Zaloguj
Reklama

Sezonowa choroba afektywna i jej leczenie

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1. Bilikiewicz A.: Psychiatria Wyd.Med.Wrocław 2002
    2. Kasper S. Rosenthal S. Epidemiological findings of seasonal changes in mood and behavior, Arch.Gen.Psychiat. 1989, 46, 823 - 833.
    3. Kasper S. i in.: Seasonality in major depressed inpatients. J.Affect Dis. 1990,19, 243-248
    4. Święcicki Ł.: Choroba afektywna sezonowa i fototerapia. Postępy Psychiatrii i Neurologii, 1992,1, 327-334.

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Sezonowa choroba afektywna i jej leczenie
Fot. medforum
(4)
Cechą charakterystyczną grupy chorób afektywnych jest ich nawrotowość. Szczególnie dotyczy ona zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, które pojawiać się mogą cyklicznie, niekiedy regularnie w określonych porach roku. Najnowsze teorie dotyczące psychoz dwubiegunowych koncentrują się wokół obecności ognisk rozsianych w układzie limbicznym (ciało migdałowate) oraz zaburzeń rytmu biologicznego.
W teorii obecności ognisk rozsianych w ciele migdałowatym kolejne nawroty choroby mają swoją specyficzną, zwiększającą się aktywność zaistniałych ognisk poprzez mechanizmy uwrażliwienia i warunkowania.

W teorii zaburzeń rytmu biologicznego zakłada się brak synchronizacji podstawowych rytmów fizjologicznych i metabolicznych organizmu, zmian klimatycznych, rytmu dobowego. Sezonowe zmiany długości dnia i nocy oraz intensywności światła słonecznego wydaje się mieć tu decydujące znaczenie.
Światło słoneczne jest najlepszym synchronizatorem rytmów biologicznych człowieka. Działanie światła może powodować przesunięcie w czasie okołodobowych rytmów czuwania: sen, temperatura ciała czy rytm wydzielania niektórych hormonów. Dzięki temu organizm zdolny jest dostosować się do sezonowych zmian oświetlenia. Wydaje się, że upośledzenie endogennych mechanizmów adaptacyjnych odgrywa rolę w patogenezie zespołu psychopatologicznego określanego mianem choroba afektywna sezonowa.

Zjawiskiem jakie zachodzi pomiędzy samopoczuciem, a pora roku zajęli się N. Razenthal i A Lewy
Wyselekcjonowali oni dwie grupy chorych, których cechą charakterystyczną był specyficzny przebieg choroby afektywnej – depresji, w okresie zimowym. Okres rozpoczynającej się depresji przypada na późna jesień i zimę a kończącej się wiosną lub wczesnym latem. W okresie jesienno-zimowym pojawia się depresja a w okresie wiosennym hipomania (u 30%
pacjentów) bądź normotymia. Przy rozpoznaniu depresji sezonowej należy wziąć pod uwagę częstotliwość pojawiania się depresji w określonej porze roku, szczególnie w okresie zimowym i przynajmniej przez dwa kolejne lata (wg. DSM IV).
Analizując przebieg choroby afektywnej sezonowej S. Kasper zauważył,, ze jej nasilenie ma charakter umiarkowany i nie różni się od depresji niesezonowej. Badania epidemiologiczne dotyczące jej występowania w związku z szerokością geograficzna tez nie wnoszą istotnych informacji. Natomiast pojawia się wątek genetyczny.

Jeśli chodzi o objawy psychopatologiczne to są one stosunkowo dobrze opisane, ale dotyczą szczególnie depresji zimowej. z punktu widzenia psychopatologii depresję zimową można zaliczyć do depresji prostej. Do najczęściej występujących objawów należą: spowolnienie, nadmierna senność z pogorszeniem snu, nadmierny apetyt ze wzrostem masy ciała. Nadmiar apetytu dotyczy szczególnie pokarmów zawierających dużo węglowodanów a zwiększenie na ten rodzaj pokarmu przypada na drugą polowe dnia. Objawy te samoistnie ustępują samoistnie wraz ze wzrostem intensywności światła słonecznego i wydłużeniem się fotoperiodu.
Zwrócono też uwagę, ze zaostrzenie się objawów choroby sezonowej pojawia się w okresie przedmenstruacyjnym, zmniejszenie libido oraz zwiększoną drażliwość w porównaniu z innymi chorobami afektywnymi. W społeczeństwie około od 2 do 5% ogólnej populacji cierpi na chorobę afektywna sezonową. W tej grupie 70 do 80% stanowią kobiety. Jeszcze raz należy podkreślić, ze istota wszystkich tych zaburzeń jest desynchronizacja rytmu snu i czuwania z zewnętrznym rytmem dnia i nocy.
Obserwacje poczynione w związku z intensywnością światła słonecznego i występowaniem choroby afektywnej sezonowej stały się podstawa dla N Rosenthala i A. Lewy`ego do wykorzystania sztucznego światła białego, zbliżonego do słonecznego do terapii depresji zimowej. Badania jakie w tej kwestii dokonano potwierdzają słuszność zastosowania światła białego ok. 2,5 tysiąca luksów do fototerapii. Skuteczność fototerapii jest wprost proporcjonalna do natężenia światła. Przy takich parametrach dokonuje się hamowanie melatoniny Stosowanie fototerapii powinno być zindywidualizowane w zależności o d potrzeb pacjenta bez specjalnych ograniczeń względem wieku pacjenta. Pojawianie się choroby afektywnej sezonowej stanowi problem społeczny, tym bardziej ze część osób pozostaje bez jakiejkolwiek pomocy terapeutycznej, część zmuszona jest korzystać z leczenia środkami antydepresyjnymi ze wszystkimi tego konsekwencjami. W wielu placówkach specjalistycznych na świecie fototerapia jest od kilku lat terapia z wyboru w leczeniu choroby afektywnej sezonowej oraz terapii wspomagającej w leczeniu depresji. W Polsce stosuje się obecnie fototerapię w wielu placówkach. Jedna z nich jest Pracownia Fototerapii w Klinice Psychiatrii i Psychoterapii ŚlAM w Katowicach.
 
(4)
Reklama
Komentarze