Zaloguj
Reklama

Psychodermatologia – Stan psychiczny a schorzenia dermatologiczne

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • prof.nadzw.ŚAM dr hab.n.med Irena Krupka-Matuszczyk

Źródło tekstu:

  • 1.Absolon C.M. Corttrell D. I inni.: Psychological disturbance in atopic eczema: the extent of the problem in school-aged children. Br. Dermatol 1997,137,241-245.
    2.Aktan S.,Ozmen E.: Psychiatric disorders in patiens attending a dermatology outpatient clinic. Dermatology 1998,197,230-234.
    3.Blalock J.E.: The syntax of immune-neuroendocrine communication.Immunol Todey.1994,15,504
    4. Cotterill J.A.: Psychiatry and the skin.Br J Hosp med 1998,42,401-404.
    5. Cotterill J.A., Cunliffe W.J.: Suicide in dermatological patiens. Br J Dermatol 1997, 137, 246-250.
    6. Czubalski K.: Psychologiczne i psychosomatyczne aspekty chorób skóry a postępowanie lekarza dermatologa [w] Psychologia lekarska M. Jarosz (red) PZWL,Warszawa,1988,452-459.
    7. Gupta M.A.,Gupta A. K.: Depresion and suicidal ideation in dermatology patiens with acne,alopecia,atopic dramatis and psoriasis. Br J Dermatol 1998,139, 846-850.
    8. Howlett S.: Emotional dysfunction, child-family relationships and childhood atopic dermatitis. Br J Dermatol 1999, 240,381-384.
    9. Hughes J.E.,Barraclough B. M., I inni.: Psychiatric symptoms in dermatology patiens. Br J Psychiatry 1983,143, 51-54.
    10. Juszkiewicz-Borowiec Udział stresu w etiopatogenezie wybranych chorób skóry. Przegl Dermatol 1999,86,61-65.
    11. Linnet J.,Jemec G.B.: An assessment of anxiety and dermatology life quality in patiens with atopic dermatitis. Br. J Dermatol 1999, 140,268-272
    12. Lottii T.: Neuropeptides in skin. J.Am.Acad. Dermatol 1995,33,482-490.
    13. Matussek P.,Agerer D.: Aggression in depressives and psoriatics. Psychother. Psychosom. 1985,43,120-123.
    14. McGrath J.E.: Setting measures and themes: an integrative review of some research on social – psychological factors in stress.[w] Socoal and psychological factors in stress. McGrath J.E. (red), Holt,reinhart and Winston,New York,1970.
    15. Misery L.: Skin immunity and the nervous system. Br J Dermatol 1997,137,843
    16. O, Sullvan R.L.: The neuro-immuno-cutaneous-endocrine network: relationship of mind and skin. Arch. dermatol 1998.134,1431-1435
    17. Pacan P.,Szapietowski J.: Dysmorfofobia-zaburzenie psychiczne z którymi pacjent zgłasza się do dermatologa. Przegl Dermatol 1999, 86,171-175
    18. Stokłosa T.: powiązania miedzy układem immunologicznym a układem neuroendokrynalnym.Klinika 1995,3,18
    19. Wessely S.C.,Lewis G.H.: The classification of psychiatric morbidity in attenders at a dermatology clinic.Br J Psychiatry 1989,155,686-691.

Psychodermatologia – Stan psychiczny a schorzenia dermatologiczne
Fot. medforum
(5)

Pewną grupę pacjentów zgłaszająca się po poradę dermatologiczną stanowią osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne, zachowania oraz trudności w funkcjonowaniu...

Pewną grupę pacjentów zgłaszająca się po poradę dermatologiczną stanowią osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne, zachowania oraz trudności w funkcjonowaniu [1-3,5]. Od dawna w medycynie znane są schorzenia, które określanie są jako zaburzenia psychosomatyczne. Niekiedy bardzo trudno jest znaleźć związek pomiędzy czynnikami psychicznymi, a chorobą somatyczną. Jednak ich rozpoznanie u konkretnego pacjenta ma kolosalne znacznie w procesie terapeutycznym [6]. Zależności pomiędzy schorzeniem dermatologicznym, a zaburzeniami psychopatologicznymi czy dysfunkcjami psychicznymi pojawiają się wówczas, gdy pacjenta traktuje się holistycznie interdyscyplinarnie. Takie interdyscyplinarne podejście do zaburzeń dermatologicznych może nie tylko ułatwić i przyspieszyć proces terapeutyczny, ale poprawić psychologiczne funkcjonowanie. W procesie diagnozowania i leczenia uwzględnienie stanu psychicznego pacjenta staje się równie ważne jak zwrócenie uwagi na jego stan somatyczny. Podejście holistyczne do pacjenta (chory człowiek, a nie tylko pojawiający się objaw) umożliwia dobre rozpoznanie jego stanu psychofizycznego. W niektórych przypadkach dopełnieniem nacelowanego leczenia farmakologicznego staje się leczenie psychiatryczne, skierowanie pacjenta do psychologa klinicznego.
Istniejące przesłanki pozwalają na wyodrębnienie grupy schorzeń, które można określić jako psychodermatologiczne. Wyodrębnienie to opiera się na współwystępowaniu objawów psychopatologicznych z określonymi symptomami skórnymi lub chorobami dermatologicznymi. Wyodrębnienie schorzeń "psychoderamtologicznych" może zaowocować sukcesem w praktyce nie tylko dermatologów, ale psychiatrów i psychologów.
Zarówno od dermatologa, jak i psychiatry wymaga się holistycznego widzenia pacjenta.

