Zaloguj
Reklama

Zaburzenia psychiatryczne w ginekologii i psychiatrii

Autor/autorzy opracowania:


Zaburzenia psychiatryczne w ginekologii i psychiatrii
Fot. medforum
(4)

Zaburzenia psychiczne występują w przebiegu wielu schorzeń ginekologicznych

1. Miesiączka
U 75% kobiet występuje zespół napięcia przedmiesiączkowego. Zwykle są to pojedyncze objawy, wśród których może występować obniżenie nastroju. Objawy te występują zwykle w okresie 1 tygodnia przed okresem i ustępują w czasie jego trwania. W leczeniu używamy witamin B6 i E, wapnia i jeżeli to konieczne (silne bóle piersi) bromokryptyny dawce ok. 5 mg/d.
U 3-8% kobiet objawy te osiągają skrajne nasilenie i towarzyszy im obniżenie nastroju lub nastrój gniewliwy. Zespół ten określamy jako przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne. Występują one w całej fazie lutealnej. Inne objawy przedmiesiączkowego zaburzenia dysforycznego to lęk lub napięcie, labilność afektywna, rozdrażnienie, wrażenie zmęczenia, bóle głowy i piersi. Objawy te są tak silne, że zakłócają funkcjonowanie i powtarzają się z cyklu na cykl. Zespół ten jest związany jest z grą hormonalną sterowaną przez oś podwzgórze-przysadka-gonady i dysfunkcją układu serotoninergicznego. Nasilenie objawów ocenia się wg. specjalnego rejestru. Ocenia się, że do spełnienia kryterium przedmiesiączkowego zaburzenia dysforycznego konieczne jest co najmniej 30% pogorszenie objawów względem fazy folikularnej. W leczeniu używa się tych samych środków jak w przypadku zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Potwierdzona jest skuteczność fluoksetyny, sertraliny, paroksetyny i klomipraminy. Optymalne wydaje się podawanie frakcjonowane, tj. tylko w fazie lutealnej cyklu miesiączkowego.

2. Poród
Istnienie odrębnych nozologicznie psychoz związanych z porodem wydaje się być wątpliwe (poród i czynniki związane mogą być wyzwalaczem dla procesu endogennego lub można opisać je w kategoriach innych zaburzeń, które z kolei mogły występować u kobiety przed ciążą)

Opisuje się następujące jednostki psychiatryczne:
- przygnębienie – występuje u ok. 25-80% kobiet po porodzie; jest to najłagodniejsza postać poporodowych zaburzeń nastroju; osiąga swoje maksimum w 5 dniu po porodzie i szybko ustępuje
- depresja poporodowa – występuje u ok. 10-20% kobiet po urodzeniu dziecka; objawy depresyjne narastają w ciągu 1-go miesiąca i spontanicznie wycofują się w 3-6 miesięcy po porodzie
- psychoza połogowa – występuje u ok. 0,1% położnic; objawy narastają gwałtownie w ciągu pierwszych dni, choć opisuje się również ich początek po kilku miesiącach od porodu; psychoza ta przebiega zwykle pod postacią zaburzeń afektywnych dwubiegunowych; rzadko przybiera formę zespołu majaczeniowego; w skrajnych przypadkach zachodzi ryzyko dziecio- lub samobójstwa.

W leczeniu psychoz związanych z porodem podstawowa wydaje się być psychoedukacja na temat tych zaburzeń, poza tym terapia wspierająca, interpersonalna i farmakoterapia.
Zażywane przez matkę leki spowodują narażenie dziecka (niektórzy uważają że najmniejsze ryzyko występuje w pierwszym tygodniu ciąży). Największe ryzyko występuje w pierwszym trymestrze. Należy rozważyć ryzyko wystąpienia ewentualnych powikłań i zagrożeń, które niesie ze sobą psychoza. Nie wszystkie sposoby leczenia są obciążone takim samym ryzykiem:
- selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI’s) – wydają się bezpieczne, wykazano, że fluoksetyna nie wpływa na rozwój psychofizyczny dziecka
- trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD) – brak statystycznie znamiennego wzrostu liczby wad wrodzonych przy używaniu tych leków w czasie ciąży.
- normotymiki – teratogenne są karbamazepina i walproinian, najmniej lit, zaleca się wznowienie terapii litem pod koniec ciąży lub zaraz po porodzie
- z neuroleptyków zaleca się pochodne butyrofenonu (np. haloperydol), nie zaleca się stosować leków cholinolitycznych
- benzodiazepiny wywołują zespół alkoholopodobny u dzieci, nie wolno stosować ich w czasie akcji porodowej ponieważ mogą wystąpić zaburzenia oddychania u noworodka
- elektrowstrząsy (EW) są alternatywą w manii, depresji i psychozach schizofrenicznych.

3. Karmienie
Najmniejsze ryzyko stosowania leków w czasie karmienia dotyczny TLPD i SSRI’s.
Podwyższone ryzyko dotyczy stosowania karbamazepiny, chociaż jest ona bezpieczniejsza od litu. Istnieją dane, iż perfenazynę można stosować pod warunkiem monitorowania jej stężenia w osoczu i mleku matki.
Podobnie jak w ciąży alternatywnym leczeniem są zabiegi EW. Wskazania dotyczą depresji, psychozy lub katatonii w okresie poporodowym. Zaleca się krótką przerwę w karmieniu rano w dniu zabiegu.

4. Menopauza
Nie istnieje związek menopauzy z zaburzeniami nastroju. Stan psychiczny kobiet po histerektomii na ogół polepsza się a nie pogarsza. Należy leczyć zaburzenia hormonalne (terapia substytucyjna).
Występowanie psychoz związanych z fizjologicznym wygasaniem czynności hormonalnej gonad (klimakterium) u kobiet i u mężczyzn to mit. Zupełnie bezpodstawne jest obarczanie przekwitania jako jedynej przyczyny stanów depresyjnych i zaburzeń urojeniowych jakie mogą mieć miejsce w tym okresie życia człowieka. Prawdopodobnie o wiele większe znaczenie niż samo klimakterium ma psychologiczna rola zakończenia życia płciowego.

5. Wytrzebienie
Może powodować zespół psychoendokrynologiczny – obniżenie napędu, popędu (spadek popędu płciowego) i obniżenie nastroju.

 

 

Sponsor projektu:

 

 

(4)
Reklama
Komentarze