Zaloguj
Reklama

Alkoholowy zespół płodowy (FAS): czym jest i jak mu zapobiegać?

Alkoholowy zespół płodowy (FAS): czym jest i jak mu zapobiegać?
Fot. panthermedia
(0)
Reklama

Podawanie zarówno kilkulatkowi, jak i noworodkowi alkoholu uznawane jest za całkowicie absurdalne, tak jednak dzieje się, kiedy kobieta ciężarna spożywa alkohol – środek ten przez łożysko przedostaje się do płodu i może czynić wyjątkowo poważne szkody, prowadząc do wystąpienia alkoholowego zespołu płodowego (FAS). Jest to jedno ze schorzeń, któremu całkowicie, ale to całkowicie można zapobiegać: w tym celu konieczne jest po prostu zachowanie abstynencji przez cały czas trwania ciąży.

Objawy i przebieg

Nie ma określonej takiej ilości alkoholu, którą w ciąży można by uznać za bezpieczną: tak naprawdę nawet stosunkowo sporadyczne picie napojów wyskokowych przez ciężarną może prowadzić do tego, że u jej dziecka pojawi się alkoholowy zespół płodowy (w skrócie FAS, od ang. fetal alcohol syndrome). Ryzyko tego problemu wynika z tego, że alkohol, który spożywa ciężarna, drogą łożyska przedostaje się do płodu – skutkuje to różnymi uszkodzeniami delikatnych tkanek jego organizmu.

Szacuje się, że na świecie rocznie na 1000 urodzonych dzieci, od 1 do 3 z nich przychodzi na świat z alkoholowym zespołem płodowym. Problem ten jest bardzo poważny, ponieważ – tak jak można mu zapobiegać dzięki abstynencji – tak już wyrządzonych przez alkohol szkód u dziecka całkowicie cofnąć się nie da.

Pierwsze przejawy tego, że dziecko ma alkoholowy zespół płodowy, widoczne mogą być już bezpośrednio po jego urodzeniu. Wyraźnie zauważalne mogą u niego być małogłowie, niski wzrost czy mała masa urodzeniowa. FAS może również wpływać na wygląd twarzy – u dzieci, które cierpią na ten problem, spotykane bywają różne dysmorfie. Zaliczane są do nich:

  • opadanie powiek,
  • krótkie szpary powiekowe,
  • szerokie rozstawienie gałek ocznych,
  • niewielki, zazwyczaj zadarty ku górze, nos,
  • niskie osadzenie uszu, któremu towarzyszą dość często różne anomalie kształtu małżowin usznych,
  • wąska górna warga,
  • wygładzenie rynienki nosowej.

Kiedy udać się do lekarza

Przyjmowany przez ciężarną alkohol wpływa jednak na cały organizm dziecka i cechy dysmorficzne nie są jedynym objawem FAS. Szczególnie wrażliwa na toksyczne działanie alkoholu jest tkanka nerwowa, przez co z alkoholowym zespołem płodowym związane są różne nieprawidłowości dotyczące funkcjonowania układu nerwowego. Rozwój dziecka z FAS zazwyczaj jest znacznie wolniejszy: później chociażby (od swoich zdrowych rówieśników) mówi czy chodzi. Kiedy zaczyna ono już podejmować się tych czynności, wcale nie jest to zwykle koniec jego problemów. Pacjenci z FAS miewają trudności z koordynacją ruchową, trudne dla nich może być wykonywanie precyzyjnych ruchów. Nierzadkie są również nieprawidłowości dotyczące zmysłów – zdarza się chociażby, że dziecko jest nadwrażliwe na ból lub odwrotnie, ma ono zmniejszoną wrażliwość na bodźce bólowe.

Spowodowane przez alkohol uszkodzenia układu nerwowego prowadzą do jeszcze wielu innych niż powyżej wymienione trudności. Dzieci z FAS doświadczają zaburzeń uwagi i koncentracji, nierzadkie są u nich również i problemy z zapamiętywaniem. Miewają one tendencję do nadruchliwości, często rozpoznawane są u nich trudności z kontrolowaniem impulsów. Alkoholowy zespół płodowy związany jest również z trudnościami w nauce – dziecku z tą jednostką może być bardzo trudno przyswajać szkolny materiał, może ono skarżyć się na to, że uczy się, a jednocześnie absolutnie nic nie wchodzi mu do głowy.

Alkohol w ciąży uszkadza jednak nie tylko układ nerwowy, ale i inne narządy. U dzieci z FAS rozpoznawane bywają wady wielu różnych organów, m.in. serca, nerek czy wątroby, oprócz tego są u nich spotykane nieprawidłowości dotyczące narządów zmysłów, m.in. narządu słuchu czy wzroku.

Leczenie

Nie ma niestety żadnej metody leczenia, dzięki której możliwe byłoby cofnięcie u dziecka skutków picia alkoholu przez jego matkę w czasie ciąży. U dzieci z alkoholowym zespołem płodowym jak najbardziej konieczna jest jednak specyficzna terapia – to jednak, jakie konkretnie oddziaływania zostaną zalecone danemu pacjentowi, zależne jest od tego, jakie trudności u niego dominują. Ogólnie ważne jest wspieranie rozwoju dziecka, czasami wskazane bywa uczęszczanie przez nie na rehabilitację. Przy znacznych trudnościach z nauką konieczne może być dostosowanie wymagań edukacyjnych do możliwości dziecka. Czasami bywa stosowane leczenie farmakologiczne – takowe może być korzystne m.in. wtedy, gdy dziecko z FAS przejawia wyjątkowego stopnia nadpobudliwość i deficyty uwagi.

Wszelkie wykorzystywane u dziecka z alkoholowym zespołem płodowym metody terapeutyczne jak najbardziej mogą korzystnie wpływać na jego stan, zdecydowanie nie pozwalają one jednak całkowicie wyleczyć go z tego problemu. W przypadku tej jednostki najistotniejsza pozostaje więc profilaktyka – zapobiegać FAS można poprzez rezygnację z alkoholu w czasie ciąży. Co jakiś czas w mediach funkcjonują kampanie, które przestrzegają przed spożywaniem napojów wyskokowych przez ciężarne: alkoholowy zespół płodowy zmienia całe życie człowieka, prowadząc do różnych trudności również i w wieku dorosłym, dlatego też naprawdę warto przeżyć 9 miesięcy ciąży bez choćby kropli alkoholu.

Piśmiennictwo
Reklama
(0)

Materiały zawarte w dziale Specjalista Radzi mają charakter informacyjny i należy je traktować jako dodatkową pomoc przy udzieleniu niezbędnej pomocy choremu oraz jako ewentualny wstęp do leczenia przez specjalistę. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za efekty zastosowania w praktyce informacji umieszczonych w dziale Specjalista Radzi.

Komentarze