Zaloguj
Reklama

Sprawdź, jak ważna jest psychoterapia w epizodach depresji poudarowej

Sprawdź, jak ważna jest psychoterapia w epizodach depresji poudarowej
Fot. shutterstock
(0)

Udar mózgu jest nagłym epizodem niedokrwienia wskutek którego dochodzi do szeregu patologicznych zmian w organizmie człowieka oraz do zaburzeń funkcjonowania. Jest to niezwykle groźne zdarzenie, niejednokrotnie prowadzące do śmierci lub powodujące ciężką niepełnosprawność. Osoby po przebytym udarze często nie są w stanie samodzielnie funkcjonować, co przyczynia się do znacznego spadku jakości ich życia oraz do rozwoju depresji poudarowej, która obniżając motywację, spowalnia proces rehabilitacji.

Reklama

Powikłania poudarowe związane są przede wszystkim z ograniczeniami fizycznymi, walką z niepełnosprawnością oraz rehabilitacją i bólem jej towarzyszącym. Sfera psychiczna nie pozostaje również w nienaruszonym stanie, stąd często obserwowanym powikłaniem poudarowym okazuje się być depresja, która w wielu publikacjach i opisach specjalistów traktowana jest jako stan kwalifikowany do leczenia farmakologicznego. Ważna jednak z punktu widzenia osoby dotkniętej powikłaniami po udarze jest psychoterapia, która niestety w wielu przypadkach bywa utrudniona głównie ze względu na stan neurologiczny osoby po przebytym udarze, jak i zaburzenia funkcji poznawczych [1].

Udar

Samo zjawisko udaru mózgu jest przez większość ludzi nie do końca zrozumiałe, pomimo tego, że jest on jest on jednym z 3 najgroźniejszych stanów będących przyczyną zgonów na całym świecie [2].

Zespół objawów o charakterze neurologicznym będący skutkiem nagłego zaburzenia w dopływie krwi do mózgu to właśnie definicja udaru mózgu. Dochodzi do niego w momencie, gdy tętnica odpowiedzialna za dopływ krwi do mózgu, lub też tętniczka wewnątrz naszego mózgu, znacząco się zwęzi lub też ulegnie pęknięciu. Wskutek tego dochodzi do zablokowania dopływu tlenu oraz substancji odżywczych do określonego obszaru mózgowego [2].

Udar mózgu jest więc ciężkim stanem niedokrwienia, który w 10% przypadków kończy się zgonem, a w znacznej większości przypadków staje się przyczyną bardzo znacznego inwalidztwa. Biorąc pod uwagę statystki na świecie, udar stanowi powód prawie połowy wszystkich pobytów w szpitalnych z powodów neurologicznych. Polskie statystki mówią o zapadalności w skali 170 przypadków na 100 000 osób, co plasuje Polskę w średnich wartościach zapadalności względem innych krajów europejskich. Udar mózgu dotyka przede wszystkim osoby w podeszłym wieku. To nie zmienia faktu, że dotknąć może także osób młodszych. Opierając się na statystykach, 1 z 4 osób, które doświadczyły udaru, jest poniżej 65. roku życia [1].

Jedynie szybka reakcja i szybka interwencja – trafienie do szpitala, gdzie uzyskać można specjalistyczną i fachową pomoc, pozwoli uratować życie oraz zapobiec ciężkiemu inwalidztwu [2].

Objawy udaru

W zależności od tego, czy tętniczka pękła, czy uległa zamknięciu oraz w jakim obszarze mózgu zdarzenie to wystąpiło, objawy udaru mózgu mogą mieć bardzo zróżnicowany obraz. Pojawić może się niedowład w ręce, nodze lub twarzy po jednej stronie ciała, drętwienia, mrowienia, brak czucia, a nawet może dojść do całkowitego paraliżu. Innymi objawami, jakie mogą się pojawić, może być afazja, czyli niezdolność do mówienia, pomimo tego, że chory dokładnie rozumie, co się do niego mówi. Można także zaobserwować zaburzone widzenie, zawroty głowy, nudności czy wymioty. Co więcej, chorzy zapadają często na depresję, a obojętność, jaka wówczas im towarzyszy, wpływa znacząco na proces leczenia i rehabilitacji [2].

