Zaloguj
Reklama

Psychologiczne aspekty katastrof - część 2

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Medforum, zdjęcia OjoImages

Adres www źródła:

Kategorie ICD:


Psychologiczne aspekty katastrof - część 2
Fot. ojoimages
(5)

Jakie są skutki katastrof, co dzieje się z człowiekeim w przypadku takich nagłych wydarzeń. Publikujemy fragment podęcznika dla lekarzy i studentów: "Wybrane zagadnienia psychologii klinicznej". Część druga tekstu.

Część pierwsza dostępna pod adresem:
kliknij, aby przeczytać

  

6. Zapobieganie psychologicznym skutkom katastrof

Jak postępować z ocalonymi aby zminimalizować negatywne i długoterminowe skutki wcześniejszych przeżyć oraz nie dopuścić do utrwalania patologicznych reakcji? Potrzebna jest pomoc psychologiczna ukierunkowana na przepracowanie traumatycznego zdarzenia na poziomie indywidualnego doświadczenia. Różni ludzie biorący udział w tym samym wydarzeniu będą mieli różne przeżycia z nim związane. Aby umożliwić pozytywne ich przepracowanie konieczne jest pomoc w zrozumieniu przez uczestników dramatycznych wydarzeń własnych reakcji oraz stworzenie możliwości wyrażenie uczuć i emocji, zwłaszcza tych hamowanych i związanych z poniesionymi stratami. Następny etap to odreagowanie żalu, frustracji i złości. Dopiero wówczas otrzymanie wsparcia i pomoc w rozwiązywaniu problemów sprzyja redukcji stresu i stopniowo odbudowuje poczucie bezpieczeństwa.

Ważnym elementem pracy terapeutycznej z ofiarami katastrof jest poszukiwanie i nadawanie sensu własnym doświadczeniom aby była możliwa akceptacja traumatycznego doświadczenia jako części własnego życia. Umożliwia to przezwyciężenie „syndromu ocalonego” i związanych z nim poczucia winy, odrętwienia i wewnętrznego konfliktu między potrzebą opieki a nieukierunkowaną agresją.(Lis-Turlejska,1998). Należy poinformować poszkodowanych, że powrót do równowagi emocjonalnej wymaga czasu i mogę przechodzić przez bardzo trudny okres także po ustąpieniu bezpośredniego zagrożenia. Pozwala to na łatwiejsze wewnętrzne przyzwolenie dla przeżywania żałoby, opłakiwania straty i większą cierpliwość znoszenia emocji własnych i bliskich osób. Nie należy podejmować w tym czasie ważnych decyzji typu np. zmiana pracy czy sprzedaż majątku bowiem mogą to być decyzje pochopne, dostarczające dodatkowego stresu. Należy zalecać prowadzenie optymalnego dla własnych potrzeb psychicznych trybu życia (zwiększona ilość snu, właściwe odżywianie się, unikanie alkoholu, używek itp., korzystanie z odpoczynku i relaksacji), co zwiększy możliwości radzenia sobie ze stresem.

Inne formy pomocy psychologicznej w sytuacji kryzysowej to:

  • pomoc przy organizowaniu „gorących” linii telefonicznych i biur informacji o ofiarach;
  • towarzyszenie rodzinom w identyfikowaniu zwłok;
  • nawiązywanie współpracy ze szkołami i prowadzenie specjalnych zajęć pomagających w odreagowaniu przeżyć i emocji;
  • uczestnictwo w pracach sztabu kryzysowego,
  • uczestnictwo w grupach wsparcia ;
  • współpraca z jednostkami samorządowymi, administracją lokalną i mediami przy rozpoznawaniu zakresu i skutków katastrofy oraz organizowaniu punktów pomocy.

Ważne jest aby pomoc psychologiczna była udzielana na miejscu wypadku, równocześnie z działaniami pozostałych służb ratowniczych, jak najszybciej po zaistniałych wydarzeniach, w oparciu o bezpośredni kontakt z poszkodowanymi.

