Zaloguj
Reklama

Psychiatria transkulturowa - omówienie książki

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:


Psychiatria transkulturowa - omówienie książki
Fot. jkrzyzowski.pl
(5)

Już Kraeplin zauważał, że warunki panujące w społecznościach poddawanych szybkiej urbanizacji są powodem nasilania się zachowań nie tylko socjopatycznych, ale i nasileniem psychopatycznych aberacji nie wytrzymujących stresu członków tej społeczności.

Omówienie książki Psychiatria Transkulturowa
Autor Janusz Krzyżowski
Wydawnictwo MEDYK
Warszawa Ul. Skierniewicka 16/20
Wydanie 2002 rok
Format a5, stron 124, okładka miękka, laminowana
Z serii: Z gabinetu Prywatnego


Za twórcę koncepcji porównywania zaburzeń i chorób psychicznych w różnych kulturach uważa się Emila Kraepelina, wybitnego niemieckiego psychiatrę z początku XX wieku, który stworzył również pojęcie „demencia praecox” i a tym samym zapoczątkował badania nad schizofrenią. W swej pracy z 1904 roku zatytułowanej „Psychiatria Porównawcza” zalecał współczesnym kolegom skupienie się nad zagadnieniami etnicznymi i socjo-kulturowymi w analizowaniu i diagnozowaniu zaburzeń psychicznych w różnych kulturach. Ten przenikliwy obserwator i diagnosta zauważał również, iż warunki panujące w społecznościach poddawanych szybkiej urbanizacji są powodem nasilania się zachowań nie tylko socjopatycznych ale i nasileniem psychopatycznych aberacji nie wytrzymujących stresu członków tej społeczności. W swych, nieomal co rok (aż do 1909) wydawanych podręcznikach psychiatrii, wyraźnie podkreślał korelacje między rozrostem wielkich centrów miejskich, a wzrastającą liczba pacjentów psychiatrycznych, których trzeba izolować i leczyć w rozrastających się zakładach. Uważał on, że szczególnie narażeni na destabilizację psychiczną byli ludzie „wyrwani ze spokojnych społeczności i rzuceni w otchłań wielkiego miasta”. Tu poddawani przyspieszonemu rytmowi życia, różnorodnym stresom, w pogoni za niedościgłymi mirażami dobrobytu, ludzie ci zaczynali częściej chorować psychicznie, popadali w alkoholizm, a często kończyli samobójstwem. Za pioniera badań nad różnorodnością zaburzeń psychicznych w innych kulturach należy również uważać lekarza z Australii G.Tuckera. Wydał on w 1887 roku w Sydney książkę pod tytułem „Lunacy in Many Lands”. W książce tej dzieli on przekonania XIX wiecznych antropologów, iż życie w „społecznościach pierwotnych” jest psychicznie zdrowsze i dlatego rzadziej obserwuje się w nim zaburzenia czy choroby psychiczne.

Tak więc Kraepelina uznajemy dzisiaj z twórcę psychiatrii porównawczej, nazywanej inaczej psychiatrią transkulturową lub etnopsychiatrią. Wg Henry Murphe`ego i zgodnie sugestiami zawartymi w jego „Psychiatrii porównawczej” z 1982 roku, polem zainteresowania psychiatrii transkulturowej jest poszukiwanie, weryfikowanie i wyjaśnianie łączności między rodzajami i przebiegiem zaburzeń i chorób psychicznych, a uwarunkowaniami kulturowymi, religijnymi i zwyczajowymi ludzi różnych ras i żyjących w różnych kulturach. Można dziś, po dziesięcioleciach badań i obserwacji, z pewnością stwierdzić, że czynniki socjokulturowe bardziej modyfikują zaburzenia psychiczne o typie reakcji dyssocjacyjnych czy nerwic niż zasadniczych chorób psychicznych. Do podobnych wniosków dochodzi George Devereux, zasłużony francuski badacz zagadnień, które opisał w swej etnopsychiatrii. Wśród pionierów badań nad uwarunkowaniami społecznymi i etnicznymi w opisywanej gałęzi psychiatrii należy wymienić również Farisa i Dunhama, którzy w połowie XX wieku badali specyficzne problemy psychologiczne i społreczne, na jakie w Anglii napotykały liczne rzesze imigrantów z krajów tzw. „trzeciego świata”. Dalej następowały porównawcze badania epidemiologiczne prowadzone przez zespół Lightona nad chorobami psychicznymi w Nowej Szkocji, Nigerii i Szwecji.
Dotyczyły one wpływu urbanizacji, „westernizacji” i oddziaływaniawielkomiejskich kultur na zmianę zachowań i częstość zachorowań w różnych społecznościach współczesnego świata. Studia te, do dzisiaj są kontynuowane na Uniwersytecie McGill w Kanadzie.

Badania nad alkoholowymi uzależnieniami wyniknęły z pilnych potrzeb w różnych krajach współczesnego świata. Ten „toksyczny dar” jaki przyniosła ze sobą zachodnia cywilizacja w zastraszającym tempie czynił spustoszenia wśród tubylczej ludności Kanady, Australii czy Stanów Zjednoczonych. Później do krajów nękanych tym nałogiem dołączyły społeczności Papui Nowej Gwinei i Oceanii.