Powikłania

Nie tylko sfera fizyczna cierpi z powodu powikłań wywołanych udarem, choć ich skala i ciężkość niejednokrotnie jest rozległa i znacząca. Do najczęstszych psychicznych powikłań związanych z udarem zalicza się depresję poudarową, na którą cierpi około 1/3 osób chorych i jak zauważono, występuje ona częściej u tych pacjentów, u których proces leczenia skutków udaru jest mniej skuteczny niż u pozostałych. Szczególnie odnosi się to do rehabilitacji i leczenia sfery neurologicznej, jednak duże znaczenie ma także stopień upośledzenia procesów poznawczych, co zazwyczaj wiąże się z ograniczeniami codziennych aktywności oraz spadkiem jakości życia pacjentów poudarowych. Depresja jest jednak stanem, który jeszcze bardziej spowalnia proces powracania do zdrowia i sprawności – spadek motywacji wiąże się ściśle ze spadkiem napędu psychoruchowego. Obserwuje się w związku z tym zwiększoną późną śmiertelność poudarową u osób, które doświadczają depresji poudarowej – jest aż 3-ktrotnie większa [1].

Jakość życia po udarze

Pojawiająca się depresja nie jest samoczynnym zjawiskiem, jest ona odpowiedzią na zmiany, jakie zachodzą w życiu osoby chorej – następuje znaczący spadek jakości życia w kontekście codziennego funkcjonowania, co wielokrotnie niesie za sobą spadek satysfakcji życiowej w stosunku do okresu sprzed epizodu. Wynika to z ograniczeń ruchomości, które dotykają 1/5 osób po przebytym udarze – nie są one bowiem w stanie samodzielnie się poruszać czy wykonać podstawowe czynności, jak choćby te związane z higieną ciała bądź prowadzeniem gospodarstwa domowego. Szacunkowo pomiędzy 20% a 60% osób po przebytym udarze cierpi na depresję, co wiążę się ze spadkiem motywacji i napędu ruchowego [3].

Depresja

Depresja oraz związane z nią zaburzenia w XXI wieku stanowią poważne i realne zagrożenie nie tylko dla jednostki, ale także dla populacji i społeczeństwa, w którym żyje i funkcjonuje. Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia jest to czwarty co do zasięgu problem zdrowotny na świecie, obejmujący około 10% społeczeństwa, niezależny od wieku, pozycji w społeczeństwie czy płci. Depresja ma swoje miejsce w klasyfikacji medycznej, stąd rozpatruje się ją jako chorobę, która wymaga podjęcia odpowiedniego leczenia. Osoby dotknięte depresją mówią o niej jak o cierpieniu duszy i ciała, medycyna natomiast odnosi się do sfery psychicznej człowieka i w takiej grupie zaburzeń depresja jest umiejscowiona [4].

fot. panthermedia

Rozpoznanie

Samo rozpoznanie depresji poudarowej nie jest jest jednak proste – istnieją 4 podstawowe grupy przyczyn będące ich powodem.

Pierwszą grupą trudności diagnostycznych jest obraz choroby, który u osób po udarze przybiera nietypowy kształt. Osoby cierpiące na depresję skupiają bowiem głównie swoje skargi na dolegliwościach somatycznych i bólowych, a także na spowolnieniu, zmęczeniu, braku radości życiowej czy też prezentują często obniżony nastrój i apatię.

Innym ograniczeniem będącym jednocześnie kolejną z trudności diagnostycznych, jest występowanie różnic w sposobach diagnozowania i schematach, jakie są do tego wykorzystywane.

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • [1] H. M. Wichowicz, L. Puchalska, A. Rybak-Korneluk, M. Puchalska: Miejsce psychoterapii w prewencji i leczeniu depresji poudarowej.„Psychiatria i Psychologia Kliniczna” 2018, 18 (1), s. 56–60.
    [2] A. Kuczyńska-Zardzewiały, A. Członkowska: Co należy wiedzieć o udarze mózgu. Poradnik dla pacjentów, ich rodzin i wszystkich zainteresowanych.
    [3] F. Raciborski, M. Gujski: Udary mózgu– rosnący problem w starzejącym się społeczeństwie. Raport Instytutu Ochrony Zdrowia. Warszawa 2016.
    [4] B. Lelonek, G. Wiraszka: Depresja – współczesny problem zdrowia psychicznego i zagrożenie cywilizacji. W: Wybrane choroby cywilizacyjne XXI wieku. T. II, Red. K. Kowalczuk, E. Krajewska-Kuła. Białystok 2016, s. 16-31.

Kategorie ICD:


Reklama
(0)
Komentarze