Zaloguj
Reklama

Seksualność dzieci i młodzieży

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Zielona-Jenek M., Chodecka A. "Jestem dziewczynką, jestem chłopcem", Sopot 2010: GWP
    Vignozzi L., Tripodi F., "Sexuality in the development age". W: "The EFS and ESSM syllabus of clinical sexology", Kirana P.S., Tripodi F., Reisman Y., Porst H. (red.), Amsterdam 2013: Medix. s. 162-190.

Kategorie ICD:


Seksualność dzieci i młodzieży
Fot. Shutterstock
(0)

O ile o seksualności młodzieży mówi się całkiem sporo, chociażby w kontekście tematyki inicjacji seksualnej albo zachowań ryzykownych, to już dyskusji na temat seksualności dzieci jest jak na lekarstwo. Niektórzy nawet wątpią, czy istnieje coś takiego jak seksualność nieletnich. Niniejszy artykuł zapełnia tę lukę informacjami na temat rozwoju seksualnego człowieka i zachowań seksualnych adekwatnych do wieku.

Reklama

Seksualność pełni w życiu człowieka szereg funkcji. Dzięki niej dochodzi do rozmnażania drogą płciową, seks jest również jednym z elementów budujących więzi, a ponadto realizacja potrzeb seksualnych prowadzi do uzyskania przyjemności. Wziąwszy pod uwagę te kwestie, łatwiej jest zrozumieć, że seksualność jest aspektem ważnym dla każdego z nas, od początku naszego życia. Wobec faktu, że seks jest tematem wstydliwym, a fakt zainteresowania seksualnością nieletnich wzbudza podejrzenia, niewiele jest badań na temat seksualności dzieci.

Kształtowanie się ról płciowych

Na początek warto zrozumieć, że dziecko nie jest istotą aseksualną, a w toku rozwoju dość wcześnie następuje kształtowanie się tożsamości danej osoby jako chłopca czy dziewczynki. W ślad za tym idzie zdobywanie przekonań na temat tego jak powinny się kształtować relacje między dziewczynkami i chłopcami, oraz jakie cechy powinien mieć idealny przedstawiciel każdej z płci. Wiedza taka bywa zdobywana jest przez obserwację, od rówieśników, z mediów, a także od opiekunów. Wbrew przekonaniom niektórych, zadawanie przez dziecko pytań dotyczących seksualności jest przejawem normalnej ciekawości poznawczej i powinno się doczekać odpowiedzi udzielonej w zrozumiały dla dziecka sposób oraz w takim zakresie jakiego dotyczyło pytanie.

Badania seksualności dzieci dopiero od stu lat

Wśród badaczy pierwszy na istnienie seksualności dziecka zwrócił uwagę Freud opisując rozwój psychoseksualny człowieka. Co ciekawe, lekarz ten w zasadzie nie prowadził terapii dzieci, a jego koncepcja opierała się na wiedzy teoretycznej. Wczesne dzieciństwo to okres dużej zależności od opiekunów, rozwijania się tożsamości seksualnej i relatywnie skąpej ekspresji seksualnej. Następujące po nim średnie dzieciństwo to czas, w którym dziecko zaczyna się bawić z rówieśnikami, poznaje także inne osoby dorosłe (np. przedszkolankę), uczy się niezależności, eksploruje, dostaje okazję do eksperymentowania w różnych sferach. Może to zaowocować bogatą ekspresją seksualną. Koncepcja Freuda zakładała, że na późne dzieciństwo przypadać będzie okres latencji czyli utajenia seksualności. Współczesne dane nie potwierdzają tego, co Beisert tłumaczy albo przyspieszeniem progu wieku dojrzewania, albo wszechobecnością bodźców o charakterze seksualnym w otoczeniu (np. media, reklamy).

Jakie są przejawy seksualności dziecięcej?

