Zaloguj
Reklama

Wpływ filmu dokumentalnego o schizofrenii na stygmatyzację psychiatryczną.


Wpływ filmu dokumentalnego o schizofrenii na stygmatyzację psychiatryczną.
Fot. ojoimages
(0)

Czy obejrzenie rzetelnego, informacyjnego filmu o schizofrenii może wpłynąć na postawę społeczną wobec osób chorujących na te chorobę? Uzyskane przez D.L.Penn-a i wsp. wyniki badania nie pozwalają na jednoznaczne wnioski, nie powinny jednak zniechęcać do podejmowania dalszych prób ograniczenia stygmatyzacji chorych psychicznie.

Omówienie artykułu: David L. Penn, Cliff Chamberlain i Kim T. Muser: The Effects of a Documentary Film About Schizophrenia od Psychiatric Stigma. Schizophrenia Bulletin No 2, 2003, 383-390.

Osoby chorujące na ciężkie choroby psychiczne, takie jak schizofrenia doświadczają znaczącej stygmatyzacji w codziennym życiu. Wg. Link i Phalen stygma charakteryzuje się 4 cechami: 1) grupa chorych podlega etykietowaniu, jest wyróżniana spośród innych, 2) dominujące kulturowo przekonania skutkują powstawaniem negatywnych stereotypów, 3) etykietowanie chorych skutkuje ich separowaniem, 4) osoby chore doświadczają dyskryminacji oraz obniżenia statusu. Chorzy psychicznie postrzegani są jako niebezpieczni, nieprzewidywalni, nieodpowiedzialni, czasami dziecinni. Stygmatyzacja ma liczne negatywne skutki dla osób chorych, takie jak zmniejszenie możliwości założenia rodziny, zdobycia pracy, obniżeniem jakości życia, spadkiem szacunku dla samego siebie, a także może wywoływać zaostrzenie objawów chorobowych, nasilenie stresu. Dlatego stygmatyzacja, pomijając samą chorobę, wydaje się być istotnym czynnikiem wpływającym na zdolność asymilacji osób chorych psychicznie.

Podejmowano wiele prób zmierzających do zmniejszenia stygmatyzacji osób chorujących psychicznie. Wśród nich należy wymienić próby zmniejszenia negatywnych przekonań społecznych, promowanie kontaktów pomiędzy chorymi i członkami lokalnych społeczności, a także edukację społeczną. Zmniejszenie stygmatyzacji polega głównie na próbach ograniczania negatywnych stereotypów w wypowiedziach dotyczących chorych psychicznie. Dotychczasowe badania pokazują jednak, że próby ograniczania takich wypowiedzi w sposób restrykcyjny przynoszą odmienny efekt. Wyraźne efekty osiągane są w wyniku promowania kontaktów z chorymi psychicznie. Podobnie pozytywny wpływ na stygmatyzację psychiatryczną ma edukacja na temat chorób psychicznych. Niestety możliwe do osiągnięcia efekty są znacząco ograniczone, szczególnie z powodu małej liczby osób uczestniczących w takich programach.

Jako sposób na poprawę efektywności w/w oddziaływań autorzy widzą możliwość wykorzystania mediów przez pokazywanie filmów edukacyjnych dotyczących chorych psychicznie. Media zasadniczo przedstawiają osoby chore psychicznie w negatywnym świetle. Pacjenci są nieproporcjonalnie przerysowani w filmach, programach TV, gazetach. Najczęściej są przedstawiani jako niebezpieczni, używający przemocy, porywczy, dziwaczni. Jak pokazują badania media dużo chętniej relacjonują akty przemocy, niebezpieczne zachowania, których dopuszczają się chorzy psychicznie w porównaniu z podobnymi czynami dokonywanymi przez osoby zdrowe. Ponadto w wyniku analizy doniesień mediów o czynach dokonywanych przez chorych psychicznie Berlin i Malin stwierdzili, że większość z nich zawierała nieprawdziwe informacje, a w relacjach posługiwano się nagminnie obiegowymi negatywnymi stereotypami o chorych psychicznie. Z kolei Wilson i Wahl stwierdzili, że negatywne stereotypy pojawiały się równie często w programach dla dorosłych jak i dla dzieci. Granello i Pauley w 2000r. nie wykazali ewidentnej korelacji pomiędzy wpływem mediów a stygmatyzacją psychiatryczną, to jednak dostrzegli prawidłowość, że im większa była widownia danego programu /stacji TV, tym w relacjach było więcej nietolerancji i negatywnych stereotypów. Pokazuje to bardzo wyraźnie, że media kształtują negatywne nastawienie, stereotypy i zachowania wobec chorych psychicznie.

Znając istotny wpływ mediów na kształtowanie stygmatyzacji autorzy artykułu postanowili zbadać, czy przedstawienie filmu dokumentalnego o schizofrenii może wpłynąć na redukcję negatywnych nastawień wobec chorych. Przewidywali następujące efekty pokazanego filmu: niższe odczucia negatywne związane ze schizofrenią, wnioski, że schizofrenia zmienia się w czasie a osoba chorująca nie może być obwiniana za stan swojego zdrowia oraz zmniejszenie niechęci do osobistych kontaktów z chorymi.
Aczkolwiek w wyniku przeprowadzonego badania nie potwierdzono tych hipotez, to jednak zaobserwowano zmiany w spodziewanym kierunku. Wśród uczestników, którzy oglądali film o schizofrenii stwierdzono mniejszy dystans społeczny wobec chorych, mniej negatywnych emocji w ocenie chorych psychicznie, a także uzyskano ocenę chorych jako mniej niebezpiecznych w porównaniu do oceny przed badaniem. Autorzy doszli do wniosków, że pokazanie filmu o schizofrenii wpłynęło na zmianę nastawienia do schizofrenii, ale nie miało wpływu na ogólne intencje wobec chorych psychicznie, nie zwiększyło chęci do uczestniczenia w grupie skupiającej osoby zdrowe i chore na schizofrenię, która miałaby za cel poprawę relacji między zdrowymi a chorymi. Nie zmieniała się także istotnie ocena chorych psychicznie.

Wyniki te pozostają w sprzecznością z prowadzonymi wcześniej badaniami, które pokazywały, że programy edukacyjne na temat chorób psychicznych wykazywały istotną skuteczność w poprawie oceny chorych psychicznie, kontaktów z nimi, lęku przed chorymi, itd. Wydaje się jednak, że na podstawie przeprowadzonego badania nie należy wyciągać daleko idących wniosków, szczególnie z tego powodu, ze badanym przedstawiano jeden film, nie zaproponowano ponadto innych oddziaływań edukacyjnych. Uzyskane wyniki badania nie pozwalają na jednoznaczne wnioski, nie powinny jednak zniechęcać do podejmowania dalszych prób ograniczenia stygmatyzacji chorych psychicznie.

Adam Woźniak
III Klinika Psychiatryczna
Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie
(0)
Reklama
Komentarze