Zaloguj
Reklama

Uzależnienie od opioidów

Uzależnienie od opioidów
Fot. Panthermedia
(0)

Opioidy nierzadko wzbudzają wiele różnych kontrowersji. Jedną z nich jest ryzyko wystąpienia uzależnienia od opioidów: niejednokrotnie zdarza się, że pacjent – mimo doświadczania nawet bardzo silnych dolegliwości bólowych - jest niechętny stosowaniu opioidowych leków przeciwbólowych. Ryzyko uzależnienia od opioidów rzeczywiście, jak najbardziej istnieje, jednakże w praktyce pojawia się ono niekoniecznie w związku ze stosowaniem opioidów jako leków przeciwbólowych – kto więc uzależnia się od opioidów, jakie są przejawy uzależnienia i na czym polega leczenie uzależnienia od opioidów?

Reklama

Opioidowe leki przeciwbólowe uznawane są za najsilniejsze z dostępnych leków przeciwbólowych. Zalicza się do tej grupy wiele różnych substancji, takich jak np. tramadol, kodeina czy dihydrokodeina, ale i morfinę, oksykodon czy fentanyl. Opioidem jest jednak również – kojarzona głównie z narkotykami – heroina.

Opioidy: zastosowanie w medycynie

Opioidy w medycynie wykorzystywane są przede wszystkim w celu łagodzenia silnych dolegliwości bólowych. Nie jest to jednak ich jedyne zastosowanie – preparaty te cechują się działaniem przeciwkaszlowym, jak i stosuje się je w przypadku biegunek czy w premedykacji przed różnymi zabiegami operacyjnymi.

Nierzadka jest sytuacja, gdzie walczącemu z silnymi bólami pacjentowi proponowane jest wdrożenie leczenia opioidami, a chory wolałby raczej uniknąć takiej terapii – motywować może on swoje stanowisko obawami przed wystąpieniem u niego uzależnienia od opioidów.

Ryzyko uzależnienia od opioidów w przypadku stosowania ich ze wskazań medycznych

Ryzyko takie rzeczywiście istnieje – opioidowe leki przeciwbólowe cechują się wywoływaniem tolerancji, w związku z czym po pewnym czasie ich stosowania do tego, aby wystąpił efekt przeciwbólowy, konieczne jest zażywanie coraz większych dawek tych leków. Tolerancja rozwija się zasadniczo u większości osób stosujących opioidowe leki przeciwbólowe przez dłuższy czas, nie jest ona jednak równoznaczna z uzależnieniem.

Otóż o uzależnieniu można mówić wtedy, kiedy u człowieka pojawiają się symptomy takie jak ciągłe, uporczywe próby zdobycia uzależniającej substancji czy występowanie objawów abstynencyjnych w sytuacji, gdy przez pewien czas nie zażyje się tejże substancji. W praktyce okazuje się, że faktycznie – u pacjentów długotrwale stosujących opioidy pojawiają się czasem somatyczne przejawy zależności od tych leków, aczkolwiek rzadkie są objawy psychiczne uzależnienia. Z tego względu ogólnie można powiedzieć, że w sytuacji, gdy opioidy są wskazane – np. ze względu na wyjątkowego stopnia ból odczuwany przez pacjenta – ryzyko wystąpienia uzależnienia zwykle nie przewyższa korzyści, które mogą płynąć ze złagodzenia uporczywego bólu pacjenta.

Pozamedyczne stosowanie opioidów

Po opioidy – zarówno po opioidowe leki przeciwbólowe, jak i po substancje uznawane typowo za narkotyki, takie jak heroina – ludzie sięgają jednak nie tylko ze wskazań medycznych. Zażyciu opioidów towarzyszyć może występowanie uczucia błogostanu, w związku z czym zdarza się, że preparaty należące do tej grupy są przyjmowane jako substancje psychoaktywne. Tak jest szczególnie wtedy, gdy człowiek po opioidy sięga po raz pierwszy – później, wraz z upływającym czasem od rozpoczęcia ich zażywania, może on je przyjmować z powodu rozwoju uzależnienia czy w celu zapobiegania objawom abstynencyjnym.

Nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ludzie sięgają po opioidy. Niektórzy próbują w ten sposób zagłuszyć doświadczane lęki czy smutek. Inni poszukują stale nowych doznań – otaczający świat wydaje im się nie dość atrakcyjny, przez co przyjmują oni po (zwykle bardzo groźne) substancje, które mają zmieniać odbieranie przez nich rzeczywistości. Ogólnie można jednak zauważyć, że po opioidy oraz inne substancje o działaniu narkotycznym dość często sięgają ci ludzie, którzy nie radzą sobie ze stresem, są przytłaczani przez codzienne obowiązki oraz osoby cechujące się małą asertywnością. Oprócz już wymienionych, zwiększoną tendencję do zażywania różnych substancji psychoaktywnych – w tym również i opioidów – obserwuje się u osób przejawiających pewne cechy osobowości, takie jak np. dyssocjalne zaburzenia osobowości.

Ryzyko związane z przyjmowaniem opioidów

Zarówno jedno-, jak i wielokrotne zażywanie opioidów może mieć bardzo poważne konsekwencje. Po pierwszym zażyciu opioidów wystąpić mogą m.in. wspominana wcześniej euforia, ale i działania, których osoba zażywająca opioid raczej wcale by nie oczekiwała. Takowymi mogą być rozszerzenie naczyń krwionośnych (co prowadzi do odczuwania gorąca nawet wtedy, gdy tak naprawdę temperatura ciała pacjenta jest obniżona), senność czy osłabienie odruchu kaszlowego. Ostatnie z wymienionych stwarza ryzyko zachłyśnięcia, z kolei senność i rozszerzenie naczyń stanowią zagrożenie przede wszystkim w chłodniejszych miesiącach roku – mogą one przecież doprowadzić do tego, że senny pacjent zaśnie zimą poza domem, a jakie mogą być skutki wychłodzenia – tego tłumaczyć nie trzeba.

fot. panthermedia

Opioidy są znane z tego, że mogą one wpływać depresyjnie na ośrodek oddechowy. Taki efekt ich zażycia również może być bardzo groźny – szczególnie przy przedawkowaniu opioidów pojawia się ryzyko całkowitego nawet zatrzymania oddychania. Innymi objawami, które mogą występować przy przedawkowaniu opioidów, są m.in. śpiączka, wyjątkowo zwężone źrenice (określane jako szpilkowate) oraz bladość skóry i znaczny spadek ciśnienia tętniczego krwi.

Piśmiennictwo
Reklama
(0)
Komentarze