Zaloguj
Reklama

Zastosowanie wirtualnej rzeczywistości w leczeniu zaburzeń psychotycznych

Zastosowanie wirtualnej rzeczywistości w leczeniu zaburzeń psychotycznych
Fot. medforum
(5)

Leczenie zaburzeń psychotycznych typowo kojarzone jest z farmakoterapią. Rzeczywiście leki odgrywają podstawową rolę w terapii psychoz, jednakże nie są one jedynym sposobem na poprawienie stanu chorych – wykorzystywana w leczeniu zaburzeń psychotycznych jest również i psychoterapia. Tak naprawdę możliwości tej metody terapeutycznej stale ulegają zwiększeniu – obecnie obiecujące wydaje się wykorzystanie wirtualnej rzeczywistości jako elementu terapii poznawczo-behawioralnej (CBT).

Reklama

Wirtualna rzeczywistość (w skrócie VR, wywodzącym się od angielskiego terminu virtual reality) obecnie zaczyna nas po prostu otaczać. Wykorzystuje się ją w celach rozrywkowych – m.in. w różnych grach czy muzeach – ale i w celach szkoleniowych (różne symulatory – dla żołnierzy, pilotów samolotów czy dla lekarzy – wykorzystywać mogą właśnie wirtualną rzeczywistość).

W wirtualnym świecie stworzyć można zasadniczo wszystko – człowiek zakłada na głowę specjalny kask i już po chwili, zamiast w zwykłym pokoju, znaleźć się on może w tropikalnej dżungli czy na pełnym fal oceanie. Wirtualna rzeczywistość to obrazy, dźwięki, ale i coraz częściej nawet zapachy czy… podmuchy wiatru lub krople deszczu – wszystko zależy od inwencji twórców danej symulacji.

W wirtualnej rzeczywistości możliwe jest tworzenie różnorodnych zdarzeń. Powyżej wspomniano o tym, że z VR korzysta medycyna – tak naprawdę jednak czerpać z wykreowanego świata mogą obie strony, czyli zarówno szkolący się lekarze, jak i pacjenci. Już wcześniej pojawiały się doniesienia o tym, że wirtualną rzeczywistość można stosować w terapii czy to różnych fobiach specyficznych, czy też PTSD. W ostatnim czasie naukowcy z Holandii postanowili przyjrzeć się, czy wirtualną rzeczywistość można wykorzystać również i w innym celu, mianowicie w leczeniu zaburzeń psychotycznych.

Wirtualna rzeczywistość w leczeniu zaburzeń psychotycznych: na czym miałoby polegać jej zastosowanie?

Badania prowadzone były przez uczonych z Vrije Universiteit Amsterdam. Dokładnie mówiąc, przyglądali się oni temu, jaki wpływ na pacjentów z zaburzeniami psychotycznymi miało uzupełnienie terapii poznawczo-behawioralnej właśnie o wykorzystanie wirtualnej rzeczywistości.

Założeniem CBT w przypadku pacjentów z zaburzeniami psychotycznymi bywa m.in. to, aby poprawie uległy ich kontakty z innymi ludźmi. Wielu chorych czuje się prześladowanych, miewają oni również wrażenie, że otaczające ich osoby chcą im wyrządzić jakąś krzywdę. Terapia poznawczo-behawioralna ma w tym przypadku za zadanie niejakie „przeprogramowanie” myślenia pacjenta, aby ten przestał nieprawidłowo interpretować płynące z otoczenia sygnały.

Sama, klasyczna CBT może umożliwić uzyskanie powyżej wspomnianego efektu, jest jednak jedno „ale”. Otóż zdarzyć się może, że pacjent będzie się stykał z małą ilością sytuacji, w których powinien on stosować inne schematy myślowe – a w trakcie tej akurat formy terapii bardzo istotne są ćwiczenia również i poza gabinetem terapeuty. Dodatkowo psychoterapeuta nie ma możliwości ciągłego kontrolowania tego, jak pacjent zachowuje się w kontaktach z innymi ludźmi – nie może on więc wskazywać mu tego, że popełnia jakieś ewentualne błędy.

Tutaj właśnie pojawia się wyjaśnienie, jaka miałaby być rola wirtualnej rzeczywistości w psychoterapii pacjentów z zaburzeniami psychotycznymi – otóż pozwala ona kreować potrzebne w przebiegu leczenia sytuacje (w tym przypadku różne zdarzenia związane z kontaktem z innymi ludźmi).

fot. panthermedia

Czy psychoterapia zaburzeń psychotycznych z wykorzystaniem wirtualnej rzeczywistości jest skuteczna?

Ocena skuteczności zastosowania wirtualnej rzeczywistości w CBT u osób z zaburzeniami psychotycznymi stanowiła podstawowy element badań holenderskich naukowców. W ich analizach wzięło udział 116 pacjentów, z czego u połowy prowadzono standardową terapię poznawczo-behawioralną, a u drugiej połowy uzupełniono ją właśnie o VR.

Dokładną ocenę badanych przeprowadzano przed rozpoczęciem terapii, po 3 oraz po 6 miesiącach od jej zakończenia. Osoby, które poddawano terapii z wykorzystaniem VR, miały 16 sesji, podczas których stykały się one z 4 scenariuszami: z sytuacją społeczną w autobusie, na ulicy, w kawiarni oraz w sklepie. W momencie, kiedy pacjenci byli na nie eksponowani, terapeuci mogli dokładnie obserwować ich reakcje, takie jak chociażby unikanie kontaktu wzrokowego. Później możliwe było dokładne wskazanie badanemu, jakie przejawiał zachowania i od razu możliwe było przejście do analizowania sposobów, w jaki sposób zachowania te mogą być korygowane.

Skuteczność terapii – zarówno samej CBT, jak i tej z poszerzeniem o wykorzystanie VR – oceniano na kilku różnych płaszczyznach. W zakresie kontaktów społecznych – po 6 miesiącach od zakończenia leczenia – okazywało się, że pacjenci, którzy korzystali z wirtualnej rzeczywistości, w porównaniu do grupy kontrolnej, spędzali więcej czasu z innymi osobami. Oprócz tego okazało się, że wirtualna rzeczywistość korzystnie wpływała na poziom odczuwanego przez chorych lęku oraz na stopień przejawianej przez nich paranoi.

Oczywiście przedstawione informacje uznać można za obiecujące, na razie jednak zastosowaniu wirtualnej rzeczywistości w leczeniu zaburzeń psychotycznych trzeba się przyjrzeć zdecydowanie bliżej. Konieczne jest chociażby przeprowadzenie badań dotyczących tego, jakie są długotrwałe efekty tejże metody terapeutycznej.

Piśmiennictwo
Reklama
(5)
Komentarze