Zaloguj
Reklama

Waga dla otyłych

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • prof. dr hab. n. med. Barbara Zahorska–Markiewicz

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Waga dla otyłych
Fot. Pantherstock
(4)

Otyłość jest problemem, który na całym świecie przybiera coraz większe rozmiary, dlatego nieustannie poszukuje się metod i środków pozwalających szybko i trwale zredukować masę ciała.
W artykule prezentujemy jeden z ośrodków zajmujących się leczeniem otyłości.

Otyłość jest problemem, który na całym świecie przybiera coraz większe rozmiary, dlatego nieustannie poszukuje się metod i środków pozwalających szybko i trwale zredukować masę ciała. Dzieje się tak nie tylko ze względów estetycznych i powikłań zdrowotnych, ale również z powodu cierpienia psychicznego doświadczanego przez wiele osób otyłych, a wynikającego ze społecznej dyskryminacji. Cierpienie to często uwidacznia się w postaci neurotyzmu, niepokoju, lęku, depresji, a nawet zaburzeń osobowości.
Powszechnie wiadomo, że najlepsze rezultaty w leczeniu otyłości przynosi podejście kompleksowe, tym bardziej jeśli ma ono formułę grupową. W Polsce niewiele jest ośrodków, które świadczą profesjonalne usługi w tym zakresie. Jednym z nich jest Poradnia Leczenia Chorób Metabolicznych „Waga” w Katowicach. Jest to placówka samodzielna, świadczy bezpłatne usługi dla osób ubezpieczonych, niezależnie od miejsca ich zamieszkania.

Siedziba
„Waga” mieści się przy ulicy Medyków 18 w Katowicach – Ligocie, na drugim piętrze budynku C Zakładów Teorii Medycyny, przy II Katedrze Patofizjologii ŚlAM.

Personel
Katedrą i Poradnią kieruje pani prof. dr hab. n. med. Barbara Zahorska – Markiewicz.
Osoby pracujące z pacjentami otyłymi w ramach Poradni to: lekarze, psychologowie, rehabilitanci i dietetyk.

Cel działalności
Bezpośrednim celem prowadzonego w Poradni leczenia jest redukcja masy ciała pacjentów i poprawa ich wydolności fizycznej. Celem pośrednim, ale równie istotnym jest przerwanie powtarzającego się u wielu pacjentów cyklu niekorzystnych dla funkcjonowania psycho - fizycznego zachowań, polegających na uporczywym przejadaniu się przerywanym okresami ścisłej diety i zaproponowanie pacjentom konkretnych zmian w stylu życia. Zmiany te mają polegać na wprowadzeniu i trwałym kontynuowaniu konstruktywnego i bardziej satysfakcjonującego sposobu myślenia oraz zachowania.

Adresaci oferty
Do Poradni „Waga” zgłasza się miesięcznie po kilkadziesiąt osób. Są to w przeważającej części kobiety między 30 a 60 rokiem życia, ze średnim wskaźnikiem BMI 36,5. Gdyby podzielić pacjentów według kryterium trwania otyłości, wyodrębniłyby się dwie podstawowe grupy. Do pierwszej należą osoby, które przytyły stosunkowo niedawno, a przez większą część życia były względnie zadowolone ze swojego wyglądu. Do Poradni przychodzą po to, aby uzyskać konkretne wskazówki jak bezpiecznie i sprawnie zrzucić zbędne kilogramy. Drugą grupę stanowią ci, którzy z problemem otyłości zmagają się praktycznie od dziecka. Pomimo tego, że zazwyczaj mają za sobą wiele bardziej lub mniej skutecznych prób poradzenia sobie z nadmierną masą ciała tracą na wadze stosunkowo wolniej, trudniej jest im utrzymać osiągnięte efekty, a najczęściej są ofiarami tzw. efektu jo – jo. Poradnia jest - jak mawiają - ich „ostatnią deską ratunku”. Szukają wskazówek i wsparcia, ale często są również zainteresowani dotarciem do psychologicznych mechanizmów leżących u podłoża ich nadwagi.

Forma terapii
Pacjenci mają możliwość skorzystania z leczenia indywidualnego lub grupowego. W obydwu przypadkach kontakt z profesjonalistami ma charakter edukacyjny i wspierający, a w razie potrzeby również psychoterapeutyczny. Spotkania mają formę interaktywną, zachęcającą pacjentów do dzielenia się własnymi doświadczeniami oraz do wykonywania rozmaitych zadań, służących m.in. samoobserwacji oraz ćwiczeniu nowych umiejętności.
Leczenie indywidualne rozpoczyna się wykładem organizowanym cyklicznie dla nowo przyjętych pacjentów, poświęconym podstawowym zagadnieniom związanym z powstawaniem, utrzymywaniem się i leczeniem otyłości. Pacjenci pozostają od tej pory w kontakcie z lekarzem, ewentualnie psychologiem i dietetykiem. Spotkania odbywają się ze średnią częstotliwością raz w miesiącu i mają na celu ustalenie oraz realizowanie indywidualnego, wieloaspektowego programu redukcji masy ciała. Pacjenci, którzy decydują się na formę grupową są włączeni do kompleksowej, ograniczonej w czasie kuracji odchudzającej.

