Zaloguj
Reklama

Rola witamin i mikroelementów w przebiegu zaburzeń psychicznych

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • prof.nadzw.ŚAM dr hab.n.med Irena Krupka-Matuszczyk

Źródło tekstu:

  • 1. Ali G, Pecoud A, Decrey H, Verdon F.: Carence en vitamine B12: diagnostic precoce en medecine ambulatoire. Schweiz Med Wochenschr 1998 Nov 7;128(45):1763-71. 2. Behl C.: Vitamin E protects neurons against oxidative cell death in vitro more effectively than 17-beta estradiol and induces the activity of the transcription factor NF-kappaB. J Neural Transm 2000;107(4):393-407. 3. Benton D, Donohoe RT.: The effects of nutrients on mood. Public Health Nutr 1999 Sep;2(3A):403-9. 4. Boss N., Jaskle R. (red.): Hexal Podręczny leksykon medycyny. Urban & Partner. Wrocław 1996. 5. Coppen A, Bailey J.: Enhancement of the antidepressant action of fluoxetine by folic acid: a randomised, placebo controlled trial. J Affect Disord 2000 Nov;60(2):121-30. 6. Fava M, Borus JS, Alpert JE, Nierenberg AA, Rosenbaum JF, Bottiglieri T.: Folate, vitamin B12, and homocysteine in major depressive disorder. Am J Psychiatry 1997 Mar;154(3):426-8. 7. Gloth FM 3rd, Alam W, Hollis B.: Vitamin D vs broad spectrum phototherapy in the treatment of seasonal affective disorder. J Nutr Health Aging 1999;3(1):5-7. 8. Gold DT.: The nonskeletal consequences of osteoporotic fractures. Psychologic and social outcomes. Rheum Dis Clin North Am 2001 Feb;27(1):255-62. 9. Johnson S.: Micronutrient accumulation and depletion in schizophrenia, epilepsy, autism and Parkinson's disease? Med Hypotheses 2001 May;56(5):641-5. 10. Maes M, De Vos N, Pioli R, Demedts P, Wauters A, Neels H, Christophe A.: Lower serum vitamin E concentrations in major depression. Another marker of lowered antioxidant defenses in that illness. J Affect Disord 2000 Jun;58(3):241-6. 11. Mahadik SP, Evans D, Lal H.: Oxidative stress and role of antioxidant and omega-3 essential fatty acid supplementation in schizophrenia. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2001 Apr;25(3):463-93. 12. Masaki KH, Losonczy KG, Izmirlian G, Foley DJ, Ross GW, Petrovitch H, Havlik R, White LR.: Association of vitamin E and C supplement use with cognitive function and dementia in elderly men. Neurology 2000 Mar 28;54(6):1265-72 13. McCreadie RG, MacDonald E, Wiles D, Campbell G, Paterson JR.: The Nithsdale Schizophrenia Surveys. XIV: Plasma lipid peroxide and serum vitamin E levels in patients with and without tardive dyskinesia, and in normal subjects. Br J Psychiatry 1995 Nov;167(5):610-7 14. McGrath J.: Does 'imprinting' with low prenatal vitamin D contribute to the risk of various adult disorders? Med Hypotheses 2001 Mar;56(3):367-71 15. McGrath J.: Hypothesis: is low prenatal vitamin D a risk-modifying factor for schizophrenia? Schizophr Res 1999 Dec 21;40(3):173-7 16. Meins W, Muller-Thomsen T, Meier-Baumgartner HP.: Subnormal serum vitamin B12 and behavioural and psychological symptoms in Alzheimer's disease. Int J Geriatr Psychiatry 2000 May;15(5):415-8 17. Pearlstein T, Steiner M.: Non-antidepressant treatment of premenstrual syndrome. J Clin Psychiatry 2000;61 Suppl 12:22-7 18. Sachdev P, Saharov T, Cathcart S.: The preventative role of antioxidants (selegiline and vitamin E) in a rat model of tardive dyskinesia. Biol Psychiatry 1999 Dec 15;46(12):1672-81 19. Silver H.: Flugelman (Mazra): Vitamin B12 levels are low in hospitalized psychiatric patients. Isr J Psychiatry Relat Sci 2000;37(1):41-5 20. Takahashi K, Okawa M, Matsumoto M, Mishima K, Yamadera H, Sasaki M, Ishizuka Y, Yamada K, Higuchi T, Okamoto N, Furuta H, Nakagawa H, Ohta T, Kuroda K, Sugita Y, Inoue Y, Uchimura N, Nagayama H, Miike T, Kamei K.: Double-blind test on the efficacy of methylcobalamin on sleep-wake rhythm disorders. Psychiatry Clin Neurosci 1999 Apr;53(2):211-3 21. van Reekum R, Simard M, Cohen T.: The prediction and prevention of Alzheimer's disease--towards a research agenda. J Psychiatry Neurosci 1999 Nov;24(5):413-30 22. Villegas-Salas E, Ponce de Leon R, Juarez-Perez MA, Grubb GS.: Effect of vitamin B6 on the side effects of a low-dose combined oral contraceptive. Contraception 1997 Apr;55(4):245-8 23. Wyatt KM, Dimmock PW, Jones PW, Shaughn O'Brien PM. Efficacy of vitamin B-6 in the treatment of premenstrual syndrome: systematic review. BMJ 1999 May 22;318(7195):1375-81

