślić, iż mianem chorego psychicznie ustawa określa osobę wykazującą zaburzenia psychotyczne (art. 3, ust.1a). Wyłącza to zatem przymusowe przyjęcia pozostałych pacjentów, z innymi rodzajami objawów.
Ustawa dopuszcza również możliwość przyjęcia osoby bez jej zgody, gdy „zachodzą wątpliwości czy jest ona chora psychicznie” (art. 24); taki pobyt jest ograniczony do maksymalnie 10 dni. Podobnie jak we wcześniejszym przypadku, przyjęcie takie w ciągu 48 godzin musi zatwierdzić ordynator oddziału. W obu przypadkach również kierownik szpitala w ciągu 72 godzin zawiadamia o fakcie przyjęcia pacjenta bez zgody sąd opiekuńczy, który w terminie do 14 dni od momentu złożenia zawiadomienia orzeka o zasadności takiego postępowania.
Ustawa dopuszcza jeszcze dwa przypadki przyjęcia pacjenta bez zgody (jest to jednak tzw. tryb wnioskowy, kiedy przyjęcie jest poprzedzone orzeczeniem sądu opiekuńczego):
- kiedy jego „dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że nieprzyjęcie do szpitala spowoduje znaczne pogorszenie stanu zdrowia psychicznego”
- gdy osoba „jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a uzasadnione jest przewidywanie, że leczenie w szpitalu psychiatrycznym przyniesie poprawę jej stanu zdrowia” (art.29).

(5)
Reklama
Komentarze