Ekspresja seksualna dzieci może obejmować szereg zachowań, takich jak podglądanie innych dzieci, próby całowania czy przytulania, zabawa w doktora obnażanie się przed innymi dziećmi, rysowanie intymnych części ciała, czy masturbacja. Najczęściej zachowania te są motywowane licznymi czynnikami naraz, nie tylko chęcią obniżenia napięcia seksualnego.
Jak widać ekspresja seksualna w tej grupie wiekowej może być bardzo różnorodna, a jej zmienność idzie w parze z postępującym rozwojem emocjonalnym, intelektualnym i społecznym dzieci. Wobec powyższego, znacznie trudniej jest tu skonstruować definicję normy seksuologicznej niż dla dorosłych. Każde zachowanie powinno być bowiem rozpatrywane w kontekście etapu rozwoju ocenianej osoby. Beisert proponuje następujące kryteria normy zachowań seksualnych prezentowanych przez dziecko:

  • Nie utrudnia realizacji zadań rozwojowych dla danego wieku
  • Mieści się w repertuarze zachowań charakterystycznych dla danego wieku
  • Dokonuje się między osobami w zbliżonym wieku, albo na podobnym poziomie rozwoju
  • Jest dobrowolna
  • Sprzyja realizacji celów seksualnych (redukcja napięcia, budowanie więzi, uzyskanie przyjemności)
  • Nie szkodzi zdrowiu
  • Nie narusza norm społecznych


fot. shutterstock

Kiedy edukować o seksualności?

Jak najwcześniej. U dzieci w wieku wczesnoszkolnym (7-12 lat) pojawia się poszukiwanie treści seksualnych w mediach (np. w Internecie, grach) oraz początki zainteresowania seksualnego rówieśnikami. Jest to także wiek, w którym dzieci potrzebują więcej prywatności, wstydzą się rozbierać przy innych osobach i niechętnie rozmawiają z dorosłymi o sprawach dotyczących seksu. Płyną z tego dwa istotne wnioski dotyczące edukacji seksualnej. Przede wszystkim należy zaczynać ją wcześnie, gdyż bez niej dzieci znajdą informacje w mniej wiarygodnych źródłach. Po wtóre, przy odkładaniu edukacji na później, może się zdarzyć, że opiekunowie przegapią okres, w którym dziecko skłonne było na ten temat rozmawiać i przekażą tym samym pogląd, że nie jest to temat, na który powinno się, czy jest stosowne mówić. Ponadto, edukacja seksualna to raczej ciągły proces, a nie pojedyncza rozmową np. o miesiączce czy antykoncepcji.

O czym edukować?

Dzieci poniżej czwartego roku życia powinny znać różnicę pomiędzy tak zwanym dobrym i złym dotykiem, wiedzieć że mają prawo go odmówić, oraz odróżniać „niespodziankę” (coś przyjemnego, co zostanie wkrótce ujawnione) od „sekretu” (czegoś, czego nie powinno się nigdy ujawniać). Czterolatki powinny także wiedzieć do kogo się zwrócić, jeśli spotkało je coś niewłaściwego. Dzieci w wieku 4-6 lat powinny wiedzieć na czym polega nadużycie seksualne (gdy ktoś dotyka twoich narządów intymnych lub prosi byś dotykał(a) w ten sposób jego), że nadużycie może mieć miejsce nawet wtedy gdy dopuszcza się go osoba znajoma, że nie należy się nigdzie udawać za osobą obcą. Po siódmym roku życia przychodzi czas na informacje, że nadużycie seksualne nie musi się wiązać z dotykiem (a być np. rozmową na czacie na tematy seksualne, zmuszaniem do oglądania pornografii, wyłudzaniem pornograficznych zdjęć), jak rozpoznawać i unikać sytuacji ryzykownych. W wieku wczesnych lat nastu warto porozmawiać o regułach bezpiecznego randkowania.

Jak rozpoznać nieprawidłowe zachowania seksualne u dzieci?

Niektóre zachowania seksualne w dzieciństwie mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia danego dziecka lub innych dzieci. Zachowania problemowe można poznać po tym, że mieszczą się poza etapem rozwojowym dziecka (np. trzylatek próbujący całować narządy płciowe osoby dorosłej). Zachowania nieprawidłowe obejmują zastraszanie, przymus lub agresję. Podejrzenia powinny także wzbudzać zachowania podejmowane między dziećmi w bardzo różnych wieku czy na bardzo różnych etapach rozwojowych (np. nastolatek bawiący się w doktora z czterolatką). Dodatkowo, podczas kiedy rozwojowo adekwatne zabawy seksualne nie rodzą dyskomfortu, zachowania nieprawidłowe wywołują u uczestników silne negatywne reakcje emocjonalne takie jak lęk czy złość.

Reklama
(0)
Komentarze