Rola witamin i mikroelementów w przebiegu zaburzeń psychicznych
Fot. medforum
(2)

Tak zwane dodatki żywieniowe mają znaczenia dla podniesienia skuteczności leczenia i profilaktyki zaburzeń psychicznych.

WSTEP

Nazwa witaminy pochodzi od łacińskiego vita - życie. Są to substancje, których niedostatek wywołuje objawy z niedoboru (hipowitaminoza). Stan taki może być spowodowany małą ich zawartością w diecie, zaburzeniami wchłaniania z przewodu pokarmowego lub zwiększonym zapotrzebowaniem organizmu. Z drugiej strony, w przypadku niektórych witamin istotnym problemem medycznym może być nadmierna ich podaż, prowadząca do hipewitaminozy.
To doniesienie ma na celu wykazanie znaczenia tych substancji dla podniesienia skuteczności leczenia i profilaktyki zaburzeń psychicznych

CEL PRACY

Wykazanie znaczenia witamin i mikroelementów w terapii chorób psychicznych

MATERIAL I METODA

Przeanalizowano czasopiśmiennictwo medyczne z ostatnich 5 lat.
Brano pod uwagę te prace prospektywne i retrospektywne, w których opisywany był wpływ witamin i mikroelementów na powstawanie zaburzeń psychicznych oraz możliwości wykorzystania tych środków w terapii.

WYNIKI

WITAMINY

Witamina A patrz przeciwoksydanty

Witamina B1. Przewlekłe niedobory prowadzą do zaburzeń koncentracji oraz stanów obniżonego nastroju. Skutkiem znacznych niedoborów, szczególnie u osób długotrwale nadużywających alkoholu, są zespół Wernickiego oraz zespoł Korsakowa (Boss 1996).

Witamina B6. Analiza wyników 9 prac dotyczących skuteczności witaminy B6 w leczeniu zespołu napięcia przedmiesiączkowego wykazała, iż w wyższych dawkach niż 100mg/d witamina ta może łagodzić objawy tego zespołu (Wyatt 1999). 150mg witaminy B6 łagodzi psychiczne objawy uboczne występujące po doustnych lekach antykoncepcyjnych (Villegas-Salas 1997).

Witamina B12. Niedobory tej witaminy są powszechne wśród przewlekle chorych pacjentów psychiatrycznych (Silver 2000), a w przypadku chorych z rozpoznaniem choroby Alzheimera widoczne jest istotnie częstsze występowanie psychologicznych i behawioralnych objawów otępienia (Meins 2000). U 37% pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej, u których w przesiewowych badaniach stwierdzono obniżony poziom vitaminy B12 występowały różne zaburzenia psychiczne (Ali 1998). Suplementacja witaminy B12 nie ma istotnego wpływu na zaburzenia rytmu sen-czuwanie (Takahashi 1999).

Witamina C patrz przeciwoksydanty

Witamina D. Wykazano, iż niedobory witaminy D w okresie prenatalnym mogą zwiększać ryzyko nie tylko osteoporozy w wieku dorosłym, ale także stwardnienia rozsianego, niektórych nowotworów, cukrzycy insulinozależnej oraz schizofrenii (McGrath J. 2001). Z kolei osteoporoza przyczynia się do ujawniania się zaburzeń lękowych i depresji. Łączy się to z utratą samodzielności przez osoby chore. Jednak w przypadku rozpoznanej już osteoporozy proponuje się raczej kompleksową postępowanie rehabilitacyjno-socjalne, a nie leczenie substytucyjne (Gold 2001). Badanie wykonane na 15 osobach sugeruje iż witamina D może mieć także zastosowanie w leczeniu sezonowych zaburzeń afektywnych (SAD Seasonal Affective Disorder) (Gloth 1999). Autorzy kolejnego artykułu stawiają hipotezę, iż witamina D poprzez swoje działanie na hormony steroidowe oraz syntezę białek (np. czynnika wzrostowego neuronów) może mieć znaczenie w etiopatogenezie schizofrenii. Jako dowody pośrednie podają częstsze występowanie tej choroby u osób urodzonych w zimie, na obszarach miejskich czy u ciemnoskórych osób, które przeniosły się do krajów o zimnym klimacie (McGrath 1999).

