Zaloguj
Reklama

Recenzja książki pt. „Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju” Doug Strycharczyk, Peter Clough

Autor/autorzy opracowania:


Recenzja książki pt. „Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju” Doug Strycharczyk, Peter Clough
Fot. GWP
(0)

„Dlaczego pomimo tych samych umiejętności, wiedzy i doświadczenia niektórzy z nas lepiej radzą sobie ze stresem, presją, wyzwaniami?” To jedno z pytań, jakie stawiają autorzy książki pt. „Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju”. Jednak nie poprzestają na zadawaniu nurtujących pytań, ale opierając się na licznych dowodach naukowych i koncepcjach psychologicznych, zabierają głos w dyskusji definiującej odporność psychiczną. Termin, który jest intuicyjnie rozumiany, jednak przy pogłębionej dyskusji wychodzą czasami znaczne rozbieżności. Dlatego tak ważna jest uporządkowana wiedza.

Reklama

Odporność psychiczna

Do tej pory powstało wiele prac, które analizowały podatność na stres i jego skutki, strategie radzenia sobie ze stresem, czynniki osobowościowe. Wiele prac traktuje o odporności psychicznej – mówią one o „twardości psychicznej”, „rezyliencji”, „zaangażowaniu i wytrwałości”, czy o pewnym rodzaju pewności siebie. Stworzono wiele koncepcji stresu i jego skutków jakie obserwujemy w codziennej pracy, życiu, czy rozwijanych pasjach. Autorzy książki „Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju” podkreślają, że ich praca „opiera się na dotychczasowej wiedzy i doświadczeniu praktyków oraz teoretyków. Nasz model nie wymaga od odbiorców odrzucenia tego, co ci już wiedzą. Coraz częściej słyszymy, że wzbogaca on pracę wielu ludzi o nowe pomysły, ramy intelektualne i wyjaśnienia. Nasz kwestionariusz jawi się jako kluczowe narzędzie skutecznej diagnozy i, co najważniejsze, wiarygodniejszej oceny oraz rzetelnych badań naukowych”. To bardzo istotne, bo nie wymaga przewrotu w pojmowaniu odporności psychicznej. Jest raczej poszerzeniem już istniejącej wiedzy, rzetelną definicją istniejących zjawisk i, co najistotniejsze, unikalnym połączeniem teorii i praktyki. Nie uciekają od fundamentów i pierwszych opisów, ale przytaczają je i formułują konstruktywne zarzuty.

4C

Książkę otwiera wprowadzenie. I jest to rozdział, który koniecznie trzeba uważnie przeczytać i przeanalizować, aby w pełni skorzystać z informacji przedstawionych w kolejnych rozdziałach. Po lekturze wprowadzenia uzyskamy wiedzę na temat ogólnych filarów odporności psychicznej – o modelu 4C, na który składają się:

  1. Wyzwanie (challenge); postrzeganie wyzwania jako szansy rozwoju.
  2. Pewność siebie (confidence); duża wiara we własne umiejętności.
  3. Zaangażowanie (commitment); wytrwałość w realizacji powierzonych zadań.
  4. Kontrola/poczucie wpływu (control); pewna dowolność w wykonywaniu pracy.

Autorzy podkreślają, że sposób, w jaki doszli do zdefiniowania tego modelu, ma charakter absolutnie naukowy, który daleki jest od ich osobistych przekonań czy twierdzeń autorytetów, które nie są poparte dowodami naukowymi. Budując swój konstrukt odporności psychicznej stawiali kolejne kroki naukowe, które powinny przyświecać wszystkim badaczom. Analiza piśmiennictwa z danej dziedziny naukowej i wychwycenie niszy, właśnie odporności psychicznej, na temat której brakuje naukowych rozważań. Następnie stworzony konstrukt i metodę jego pomiaru za pomocą kwestionariusza MTQ48 testują, opracowują i oceniają wg. kryteriów przydatności. Takie rzetelne dokumentowanie naukowych dowodów nadaje pracy znamiona maksymalnego obiektywizmu. Autorzy wymieniają również pytania odnośnie odporności psychicznej, na które spodziewają się odpowiadać w licznych dyskusjach po publikacji pracy i które przyświecały im przy tworzeniu struktury książki.

  1. Czy odporność psychiczna naprawdę istnieje i czy można ją zmierzyć?
  2. Czy koncepcja odporności psychicznej jest użyteczna?
  3. Czy odporność psychiczną można rozwijać?

Na każde z tych trzech osiowych pytań odpowiadają twierdząco. Na tej podstawie trzeba mieć przekonanie, że stworzona publikacja oprócz teoretycznej dyskusji zawiera również bardzo istotną komponentę praktyczności. 

W książce również negują błędne przekonania odnośnie odporności psychicznej. Główną fałszywą tezą jest „każdy powinien być odporny psychicznie”. Autorzy argumentują swój sprzeciw na podstawie wyjaśnienia, że przeciwieństwem odporności nie jest słabość, a wrażliwość, która w żadnej mierze nie może być traktowana jako cecha negatywna. Argumentują, że zrównoważone społeczeństwo powinno być mieszanką różnych osobowości i sposobów radzenia ze stresem. Osoby wrażliwe mogą mieć trudniej w niektórych aspektach życia (nastawionych na rywalizację, bezwzględne osiąganie sukcesu) za to w wielu wiodą prym (gdzie pożądane jest np. poczucie estetyki). Warto natomiast, aby każdy miał świadomość swojej osobowości i pewien stopień odporności psychicznej w sobie rozwijał. Trzeba docenić u autorów zrozumienie pluralizmu osobowościowego – nie wpisują się tym samym w nurt bezwzględnej doskonałości.