Osobnym zagadnieniem, które od dziesięcioleci było przedmiotem intensywnych badań w krajach Afryki i populacjach afro-karaibskich były charakterystyczne krótkotrwałe psychozy, uznawane za typowe dla tych ludów. Były one często przedmiotem badań francuskich psychiatrów i dlatego nazywane; folie hysterique lub boufee delirante, co w dzisiejszej terminologii może oznaczać psychozy schizofrenopodobne lub psychozy histeryczne. Większość tych czynnościowych zaburzeń psychotycznych nie miało charakteru ani toksycznego ani organicznego, a uwarunkowane było zjawiskami socjo-kulturowymi w społecznościach etnicznych.

Wielkim zamierzeniem, opartym o szerokie naukowe podstawy, była badaniem przeprowadzone pod auspicjami Światowej Organizacji Zdrowia dotyczące porównanie diagnozowanie, przebiegu, leczenia i rokowania w schizofrenii, w wielu krajach świata, na różnych kontynentach, wśród wyznawców różnych religii. Założeniami tych badań było sprawdzenie tezy, czy osiowe objawy schizofrenii, opisywane przez Kraepelina i Bleulera manifestują się podobnie, niezależnie od rasy i kultury z jakiej pochodzi pacjent. Natomiast pozostałe objawy (wtórne) i ich manifestacja zależy od socjalnego środowiska pacjenta, wyznawanej przez niego religii i innych czynników kulturowych. Wystandaryzowane badania te, przeprowadzane były w 12 ośrodkach i 10 krajach, w Europie, Północnej i Południowej Ameryce, Azji i Afryce. Nosiły nazwę DOSMED (Determinations od Outcome of Sever Menatal Disorders). Badania te wykazały, że czynniki kulturowe, klimatyczne, religijne i rasowe nie odgrywają zasadniczej roli, ani w częstości zapadania na schizofrenię, ani w ciężkości jej przebiegu.
Natomiast czynniki związane z kulturą odgrywają zasadniczą rolę w manifestowaniu częściej lub rzadziej, tych lub innych objawów chorobowych, przebiegu choroby, trudności w leczeniu, a tym samym w rehabilitacji pacjenta.

Kolejnym wielkim projektem dotyczącym psychiatrii transkulturowej były badania IPSS (International Pilot Study of Schizophrenia) wykonywane również pod egidą WHO. Badania te, charakteryzowały się również kontrolą rozpoznań i efektów leczenia, po latach od pierwszych, wstępnych wyników (follow-up) były nadzwyczaj owocne i potwierdziły wcześniejsze przypuszczenia odnośnie przebiegu schizofrenii w różnych częściach świata. Sprowadzają się owe wyniki do stwierdzenia, że objawy osiowe tej psychozy wszędzie na świecie wyglądają podobnie, natomiast manifestacja objawów drugorzędowych, może się różnić w zależności od kultury, klimatu, religii czy innych uwarunkowań społeczno-kulturowych.

Daker, Richter i Heerlein starali się przystosować kwestionarisz oceny depresji Becka do wymagań jakie stają przed badaczami zaburzeń afektywnych w różnych kulturach.

Studia nad psychiatrią transkulturową oczywiście najszybciej się rozwijały w krajach, w których współistnieje wielość kultur (Kanada lub Australia), lub też w krajach, do których przybywają liczne rzesze imigrantów, a przecież każda z grup religijnych czy rasowych, stwarza w procesie adaptacji określone kłopoty (USA, Anglia, Niemcy).

Badania nad wzrastającym zagrożeniem alkoholizmem wśród Eskimosów kanadyjskich lub aborygenów australijskich wynikały również z praktycznych konieczności regulacji tego zjawiska. Podobnie wzrastająca liczba samobójstw wśród ludów Oceanii spowodowała nasilenie badań i publikacji na ten temat.

Owe praktyczne przesłanki były powodem powstania i w Kanadzie i w Australii, katedr, klinik i ośrodków adaptacyjno-szkoleniowych zajmujących się teoretycznymi i praktycznymi aspektami psychiatrii transkulturowej. Powstały periodyki naukowe zajmujące się tymi zagadnieniami. Wymienię tu trzy najważniejsze: Culture, Medicine and Psychiatry, Transcultural Research Review i Transcultural Psychiatry (w internecie). Światowa Organizacja Psychiatryczna powołała również Sekcję Psychiatrii Transkulturowej. Odbywają się światowe zjazdy sympozja i konferencje poświęcone opisywanej tematyce. Coraz większa migracja ludności na świecie, coraz łatwiejsza komunikacja bezpośrednia i lawinowo narastająca wymiana informacji przez internet, rokuje tej nowej gałęzi psychiatrii dynamiczny rozwój.

Autor psychiatra i tramp, odbył wiele podróży do wszystkich nieomal kontynentów. Jeszcze w latach siedemdziesiątych XX wieku poznawał możliwości zastosowania techniki jogi w czasie pobytu szkoleniowego w Indiach (Instytut Santa Cruz). Później kontaktował się z doktorami i uzdrawiaczmi tybetańskimi w Lhassie i Daramsali w Indiach. Poznawał szamanów maoryskich i wywodzących się z Indian keczua.

W pierwszej polskiej monografii dotyczącej psychiatrii transkulturowej autor przedstawił jej historię, opisał endemicznie występujące objawy związane z określonymi kulturami, problemy imigracji, emigracji, „wykorzenienia” i tzw. „westernizacji”. Książka zawiera również słownik objawów związanych z określonymi kulturami na świecie.

Każdy z nas, może przez otrzymanie korzystnego kontraktu, lub też w swym gabinecie spotkać się z egzotycznym pacjentem, a wtedy książka może mu przybliżyć skomplikowany duchowy świat tego człowieka, jego „egzotyczne lęki” i jego trudne emigracyjne dylematy.

(5)
Reklama
Komentarze