Zaloguj
Reklama

Rodzaje zaburzeń snu – zaburzenia snu według klasyfikacji chorób

Autor/autorzy opracowania:


Rodzaje zaburzeń snu – zaburzenia snu według klasyfikacji chorób
Fot. medforum
(3)

Dorośli ludzie spędzają około 1/3 życia śpiąc. Sen to taka fizjologiczna zmiana stanu świadomości, która polega na przyjęciu postawy spoczynku, zaprzestaniu świadomego reagowania na bodźce z otoczenia, czy aktywności ruchowej. Jest to stan w pełni odwracalny, który służy regeneracji i odpoczynkowi.

W trakcie snu zwiększa się wydzielanie hormonu wzrostu, czy liczba podziałów komórkowych. Jest to także czas na utrwalanie się śladów pamięciowych. I choć z wiekiem długość i struktura snu się zmienia, nie jest możliwe całkowite obycie się bez niego. Istnieją nawet badania wskazujące na to, że zbyt krótki lub zbyt długi sen w ciągu doby jest czynnikiem ryzyka dla chorób nowotworowych, udarów mózgu i zawałów. Wszystko to sprawia, że zaburzenia snu stanowią istotny problem kliniczny, budzą duży niepokój osób na nie cierpiących, mogą powodować znaczne straty ekonomiczne (absencja w pracy, jej mniejsza efektywność, wzrost liczby wypadków), a także prowokują do powstawania Ośrodków Medycyny Snu, które są oblegane przez pacjentów.

Zaburzenia snu są także ujmowane w klasyfikacjach chorób. Zgodnie z obowiązującą w Polsce klasyfikacją ICD-10 znajdują się one w dwóch rozdziałach. Organiczne zaburzenia snu są kodowane w rozdziale dotyczącym chorób układu nerwowego pod numerem G47. Zaburzenia snu nieorganiczne mieszczą się w części dotyczącej zaburzeń psychicznych jako F51. Zgodnie ze współczesną wiedzą takie ich rozdzielenie nie wydaje się uzasadnione. Funkcjonująca w Ameryce klasyfikacja chorób psychicznych DSM-IV TR wyróżnia pierwotne oraz wtórne zaburzenia snu. Zaburzenia wtórne maja wynikać z innego schorzenia podstawowego (choroby psychicznej lub somatycznej), lub być spowodowane działaniem wcześniej przyjętych substancji (używek, leków). Wśród pierwotnych zaburzeń snu wyróżnia się dyssomnie i parasomnie. W przypadku dyssomni zaburzenia dotyczą samego snu, jest go albo zbyt mało jak w przypadku bezsenności, zbyt wiele lub występuje nadmierna senność w ciągu dnia jak w hipersomniach lub też nieprawidłowości dotyczą rytmu okołodobowego. W parasomniach sen nie jest zaburzony, natomiast występują nieprawidłowe zdarzenia w czasie jego trwania. Przykładem jest somnambulizm czy koszmary nocne. Z definicji, w przypadku parasomni czas i jakość trwania snu pozostają niezmienione, jednak lęk i napięcie emocjonalne występujące wtórnie w stosunku do nieprawidłowych zdarzeń w nocy także mogą ujemnie wpływać na samą jakość snu i prowadzić do trudności z zasypianiem.

 

fot. Shutterstock

Pierwsza międzynarodowa klasyfikacja zaburzeń snu powstała już w 1979 roku, co można wiązać z początkami medycyny snu. Jednak najbardziej szczegółowa klasyfikacja zaburzeń snu została opracowana przez Amerykańską Akademię Medycyny Snu. Jest to Międzynarodowa klasyfikacja zaburzeń snu ICSD-2 wydana w 2005 roku. Wzmiankę o niej znajdujemy także w ICD-10 w części dotyczącej nieorganicznych zaburzeń snu. O ile ICD-10 wymienia kilka podstawowych zaburzeń snu, o tyle w ICSD-2 odnajdujemy już kilkaset jednostek chorobowych pogrupowanych w osiem głównych kategorii. Klasyfikacja ta wyróżnia: bezsenność, zaburzenia oddychania związane ze snem, hipersomnie, zaburzenia rytmu okołodobowego, parasomnie, zaburzenia ruchowe związane ze snem, inne zaburzenia snu oraz zaburzenia snu występujące u dzieci.

