Zaloguj
Reklama

Psychologiczne aspekty katastrof - część 1

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Medforum, zdjęcia OjoImages

Adres www źródła:

Kategorie ICD:


Psychologiczne aspekty katastrof - część 1
Fot. medforum
(4)

Jakie są skutki katastrof, co dzieje się z człowiekiem w przypadku takich nagłych wydarzeń. Publikujemy fragment podęcznika dla lekarzy i studentów: "Wybrane zagadnienia psychologii klinicznej".

Część pierwsza tekstu.

Rozdział XI: Psychologiczne aspekty katastrof

1. Wprowadzenie

Katastrofy towarzyszą ludzkości od początku dziejów. W miarę rozwoju cywilizacji rośnie ich liczba, rodzaj oraz wielkość zagrożonych nimi dużych grup ludności. Oprócz klęsk żywiołowych i wojen pojawiły się katastrofy technologiczne, ekologiczne, komunikacyjne, zamachy, akty terroru, przypadki planowej eksterminacji i masowej zagłady. W ostatnim czasie ich liczba wyraźnie wzrasta np. między rokiem 1967 a 1991 – odnotowano ich około 8000.

Wydarzenia krytyczne takie jak trzęsienie ziemi, powódź, wybuch wulkanu, tajfun, wojna i udział w walce, zamachy terrorystyczne, masowe gwałty, obozy koncentracyjne, wypadki komunikacyjne mają długotrwały i głęboko upośledzający wpływ na funkcjonowanie psychiczne wielu tysięcy ludzi. Stanowią potencjalny czynnik wystąpienia różnorodnych objawów psychopatologicznych wykraczających daleko poza zakres zwyczajnego ludzkiego cierpienia. Im większe spustoszenie czyni katastrofa w życiu człowieka, tym poważniejsze są jego reakcje emocjonalne i fizjologiczne. Katastrofa jest to zatem każde nagłe, dramatyczne wydarzenie atakujące podstawowe wartości człowieka, takie jak życie, zdrowie, schronienie, dobytek, któremu nie można sprostać posługując się już istniejącymi zasobami i strategiami działania. Często przychodzi niespodziewanie i dotyczy dużych grup ludzi. (na podst. Strelau, 2000). Dla biorących w nim udział osób ma charakter zdarzenia traumatycznego.

Wiedza psychologiczna, nazywana często psychologią katastrof, jest wykorzystywana przy przewidywaniu, minimalizacji i usuwaniu ich skutków. Opisuje:

  • udział ludzi w aktywizacji zagrożeń i powstawaniu katastrof;
  • zasady organizowania profilaktyki i przygotowania ludności do ratowania siebie i współdziałania w trakcie katastrofy ze służbami ratowniczymi;
  • zachowanie ludzi (tj. ofiar, uczestników działań ratunkowych, członków rodzin poszkodowanych i całych społeczności dotkniętych klęską) w trakcie wydarzeń związanych z ekstremalnym zagrożeniem;
  • skutki psychologiczne kataklizmów zarówno bezpośrednie jak i długoterminowe lub odroczone w czasie;
  • zasady i metody redukcji tych skutków.(Studentski, 2001)

 

fot. pantherstock


Rozdział ten stanowi krótkie przedstawienie aktualnej wiedzy dotyczącej tych właśnie obszarów psychologii.

2. Ludzki czynnik w powstawaniu katastrof

Udział ludzi w powstawaniu katastrof może wynikać z:

  • planowanego działania (ataki terrorystyczne, działania wojenne, sabotaż);
  • szerzenia ideologii nastawionych na nienawiść, agresję i eksterminację innych (pogromy, czystki rasowe, „święte wojny”, obozy koncentracyjne);
  • niedostatecznej wiedzy o zagrożeniach przyczyniającej się do podejmowania decyzji w warunkach ignorancji (np. katastrofy technologiczne i ekologiczne);
  • postaw akceptujących ryzyko i promowanie społeczno-kulturowych wzorców zachowań ryzykownych (np. katastrofy spowodowane ignorowaniem ostrzeżeń o klęskach żywiołowych lub lekceważeniem przepisów o bezpieczeństwie pracy);
  • niedostatecznego przewidywania możliwości wystąpienia zagrożeń lub ich ponownego pojawienia się (np. trzęsienia ziemi, wybuchy wulkanów, niektóre katastrofy komunikacyjne).

Dwa pierwsze czynniki są związane z zamierzonym, kontrolowanym i celowym działaniem człowieka. Pozostałe dotyczą udziału mimowolnego, nieprzewidzianego i nieumyślnego.

(4)
Reklama
Komentarze