Epidemiologia zaburzeń psychicznych u osób z chorobami dermatologicznymi

Zarówno u dzieci, jak i dorosłych pacjentów dermatologicznych występowanie zaburzeń psychicznych jest znacznie wyższe niż w populacji ogólnej [1,8,9,19].
Badania Wesselye,go i Lewisa [16] potwierdzają obecność zaburzeń psychicznych u 40% pacjentów dermatologicznych a u 90% nieprawidłowości psychicznych. Analiza wyników wskazuje również na fakt, że u 75% pacjentów zaburzenia psychiczne miały ścisły związek z chorobą skóry. Akton [2], Linnet, Jemec [14] i współpracownicy w swoich badaniach stwierdzili, że najczęściej występującymi zaburzeniami psychicznymi była depresja, podwyższony poziom lęku, szczególnie przy atopowym zapaleniu skóry.
Prowadzono także badania wśród dzieci i młodzieży z wypryskiem atopowym i innymi łagodnymi chorobami skory. Wyniki jakie uzyskano stwierdzają, że u 50% młodych pacjentów z wypryskiem atopowym występują zaburzenia psychiczne. To co różni ich od grupy kontrolnej, to pojawianie się dolegliwości gastrycznych, nadmierne zamartwianie się, zaburzenia snu. Poza tym w tej grupie pojawiły się inne zaburzenia, takie jak zależność od rodziców, mniejsze zdyscyplinowanie i skłonności do manipulowania rodzicami. Dodatkową cechą charakteryzującą grupę badanej młodzieży z wypryskiem atopowym to zaniżony obraz siebie, spostrzeganie siebie jako osoby mało atrakcyjnej, brzydkiej oraz zaburzenia zachowania. Wiele uwagi poświęcono również występowaniu depresji u pacjentów dermatologicznych. Hardy i Cotterill [3] badając pacjentów z dysmorfofobią i łuszczycą stwierdzili, że znacznie częściej pojawiają się objawy depresyjne i obsesyjne niż w grupie kontrolnej. O obecności objawów depresyjnych donoszą Gupta i Gupta [7]. Przebadali oni 480 pacjentów z chorobami skóry wpływającymi na wygląd (trądzikiem na twarzy, łysieniem plackowatym, atopowym zapaleniem skóry, łuszczycą) i stwierdzili u badanych osób znaczne nasilenie depresji oraz występowanie myśli i tendencji samobójczych.

Uwarunkowania występowania zaburzeń psychicznych u osób z chorobami skóry

Zapewne w ocenie występowania zaburzeń psychicznych u pacjentów dermatologicznych istotne będą niektóre parametry, chociażby rodzaj schorzenia dermatologicznego, rozległość i lokalizacja tych zmian, czas trwania choroby. Otóż badania, jakie poczynił Hughes [9] wykazały, większą częstość występowania zaburzeń psychicznych w związku z rozpoznaniem trądzika, wyprysku, łuszczycy i łysienia, ze zmianami skórnymi o charakterze rozległym i przewlekłym zlokalizowanymi najczęściej na widocznej powierzchni ciała. Rodzaj schorzenia dermatologicznego jest czynnikiem warunkującym nie tylko występowanie depresji, ale również i jej natężenie. Najwyższe nasilenie schorzeń dermatologicznych z ryzykiem próby samobójczej i depresji pojawia się u pacjentów z łuszczycą na dużych obszarach skóry ciała. Zmiany, które są rozległe lub zlokalizowane w ważnych dla obrazu siebie obszarach ciała, mogą mieć istotny wpływ na występowanie objawów depresyjnych [7].

