Zaloguj
Reklama

Życie na granicy - osobowość typu borderline

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Życie na granicy - osobowość typu borderline
Fot. Shutterstock
(0)

Osobowość typu borderline (borderline personality disorder, BPD) jest poważnym zaburzeniem psychicznym charakteryzującym się głęboką niestabilnością emocji, zachowań, relacji międzyludzkich i obrazu samego siebie.

Osobowość typu borderline (borderline personality disorder, BPD) jest poważnym zaburzeniem psychicznym charakteryzującym się głęboką niestabilnością emocji, zachowań, relacji międzyludzkich i obrazu samego siebie. Ta niestabilność nierzadko doprowadza do rozpadu rodziny, niszczy życie zawodowe, uniemożliwia planowanie i przewidywanie.
Pierwotnie uważano, że BPD to zaburzenie z pogranicza psychozy (stąd nazwa), jednak okazało się, że istotą choroby jest uszkodzenie mechanizmów regulujących emocje. Mimo że dużo słabiej poznana niż schizofrenia czy choroba afektywna dwubiegunowa, jest BPD problemem stosunkowo częstym – zachorowalność waha się w granicach 2%. Chorują głównie młode kobiety. Duża część osób z BPD dokonuje samouszkodzeń, próbuje popełnić lub popełnia samobójstwo. Potrzebują intensywnego, wielokierunkowego leczenia. Wiele osób z BPD wymaga hospitalizacji.

Objawy
Podczas gdy nastrój pacjentów z typowo przebiegającą depresją czy chorobą afektywną dwubiegunową nie zmienia się tygodniami, a nawet miesiącami, osoby z BPD mogą doświadczać gwałtownych, trwających zaledwie kilka godzin i przeplatających się nawzajem napadów złości, głębokiego załamania i lęku. Nie potrafią kontrolować swoich emocji. Ich intensywne przeżywanie prowadzi do nieprzemyślanych, impulsywnych zachowań, autoagresji i konfliktów z otoczeniem. Częstym sposobem na wyciszenie wewnętrznej burzy jest nadużywanie substancji psychoaktywnych lub alkoholu. Zniekształcenie obrazu własnego ja, własnej tożsamości i dynamicznie ewoluujący obraz świata zewnętrznego, są przyczyną częstych zmian celów i wartości życiowych, planów zawodowych, miejsca pracy, przyjaciół a nawet preferencji seksualnych.
BPD czyni człowieka wulkanem, który w każdej chwili może zagrzmieć, buchnąć gorącą lawą i zalać nie tylko samego siebie, ale i wszystko, co żyje na jego zboczu. Wulkan pozostanie, ale już nie ten sam. Wokół wulkanu po jakimś czasie pojawi się nowe życie, ale też nie to samo. Ciągła zmienność.
Zwykle osoby z BPD oceniają się bardzo negatywnie. Uważają, że są złe i fałszywe. Mogą mieć też poczucie, że są nierozumiane lub niewłaściwie traktowane przez innych. Często są znudzone codziennością, czują się wypalone, puste wewnętrznie. Nie bardzo wiedzą kim tak naprawdę są i kim chciałyby się stać. Gdy zaczynają czuć się samotne i izolowane, przychodzą im do głowy szalone i nierzadko niebezpieczne pomysły, których realizacja ma zapewnić im ludzką uwagę i przyjaźń.
Związki osób z BPD z innymi ludźmi są bardzo intensywne, burzliwe i nietrwałe. Ich podejście do rodziny, przyjaciół i innych kochanych osób może błyskawicznie przechodzić od idealizacji (uwielbienie i wielka miłość) do dewaluacji (złość i niechęć). Zazwyczaj pozytywne uczucia i przywiązanie pojawiają się nagle i bardzo szybko rozkwitają. Przyczyną rozpadu związków tworzonych przez osoby z BPD są pierwsze zaistniałe nieporozumienia. Oskarżenia o zniszczenie tego, co łączyło, padają w stronę drugiej osoby, która nie dbała i nie kochała wystarczająco.
Osoby z BPD są bardzo wrażliwe na każde rozstanie (także wyjazd rodziny na wakacje, kilkudniowy wyjazd służbowy) czy nagłą zmianę planów. Usilnie łakną stałości, choć same nie potrafią nią obdarzać. Panicznie boją się opuszczenia. Ten ich lęk zdaje się wynikać z ogromnego przywiązania, jakim darzą wybranych ludzi, a z którym nie potrafią sobie poradzić, gdy ludzie ci są fizycznie nieobecni. W takich sytuacjach czują się oszukane, bezwartościowe i rozczarowane życiem. Budzi się w nich agresja, która często popycha ku próbom samobójczym.
Osoby z BPD są bardzo podatne na różnego rodzaju zachowania impulsywne. Ich stosunkowo częstym problemem są: objadanie się, nadmierna rozrzutność, ryzykowne zachowania seksualne.
Spróbujmy na koniec podsumować przejawy BPD zgodnie z klasyfikacją ICD-10. BPD istnieje w niej jako jeden z dwóch typów osobowości chwiejnej emocjonalnie (w klasyfikacji DSM-IV BPD wyodrębniono jako oddzielny typ zaburzeń osobowości).





Leczenie
Istnieje obecnie prawie całkowita zgodność, że psychoterapia indywidualna i grupowa jest podstawową i jedyną przyczynową metodą leczenia BPD. Za najbardziej odpowiednią formę oddziaływań psychoterapeutycznych uważa się tzw. terapię wglądową.
Za skuteczną uważa się przede wszystkim długoterminową psychoterapię indywidualną. Psychoterapia podtrzymująca, ukierunkowana przede wszystkim na zwiększenie tolerancji pacjenta na trudne sytuacje oraz na zmianę jego sposobu postrzegania i przeżywania, może trwać znacznie krócej.
Większość współczesnych terapeutów sądzi, że psychoterapia pacjenta z BPD powinna być wspomagana terapią rodzin bądź terapią małżeńską.
Niektórzy uważają za sensowne włączenie farmakoterapii (leków przeciwdepresyjnych, stabilizatorów nastroju a czasem nawet leków przeciwpsychotycznych) w przypadku, gdy wydaje się ona antidotum na konkretne objawy ujawniane przez pacjenta.
Pozytywne rezultaty leczenia zależą głównie od klinicznej postaci zaburzeń i stopnia trwałości zaburzonych cech osobowościowych (tzn. czy ustępują one z wiekiem i doświadczeniem, czy też utrzymują się do wieku dorosłego).

Piśmiennictwo:
1. Bilikiewicz A., Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J.: Psychiatria tom 2, Urban & Partner, Wrocław 2002.
2. Gelder M., Mayou R., Cowen Ph.: Shorter Oxford Textbook of Psychiatry, Oxford University Press, Oxford 2001.
3. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne ‘Vesalius’, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Kraków-Warszawa 1997.
4. Ustun T.B., Bertelsen A., Dilling H., van Drimmelen J., Pull C., Okasha A., Sartorius N.: ICD-10, Zaburzenia psychiczne u osób dorosłych - opisy przypadków klinicznych, Medical Press, Gdańsk 1999.

(0)
Reklama
Komentarze