Organizacja leczenia grupowego
Zaletą grupowego leczenia otyłości jest jednoczesne korzystanie przez pacjentów z dwóch źródeł informacji i wsparcia: ze strony profesjonalistów oraz innych uczestników, co wyzwala zdrową rywalizację i wzmacnia motywację do zmiany. Efekty kuracji grupowej są ponadto w wielu przypadkach zarówno lepsze jak i bardziej trwałe. W Poradni „Waga” grupowy program odchudzający trwa 3 miesiące, spotkania odbywają się w gronie zamkniętym około 15- osobowym, z częstotliwością raz na dwa tygodnie. Każda wizyta trwa około 2 godzin, w tym połowa czasu przeznaczona jest na kontakt z lekarzem (który wyjaśnia m.in. mechanizm powstawania otyłości, konsekwencje zdrowotne, zalety redukcji masy ciała), dietetykiem (który uczy sposobu oceny kaloryczności pokarmów i samodzielnego konstruowania jadłospisu) i rehabilitantem (który proponuje ćwiczenia fizyczne wskazane przy nadmiernej masie ciała). Pozostały czas przeznaczony jest na kontakt z psychologiem. Wypełniają go treści edukacyjne, dyskusje i ćwiczenia, które mają pomóc pacjentom w gromadzeniu i konstruktywnym wykorzystywaniu wiedzy o sobie. Poruszane są zagadnienia dotyczące osobistych przekonań, emocji i zachowań oraz wprowadzanych zmian w stylu życia.

Elementy leczące
Można wyróżnić kilka elementów, które zwłaszcza w grupowej terapii otyłości wydają się szczególnie istotne dla osiągania pozytywnych efektów. Są to:
- samoświadomość - dotyczy zarówno ilości, jakości i kaloryczności zjadanego pożywienia, jak i własnego ciała, emocji, myśli oraz potrzeb; możliwa jest dzięki uważnej samoobserwacji, pozwala na identyfikację i adekwatne zaspokajanie potrzeb
- samoakceptacja – odnosi się nie tyle do wyglądu ile do faktu, że otyłość jest chorobą, którą należy leczyć
- afiliacja - pacjenci zazwyczaj wstydzą się braku silnej woli i mają na swój temat wiele negatywnych opinii; kiedy przychodzą do Poradni i mają okazję spotkać się i rozmawiać z wieloma otyłymi osobami dowiadują się od siebie nawzajem, że mechanizm błędnego koła związany z jedzeniem i odchudzaniem się jest udziałem większości zgromadzonych; przebywanie z podobnymi osobami i kontaktowanie się z nimi przynosi ulgę, często skwitowaną stwierdzeniem: ”to znaczy, że nie jest jeszcze ze mną tak źle”
- samokontrola – powinna wynikać nie z silnej woli jak się powszechnie uważa, ale ze świadomych decyzji wynikających ze znajomości własnego funkcjonowania w sferze biologicznej, psychologicznej i społecznej; dotyczy zarówno zachowań, jak i emocji oraz myśli; ma na celu podejmowanie takich wyborów, które są dla jednostki konstruktywne i sprzyjające, również w dłuższej perspektywie

Warunki skutecznej terapii
Aby leczenie otyłości było efektywne, musi zostać spełnionych kilka warunków. Najistotniejsze z nich to:
- indywidualne sformułowania celu - cel ten musi być jasno określony, realny, niezbyt odległy w czasie i pozytywny
- motywacja - powinna wiązać się raczej z tym, co pacjenci chcą osiągnąć dzięki zredukowaniu masy ciała niż z tym, czego mogą w ten sposób uniknąć; wyobrażanie sobie pożądanych sytuacji związanych z oczekiwanym wyglądem czy np. planowanie zmian w garderobie pomaga kojarzyć odchudzanie bardziej pozytywnie i zwiększa motywację do kontynuowania kuracji, a potem do utrzymywania jej efektów
- metoda małych kroków – polega na rozbiciu celu głównego na cele cząstkowe, rozplanowaniu działań na poszczególne etapy i stopniowym wprowadzaniu zmian
- zmiana nastawienia do siebie - kierunek tej zmiany dobrze definiuje hasło: „Przestaję ze sobą walczyć, zaczynam się sobą opiekować”; walka ze sobą nieuchronnie wiąże się z wysiłkiem, negatywnymi emocjami i najczęściej z przegraną, opieka nad sobą zaś wymusza rozpoznawanie własnych potrzeb, poświęcanie większej ilości czasu na wypoczynek i relaks, przywiązywanie wagi do jakości i estetyki pożywienia; jest to podejście bardziej atrakcyjne i lepiej rokujące na przyszłość, biorąc pod uwagę kontynuowanie konstruktywnych zachowań

Efekty leczenia kompleksowego
Możliwość dzielenia się własnymi doświadczeniami oraz korzystanie z wiedzy profesjonalistów sprzyja wzrostowi samoświadomości pacjentów oraz nabywaniu i ćwiczeniu nowych umiejętności. Oprócz wymiernych korzyści związanych z redukcją masy ciała, polepsza się również ich samopoczucie i funkcjonowanie psychiczne. Poczucie bezpieczeństwa jakie stwarza grupa złożona z osób o podobnych trudnościach oraz opieka wykwalifikowanej kadry sprawiają, że wiele obaw i niepokojów pacjentów ma szansę ujrzeć nareszcie światło dzienne, a następnie zostać pozytywnie przeformułowanych. Wiedza, wsparcie i pozytywna motywacja do schudnięcia wpływają na obniżenie lęku i niepewności pacjentów, wzrost zaufania do siebie, wzrost poczucia kontroli nad własnym życiem, większą akceptację własnego wyglądu. Zazwyczaj konstruktywnym zmianom ulegają również relacje interpersonalne pacjentów. Wynika to przede wszystkim z większej dbałości o własne potrzeby i częściowej chociażby rezygnacji z zabiegania o bezwarunkową akceptację i uznanie otoczenia.

(4)
Reklama
Komentarze