Zaloguj
Reklama

Samobójstwo i zespół presuicydalny

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1. https://www.iasp.info/resources/World_Suicide_Prevention_Day/2016/
    2. http://www.psych.waw.pl/dokumenty/6.pdf - Sylwia Fudalej, prezentacja pt. "Ryzyko samobójstwa"

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Samobójstwo i zespół presuicydalny
Fot. medforum
(5)

Zbyt często wydarza się tragedia. Zbyt często człowiek, targany różnymi emocjami i z różnych przyczyn, podnosi rękę na własne życie. To zawsze jest tragedia. A tym większa, że popełnione samobójstwo jest traumą również dla innych osób - dla rodziny, przyjaciół, bezpośrednich świadków zdarzenia. Ginie człowiek i gasną osoby z nim związane. To bardzo ważny społecznie problem dotykający wiele rodzin w Polsce. 10 września obchodzony był Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom – niezwykle ważne dla debaty publicznej wydarzenie.

ZESPÓŁ PRESUICYDALNY

Takim medycznym sformułowaniem określamy stan psychiczny człowieka bezpośrednio przed podjęciem próby samobójczej. W tym stanie możemy wyróżnić kilka elementów, wzajemnie wzmacniających swoją siłę popychającą do samobójstwa:

  • Nastrój – przeważnie obniżony, wyrażony negatywnymi uczuciami i myślami, pesymizmem, lękiem, niskim poczuciem własnej wartości, koncentracją na nieszczęściu.
  • Niedostrzeganie możliwości zmiany swojego położenia.
  • Zmiana systemu wartości.
  • Gromadzenie wewnątrz siebie lęku i agresji, które, gdy przekroczą możliwości danej osoby, mogą zostać wyładowane na sobie.
  • Myśli o śmierci, fantazjowanie na temat samobójstwa, całkowicie błędnie postrzeganego jako coś pozytywnego, korzystnego, a nawet pożądanego. Jako rozwiązanie, a nie dramat.

Bardzo ważne, aby sobie uświadomić, że w przeważającej ilości przypadków popełniane samobójstwo nie jest niezapowiedziane, a osoba układająca w głowie taki plan (myśli i tendencje samobójcze) już wcześniej zdradza pewne cechy, na które wyczulona osoba z najbliższego otoczenia powinna zwrócić uwagę. Dlatego też tak bardzo potrzebna jest nieustanna edukacja społeczna! Nie od dziś bowiem wiadomo, że w medycynie najważniejsza jest profilaktyka, tutaj wyrażona poprzez uwrażliwienie jak największej części społeczeństwa na ten palący problem.

SAMOBÓJSTWO – PRÓBA DEFINICJI

Jedyna część, która powtarza się w różnych definicjach to taka, że samobójstwo to działania własne, które doprowadziły do śmierci. Jednak, gdyby w takiej najprostszej postaci pozostawić tę definicję, to nie różniłoby się ono niczym od wypadku samochodowego, w którym kierowca zasypiając za kierownicą zbacza z drogi i uderza w drzewo. Samobójstwo jest bowiem dokonane na skutek działań, które są celowe i które mają dać konkretny efekt, który jest akceptowany, a nawet pożądany. Trudno zaś mówić o pełnej świadomości okoliczności popełnianego czynu, zwłaszcza, gdy jedną z przyczyn samobójstwa jest schorzenie psychiczne (depresja, uzależnienie od alkoholu, narkotyków, zaburzenia osobowości).

Można sobie wyobrazić jak skrajnie niekorzystne jest myślenie na własny temat osoby z depresją – całkowicie realne myślenie! Często bowiem wpadamy w pułapkę własnych myśli o osobach cierpiących z powodu tego schorzenia. „Nie przesadzaj”, „Masz przecież dla kogo żyć”, „Spróbuj, postaraj się” to tylko niektóre ze sformułowań, które padają w rozmowie, a osoba zmagająca się z ciężką depresją, może mieć całkowicie realne myśli, że tylko za pomocą własnej śmierci uchroni świat od swojej okropnej osoby zasługującej jedynie na wieczne potępienie (tzw. samobójstwo altruistyczne). Postarajmy się nie nadużywać wyżej wymienionych sformułowań i pamiętajmy, że czasami dużo więcej można osiągnąć obecnością przy danej osobie, niż słowami wypowiadanymi nawet w najlepszych intencjach.

JAK PRZECIWDZIAŁAĆ?