Bezsenność rozpoznaje się na podstawie objawów subiektywnie ocenianych przez pacjenta. Nie istnieje norma dotycząca konkretnej ilości godzin snu nocnego poniżej której rozpoznaje się to zaburzenie. Typowe skargi pacjentów dotyczą tego, że sen jest zbyt krótki lub nie daje wypoczynku. Trudności mogą dotyczyć każdej z faz snu i przejawiać się w trudnościach z zasypianiem, utrzymaniem ciągłości snu (wybudzanie się w nocy) lub przedwczesnym budzeniu rano.

Najpopularniejsze zaburzenia oddychania związane ze snem to chrapanie pierwotne oraz zespół obturacyjnego bezdechu sennego. To drugie schorzenie dotyka do kilku procent mężczyzn i kobiet i polega na trwających minimum 10 sekund epizodach zatrzymania oddechu z następującym w ich konsekwencji spadkiem saturacji krwi i przebudzeniem. Pacjenci najczęściej nie pamiętają tych wybudzeń w ciągu nocy, ale jakość ich snu znacznie pogarsza się.

Hipersomnia oznacza nadmierną senność. Może ona być związana z przyczynami fizjologicznymi, przyjmowanymi lekami bądź po prostu niedoborem snu. Szczególnym zaburzeniem snu, w przebiegu którego występuje nadmierna senność jest narkolepsja, czyli niekontrolowane napadu snu w ciągu dnia. Charakterystyczna dla nich jest nagła utrata napięcia mięśniowego (katapleksja).

Zaburzenia rytmu snu i czuwania to najczęściej zespół opóźnionej fazy snu i przyspieszonej fazy snu. Pierwszy z nich polega na opóźnieniu pory kładzenia się spać w stosunku do tego, co jest normą społeczną. Dolegliwość ta szczególnie często dotyka ludzi młodych, przed 30. rokiem życia. W zespole przyspieszonej fazy snu preferowana pora udawania się na spoczynek często zaczyna się już przed 21:00, co prowadzi do tego, że osoby te wcześniej budzą się, czują się wyspane i mają potrzebę rozpoczynania aktywności w porze, kiedy większość społeczeństwa śpi. Jest to przypadłość najczęściej dotykająca osób po 60. roku życia. Zaburzenia rytmu okołodobowego często prowadzą do skarg na nadmierną senność lub bezsenność. Nie ustalono standardowych metod leczenia zaburzeń z tej grupy.

Parasomnie charakteryzują się występowaniem nieprawidłowych zdarzeń w trakcie przechodzenia z fazy czuwania w sen lub zmian faz snu w trakcie jego trwania. Opisano kilkadziesiąt zaburzeń w tej kategorii. Najczęstszym powodem szukania pomocy medycznej jest wśród nich somnambulizm zwany inaczej sennowłóctwem lub lunatyzmem, a także koszmary senne; lęki nocne przejawiające się wybudzaniem ze snu głębokiego z krzykiem; zaburzenia zachowania podczas snu REM, których wystąpienie jest możliwe dzięki nieprawidłowości polegającej na zachowaniu tonusu mięśniowego podczas fazy REM przez co dochodzi do odgrywania treści marzeń sennych. Z wyjątkiem ostatniego z tych zaburzeń, parasomnie te są typowe dla wieku dziecięcego.

Natomiast najczęstszym zaburzeniem ruchowym związanym ze snem jest zespół niespokojnych nóg przejawiający się dyskomfortem, który zmusza do poruszania nogami. Dolegliwość ta nasila się w nocy, występuje głównie u osób w wieku średnim.

Bibliografia:

1.       Y. Avidan, P. C. Zee, „Podręcznik medycyny snu”, Warszawa 2007: MediPage.

2.       Prusiński, „Bezsenność i inne zaburzenia snu”, Warszawa 2007: PZWL.

3.    Wichniak, „Zaburzenia snu”. W: M. Jarema, J. Rabe-Jabłońska (red.), „Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny.”, Warszawa 2011: PZWL, s. 289-314.

4.       M. Skalski, „Zaburzenia snu w codziennej praktyce”, Warszawa 2012: Medical Tribune Polska.

(3)
Reklama
Komentarze