Związek miedzy chorobami skóry, a zaburzeniami psychicznymi

Na podstawie wielu badań nad zaburzeniami psychicznymi u pacjentów dermatologicznych, można stwierdzić, że ich związek nie jest przypadkowy. Szczególnie ważnym zagadnieniem jest związek schorzeń dermatologicznych z ryzykiem próby samobójczej. Cotterill i Cunliffe [5] analizując przypadki chorób dermatologicznych wyodrębnili cztery główne grupy pacjentów, u których ryzyko samobójcze było najwyższe. Pierwszą grupę stanowią pacjenci z kliniczna diagnozą dysmorfofobii. Najczęściej występującym zaburzeniem psychicznym u tych pacjentów jest depresja, chociaż nie rzadko stwierdza się schizofrenię, różnego typu zaburzenia osobowości, w tym często osobowość obsesyjno-kompulsywną. Na depresję częściej chorowały kobiety z dysmorfobią w obrębie twarzy. Druga grupę stanowią młodzi ludzie z trądzikiem z jego późniejszymi konsekwencjami szpecącymi na ogół twarz. Blizny jakie powstają w efekcie trądzika stają się przyczyną poczucia mniejszej wartości, obniżonej samooceny i negatywnego obrazu siebie. Dla wielu trądzik i zmiany, jakie w wyniku tego schorzenia powstają, mogą być czynnikiem ryzyka dla ujawnienia się depresji i prób samobójczych. Do trzeciej grupy należą osoby z przewlekłymi schorzeniami skóry, które w istotny sposób utrudniają funkcjonowanie Do takich schorzeń należą łuszczyca, atopowe zapalenie skóry, szczególnie kiedy występują w widocznych miejscach. Chroniczność powoduje, że u tych osób pojawia się przygnębienie. Kiedy zmiany dermatologiczne występują na twarzy, powoduje to obniżenie samopoczucia, brak pewności siebie, co w konsekwencji może doprowadzić do depresji i pojawiania się prób samobójczych. Czwartą grupę stanowią osoby, które w wywiadzie ujawniły zaburzenia psychopatologiczne, szczególnie zaburzenia afektywne. Chorobowe zmiany skórne pojawiają się na skutek ubocznego działania leków (np. soli litu). Z drugiej strony stosowanie kortykosteroidów, nawet w małych dawkach u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym może wywołać ostrą depresję i tendencje samobójcze. W literaturze przedmiotu pojawiły się doniesienia o współwystępowaniu znacznie podwyższonego ryzyka samobójstwem u osób cierpiących na obłęd pasożytniczy [4,5].
Zaburzenia psychiczne wśród pacjentów dermatologicznych są zróżnicowane i nie dotyczą tylko zaburzeń afektywnych z tendencjami samobójczymi. Zauważono swoistą zależność pomiędzy schorzeniami skóry a reakcjami psychologicznymi na te schorzenia. Zależność ta występuje też w odwrotnym kierunku. [9]. Zniekształcenie wyglądu spowodowane schorzeniem dermatologicznym powoduje u pacjenta objawy psychologiczne, szczególnie kiedy występuje na ważnych dla pacjenta obszarach ciała, dając swego rodzaju stygmatyzację. Owa stygmatyzacja zaburza funkcjonowanie danej osoby w sferze psychicznej [6]. Z drugiej strony czynniki psychologiczne, szczególnie mechanizmy wadliwego przetwarzania emocji w stresie, konfliktach, frustracji, występujące przez dłuższy czas mogą dawać swój wyraz w schorzeniach dermatologicznych.
Dotychczasowe doniesienia naukowe [12,15] wskazują na sprzężenie pomiędzy czynnikami psychologicznymi na poziomie neurohormonalnym a schorzeniami dermatologicznymi. Do takich schorzeń można zaliczyć atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, łysienie plackowate, pokrzywka, nadmierne pocenie się.
Organizm odpowiada na stres uruchamiając cykl reakcji neurohormonalnych, służących utrzymaniu homeostazy i adaptacji organizmu. Jakość odpowiedzi stresowej jest w dużej mierze uwarunkowana genetycznie, ale zależy również od wieku, płci, ogólnej kondycji. W czasie długotrwałego stresu dochodzi do wyczerpania rezerw organizmu, utraty równowagi psychofizycznej i powstania dysfunkcji w obrębie różnych układach. W ostatnim okresie wiele uwagi zwraca się na wzajemne powiązanie pomiędzy układem neuroendokrynnym, a układem immunologicznym [18]. Najnowsze badania wskazują na ścisłą interakcję pomiędzy tymi układami a skórą [15]. Bowiem skóra i ośrodkowy układ nerwowy są powiązane embrionalnie i anatomicznie, powstają z ektodermy. W układzie nerwowym, skórze i układzie immunologicznym występują układy wspólnych neuromediatorów i neurohormonów [10]. W piśmiennictwie pojawiały się stwierdzenia, że mózg, układ immunologiczny i skóra mówią tym samym językiem biochemii, którego częścią składową są neuropeptydy [2, 14]. Stres odgrywa istotną rolę w wielu dermatozach, szczególnie tych o charakterze zapalnym, głównie przez układ immunologiczny za pośrednictwem neurotransmiterów. Do grupy dermatoz zaliczanych do czynników neurogennych zaliczono miedzy innymi dermatitis artefacta, compulsive habits, trochotillomania, nadgryzanie warg, obgryzanie paznokci, syfilofobia. Wyróżniono też grupę schorzeń, w których etiopatogenezie stres może być czynnikiem wywołującym, podtrzymującym przebieg choroby. Do takich schorzeń należy atopowe zapalenie skóry, świerzbiączka, łysienie plackowate, pokrzywka, łuszczyca, wyprysk potnicowy, opryszczka nawracająca.
Dotychczasowe badania potwierdzające jedność psychiki i ciała upoważniają do wyłonienia się nowej dyscypliny medycznej zwanej psychoneuroendokrynoimmunologii, powszechnie funkcjonującą pod nazwą psychodermatologii.

(5)
Reklama
Komentarze