Struktura książki

Autorzy rozpoczynają swoją pracę od rzetelnych fundamentów teoretycznych. Przypominają definicję stresu i jakie odgrywa znaczenie w zdobywaniu osiągnięć. Książce jednak przyświeca inny cel – pokazanie praktycznych aspektów związanych ze stresem i odpornością psychiczną. Wskazują więc w jaki sposób wykorzystać odporność psychiczną, aby właściwie zarządzać poziomem stresu i przekuwać to na większą wydajność. To kolejne wskazówki, które z pewnością będą przydatne dla każdego, a dodatkowo dla specjalistów zajmujących się sektorem HR, zatrudnianiem pracowników, czy trenerów sportowych.

W kolejnym rozdziale przypominają „krótką historię odporności psychicznej”. Tym samym podkreślają na jakich fundamentach budują swoją pracę naukową. Wyjaśniają co różni stworzony przez nich konstrukt od pierwszych opisów i pojmowania odporności psychicznej. 

W dalszej części książki autorzy w sposób bardzo szczegółowy opisują proces twórczy, który doprowadził do opracowania kwestionariusza MTQ48 (Mental Toughness Questionnaire). Podkreślają, że duże „duże znaczenie miało dla nas to, aby nasz model był przystępny i praktyczny”. Jednak okazuje się, że o ile produkt zrozumiały i dostosowany do szerokiego grona odbiorców, o tyle jego podstawy teoretyczne i prawa statystyczne na których został oparty mogą zostać odebrane jako zawiłe, skomplikowane i w sumie nieużyteczne dla praktyka. Niemniej należy docenić rzetelność i mnogość danych na podstawie których kwestionariusz został przygotowany.

W kolejnych rozdziałach autorzy opisują dziedziny, w jakich znajdzie zastosowanie ich model odporności psychicznej. Tak jak się można spodziewać wspominają o środowisku pracy, edukacji dzieci i młodzieży, branży sportowej, czy sektorze usług społecznych i zdrowotnych. Praktycznie każda dziedzina życia, w której się poruszamy (czy to jako konsumenci, pracownicy, czy przełożeni) może zostać opisana z punktu lepszej bądź gorszej odporności psychicznej. Autorzy popierają swoje tezy licznymi danymi naukowymi, co bardzo wpływa na ich wiarygodność.

Podsumowanie

Książka z pewnością będzie przydatnym narzędziem w rękach specjalistów od HR (Human Resourcess), PR (Public Relations), czy zajmujących się procesami rekrutacyjnymi pracowników do korporacji. Pozwala spojrzeć na pracowników, ich możliwości i zdolności z innego punktu widzenia. Pomiar odporności na stres, umiejętność „radzenia sobie” do tej pory opierał się w dużej mierze na subiektywnej ocenie rekrutera czy przełożonego. Opracowany kwestionariusz psychometryczny MTQ48 pozwala w sposób obiektywny „zmierzyć” odporność psychiczną, co w wielu branżach jest jednak kluczowe. Można jedynie obawiać się, że metoda pomiaru stanie się także „bronią” przeciw jednostkom słabszym psychicznie, bardziej wrażliwym i przez to podatnym na wpływy z zewnątrz. Jednak niniejsza książka to ewidentny, naukowy krok naprzód, a rozwój, z zasady, jest wartościowy. Przystępny język, jakim jest napisana książka, powoduje, że z powodzeniem i zainteresowaniem mogą po nią sięgnąć także osoby niezwiązane zawodowo z psychologią sportu, biznesu, czy społeczną.

Na zakończenie historia przytoczona w książce, która jest odpowiedzią na błędne przekonanie, że autorów książki interesuje tylko sukces w pracy i w sporcie. "Odporność psychiczna oczywiście wiąze się z ukierunwaniem na osiągnięcia, wiele osób odpornych psychicznie pragnie bowiem osiągnąć szczyt swoich możliwości zawodowych. Nie dotyczy to jednak wszystkich. Peter [Peter Clough przyp.red] na przykład pracował kiedyś z wybitną pływaczką mogącą odnosić sukcesy na arenie międzynarodowej. Udało im się wspónie znacząco wzmocnić jej odporność psychiczną. Jaki był tego skutek? Dziewczyna zdecydowała się rzucić pływanie i zająć czymś, co ją bardziej interesowało! To, że jesteś w czymś dobry, nie oznacza, że chcesz się tym zajmować. Dzięki wzmocnieniu odporności psychicznej wspomniana pływaczka była w stanie dokonać w swoim życiu lepszych wyborów." Przykłady, które autorzy czerpią ze swoich prywatnych i zawodowych doświadczeń dodają autentyczności ich pracy i każą myśleć o odporności psychicznej niż jedynym  niepodważalnym ukierunkowaniu na sukces.

Reklama
(0)
Komentarze