Aby skutecznie zapobiegać skutecznym próbom samobójczym, konieczne jest uświadomienie sobie jakie są czynniki ryzyka, że do takiego dramatu może dojść. Zostały one wymienione poniżej:

  • Wcześniejsze próby samobójcza – najsilniejszy predyktor kolejnej próby!
  • Zaburzenia psychiczne – zwłaszcza depresja, nadużywanie alkoholu, schizofrenia (ok. 30-50% pacjentów potwierdza myśli samobójcze!). Znaczący wpływ ma również osobowość człowieka (typ impulsywny zdecydowanie ułatwia podjęcie decyzji o targnięciu na swoje życie).
  • Traumatyczne wydarzenia – konflikty (zwłaszcza te małżeńskie, zakończone rozwodem), klęski żywiołowe, doświadczenie przemocy, molestowania, gwałtu, śmierć bliskiej osoby.
  • Znacznie częściej samobójstwo popełniają te osoby, które doświadczyły dyskryminacji – uchodźcy, migranci, ludność rdzenna (np. Indianie w USA), przedstawiciele mniejszości seksualnych, więźniowie.
  • Schorzenia fizyczne, które są nieuleczalne i powodują przewlekły ból. Głównie choroby nowotworowe, cukrzyca, choroba niedokrwienna serca.
  • Przypadki chorób psychicznych i samobójstw w rodzinie.

Jeżeli ktoś z Twojego otoczenia ma wyżej wymienione doświadczenia – otocz go szczególną opieką i troską. Być może jego smutek, żałoba, sytuacja życiowa są tylko przejściowe, ale w danym momencie przewyższają zdolności organizmu do obrony.


fot. panthermedia

Na drugim krańcu osi życia, jeśli można tak powiedzieć, znajdują się czynniki protekcyjne, czyli takie cechy osobowości, sytuacje życiowe, które powodują, że ryzyko wybrania samobójstwa jako rozwiązania jest statystycznie mniej prawdopodobne:

  • Silne związki emocjonalne z innymi ludźmi.
  • Posiadanie rodziny, a zwłaszcza dzieci.
  • Przekonania religijne – np. dla chrześcijan samobójstwo jest złem, a dla wyznawców islamu może być powodem do chwały, zwłaszcza gdy przy okazji zginą niewierni.
  • Indywidualne metody radzenia sobie ze stresem.
  • Jeśli dana osoba ma system oparcia społecznego – sąsiedzi, współpracownicy, wspólnota religijna.

Zapobieganie popełnieniu samobójstwa będzie tym skuteczniejsze, im w większym stopniu uda się wyeliminować czynniki ryzyka i wzmocnić pozycję czynników obronnych.
Zauważmy, że zapobieganie samobójstwom można, tak naprawdę, zawrzeć w trzech słowach, które są najważniejszym podsumowaniem Światowego Dnia Zapobiegania Samobójstwom 2016:

  1. RELACJE - Nawiązanie relacji z osobami doświadczonymi przez samobójczą śmierć najbliższych lub podejmującymi  w przeszłości działania samobójcze i udzielenie im wsparcia jest kluczem do zapobiegania samobójstwom.
  2. KOMUNIKACJA - Zaangażowanie najbliższego otoczenia osób zagrożonych samobójstwem jest ważnym czynnikiem zapobiegawczym. Mówienie wprost o problemach związanych z samobójstwem pomoże rozwiać mity narosłe wokół tego tematu i ułatwić komunikację.
  3. OPIEKA - Prewencja samobójstw powinna stać się priorytetem dla rządów i odpowiedzialnych służb. Szczególnie lokalne społeczności mogą odegrać ważną rolę w sprawowaniu opieki nad osobami zagrożonymi samobójstwem, poprzez skuteczne zabezpieczanie ich potrzeb. Każdy z nas może zadbać o siebie i osoby z najbliższego otoczenia.

Wielkimi krokami zbliża się tegoroczny Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego 2016 (10. Października), którego hasło brzmi: "Godność a zdrowie psychiczne: pierwsza pomoc psychologiczno - psychiatryczna dla wszystkich". Jak ważne, w kontekście poruszanego w tym artykule tematu, jest zwiększenie dostępności pierwszej pomocy psychologiczno – psychiatrycznej! O ile pierwsza pomoc w schorzeniach fizycznych jest na ogół szeroko dostępna i każdy potrzebujący ją otrzymuje, o tyle w kwestii schorzeń zdrowia psychicznego sytuacja musi ulec zdecydowanej poprawie.

(5)
Reklama
Komentarze