Drugim czynnikiem odgrywającym decydującą rolę w zapobieganiu negatywnym skutkom emocjonalnym przeżytych katastrof jest wsparcie społeczne. Wsparcie to otrzymanie pomocy ze strony bliskich osób lub instytucji w formie emocjonalnego oparcia, praktycznej pomocy, rady czy informacji.(Badura-Madej, 1999) Wyróżnia się kilka jego rodzajów. Wsparcie emocjonalne to przekazywanie emocji podtrzymujących, uspokajających i wyrażających troskę, wytworzenie klimatu zrozumienia, zaufania i ciepła emocjonalnego, wyzwolenie nadziei. Wsparcie instrumentalne polega na wymianie usług, dóbr materialnych, konkretnej pomocy materialnej (np. sprzęty domowe, artykuły spożywcze, niezbędne maszyny, karma dla zwierząt, itp.) i finansowej (zapomogi, odszkodowania, preferencyjne kredyty), jak również konkretne fizyczne działanie na rzecz potrzebujących (np. prowadzenie kuchni polowych, przygotowanie schronienia, odzieży, itp.). Wsparcie informacyjne to dostarczanie takich informacji, które sprzyjają lepszemu zrozumieniu sytuacji, udzielanie informacji zwrotnych dotyczących np. skuteczności działań zaradczych, wymiana doświadczeń z osobami przeżywającymi podobny kryzys. Wsparcie wartościujące to podtrzymywanie samooceny poszkodowanych, wyrażanie uznania, podziwu i akceptacji dla podejmowanych przez nich wysiłków. Wsparcie towarzyskie wreszcie to pomaganie w realizacji potrzeby przynależności (np. w grupach wsparcia, komitetach pomocy, itp.), gratyfikacja związana z przełamywaniem izolacji i aktywnością towarzyską (np. pomocą sąsiedzką czy zbiórką i dystrybucją funduszy).

Rodzaj oferowanego wsparcia zależy od sytuacji i potrzeb poszkodowanych osób oraz od możliwości istniejącej sieci społecznej. Sieć tę stanowią członkowie rodziny poszkodowanego, sąsiedzi, współpracownicy, bliscy i przyjaciele (tzw. sieć pierwotna) oraz członkowie lokalnej społeczności, policja, opieka zdrowotna, instytucje kościelne, organizacje rządowe i pozarządowe, pracodawcy (tzw. sieć wtórna). Już sama świadomość u poszkodowanych istnienia źródeł wsparcia jest wparciem gdyż zaspokaja potrzebę przynależności i bezpieczeństwa. Im bardziej wspierające środowisko tym lepsze przystosowanie po stresie. Ważne jest szybkie organizowanie i włączenie poszkodowanych do lokalnych grupa wsparcia oraz obecność w tych grupach osób profesjonalnie przygotowanych do niesienia pomocy psychologicznej. Efektywność ich działania również jest związana z czasem – im szybciej jest ona dostępna, tym lepiej.

Osobne zagadnienie stanowi zapobieganie psychicznym skutkom katastrof u osób biorących udział w akcji ratowniczej: policjantów, strażaków, lekarzy pogotowia, ratowników, żołnierzy, psychologów, członków sztabów kryzysowych. Są to osoby szczególnie narażone na powstanie u nich zaburzeń po przeżytym stresie. W celu zminimalizowania zagrożenia zaleca się m.in.:

  1. maksymalne przygotowanie informacyjne o warunkach, które mogą spotkać ratowników w akcji i reakcjach ze strony ocalonych, których mogą się spodziewać;
  2. pracę w zespole umożliwiającym dzielenie się obowiązkami i odpowiedzialnością, równomierne obciążenie ryzykiem i dającym możliwość rozładowania emocji;
  3. zapewnienie cyklicznego odpoczynek pozwalającego na uniknięcie przemęczenia i fizycznego wyczerpania, które sprzyjają ewentualnej dekompensacji emocjonalnej;.
  4. rotacje zespołów od zadań wysoce stresujących do mniej;
  5. sesje odreagowania po zakończeniu operacji, w czasie których zachęca się uczestników do opisania tego z czym się zetknęli i doznali;
  6. właściwe wykorzystanie zasobów ludzkich w postaci włączenia lokalnych profesjonalistów i dodatkowe zatrudnienie osób, szczególnie takich, które mają umiejętności kontaktu z dziećmi, ludźmi starszymi, z członkami mniejszości narodowych, etnicznych lub religijnych.

(5)
Reklama
Komentarze