Witamina E patrz przeciwoksydanty

Przeciwoksydanty
(witaminy A, C, E, beta-karoten, Q-enzym, flawonidy)
Istnieje teoria, iż schizofrenia powodowana jest przez uszkodzenie tkanki mózgowej przez wolne rodniki (Mahadik 2001). Witamina E w porównywalnym zakresie jak estrogeny działa neuroprotekcyjnie w profilaktyce choroby Alzheimera. Związane jest to z przeciwoksydacyjnym działaniem obu substancji (Behl 2000, van Reekum 1999). Niski poziom witaminy E występuje u osób z dużą depresją w porównaniu z osobami zdrowymi (Maes 2000). Suplementacja witaminy E i C może działać protekcyjnie w zakresie otepienia naczyniowego i poprawia funkcje poznawcze osób w podeszłym wieku (Masaki 2000). Wolne rodniki mogą mieć znaczenie w rozwoju poneuroleptycznych zaburzeń motorycznych, np. późnych dyskinez. W prewencji postuluje się stosowanie selegiliny oraz witaminy E (Sachdev 1999). Inne doniesienie sugeruje, że wolne rodniki nie mają związku z występowaniem późnych dyskinez, za to stwierdzono większą ich aktywność w schizofrenii (McCreadie 1995).

Kwas foliowy. Witamina ta potencjalizuje działanie fluoksetyny, a prawdopodobnie także innych leków przeciwdepresyjnych w leczeniu choroby afektywnej jednobiegunowej. Nie ustalono optymalnych dawek tego leku. Wiadomo jedynie, że mężczyźni powinni stosować większe dawki niż kobiety (Coppen 2000). Osoby z obniżonym poziomem kwasu foliowego w surowicy słabiej reagowały na terapię fluoksetyną (Fava 1997). Kwas foliowy powinny zażywać wszystkie kobiety w okresie reprodukcyjnym leczone neuroleptykami (Boss 1996).

Q-enzym patrz przeciwoksydanty

MIKROELEMENTY

Cynk. Wpływa na syntezę serotoniny i melatoniny. Jego obniżony poziom we krewi kobiet w ciąży może mieć wpływ na występowanie zaburzeń rozwojowych OUN, których konsekwencją mogą być schizofrenia, autyzm oraz padaczka. Z kolei stopniowa utrata cynku oraz wolne rodniki przyczyniają się do rozwoju choroby Parkinsona. Na poziom cynku w surowicy wpływają podwyższony poziom miedzi i kadmu, estrogenów, a także palenie papierosów (Johnson 2001).

Wapń. Badanie podwójnie ślepą próbą 466 kobiet wykazało, iż wapń jest efektywnym środkiem zmniejszającym zaburzenia emocji, zachowania oraz somatyczne zespołu premenstrualnego. Autorzy sugerują konieczność badań innych metod zmniejszających dolegliwości związane z tym schorzeniem. Chodzi m.in. o zalecaną dietę (np. wzbogaconą w magnez), ćwiczenia fizyczne i relaksacyjne czy niesteroidowe leki przeciwzapalne (Pearlstein 2000).

Żelazo. Niedokrwistość niedoborowa spowodowana obniżonym poziomem żelaza, szczególnie u kobiet, powoduje stany apatii, przygnębienia oraz szybszą męczliwość (Benton 1999).

WNIOSKI

1. Wymienione wyżej doniesienia są kolejnym dowodem na to, że organizm ludzki do prawidłowego funkcjonowania wymaga także witamin i mikroelementów. W niektórych przypadkach powinny być podawane w dawkach wyższych niż występują w codziennej diecie.
2. Zażywanie tych środków w stanie zdrowia ma znaczenie profilaktyczne.
3. Planując terapię psychotropową należy zawsze rozważyć podanie środków potencjalizujących działanie właściwego leku
4. W przypadku niektórych schorzeń korzystne jest przeprowadzenie badania poziomu witamin lub mikroelementów w surowicy

(2)
Reklama
Komentarze