Zaloguj
Reklama

Jakie mogą być przyczyny fobii specyficznych i jak je leczyć?

Jakie mogą być przyczyny fobii specyficznych i jak je leczyć?
Fot. shutterstock
(0)
Reklama

Arachnofobia, lęk wysokości czy klaustrofobia – wszystkie z wymienionych problemów są przykładami zaburzeń lękowych z grupy fobii specyficznych. Zaburzenia te są interesujące nie tylko z powodu tego, że lęk budzić może w pacjentach tak naprawdę dowolny czynnik, ale i przez to, że dość intrygujące bywają ich przyczyny. Co jednak dokładnie może być przyczyną fobii specyficznych i co można zaproponować pacjentom, którzy zmagają się z którymś z tych problemów – jakie są metody leczenia fobii specyficznych?

Fobią specyficzną określa się problem, w którym u pacjenta poczucie lęku wyzwalane jest przez jakiś ściśle określony czynnik. Obawy pojawiają się w tym przypadku zarówno wtedy, kiedy człowiek styka się z budzącym u niego lęk czynnikiem lub sytuacją, ale i wtedy, gdy pacjent tylko o tym pomyśli. Fobia może dotyczyć wyjątkowo wielu różnych aspektów. Zdarzają się takie fobie specyficzne, które nie wzbudzają większego zdziwienia – takowymi są chociażby lęk wysokości, klaustrofobia (lęk przed zamkniętymi, ciasnymi przestrzeniami) czy arachnofobia (lęk przed pająkami). W grupie tej wyróżnia się jednak również i takie problemy, które przez niektórych ludzi uznawane mogą być wręcz za dziwaczne. Jako ich przykłady można podać tutaj ksantofobię (lęk przed kolorem żółtym), ablutofobię (lęk przed kąpaniem się) oraz filofobię (czyli lęk przed zakochaniem). Skąd się jednak biorą u ludzi fobie specyficzne?

Objawy i przebieg

Przyczyny fobii specyficznych – geny i aspekty związane z ewolucjonizmem

W pewnym stopniu występowanie u ludzi fobii specyficznych jest tak naprawdę… naturalne. U zarania cywilizacji ludzkiej w końcu było tak, że unikanie burzy, pająków czy jadowitych węży najzwyczajniej w świecie zwiększało szanse człowieka na przeżycie. W tenże sposób można więc tłumaczyć pewną naturalną tendencję ludzi do lękania się określonych czynników. Stąd zresztą poniekąd wzięły się domniemania, że wpływ na występowanie fobii specyficznych mogą mieć dziedziczone przez nas geny – potwierdzać taką teorię może zresztą to, że wtedy, kiedy w rodzinie jakiegoś człowieka jakiś jej członek cierpi na którąś z fobii specyficznych, to wtedy ryzyko, że taki sam problem pojawi się u niego, jest po prostu zwiększone.

Kiedy udać się do lekarza

Źródła fobii specyficznych – traumatyczne wydarzenia

Nie tylko jednak geny czy swego rodzaju mechanizmy ewolucyjne mogą mieć związek z pojawianiem się u ludzi fobii specyficznych. Ogólnie podkreśla się, że patogeneza tych zaburzeń jest wieloczynnikowa – dużą rolę w pojawianiu się tych problemów mają uwarunkowania środowiskowe. Zdarza się bowiem tak, że u pacjenta fobia rozwija się po tym, gdy zetknie się on z jakąś wyjątkowo nieprzyjemną lub groźną po prostu sytuacją. Przykładowo ablutofobia pojawiać się może u tych dzieci, które zachłysną się wodą podczas kąpieli, arachnofobia może natomiast występować u tych osób, które zostały ukąszone przez jakiegoś pająka.

Zwraca się również uwagę na to, że dzieci fobii specyficznych mogą się niejako… uczyć od swoich opiekunów. Czasami dochodzi bowiem do tego, że pociecha obserwuje lękowe postawy swoich rodziców i później sama zaczyna przejawiać lęk w stosunku do czynnika, którego obawiają się jej opiekunowie.

Leczenie

Leczenie fobii specyficznych – podstawową rolę odgrywa psychoterapia

Pacjent z fobią specyficzną na wszelkie sposoby może podejmować próby uniknięcia kontaktu z czynnikiem, który budzi u niego lęk – nie trzeba tutaj chyba szerzej tłumaczyć tego, że przez to tego rodzaju zaburzenia lękowe mogą w znaczącym nawet stopniu utrudniać mu zwyczajne funkcjonowanie. Szczęśliwie fobie specyficzne jak najbardziej można leczyć – podstawową rolę odgrywa w tym przypadku psychoterapia. Tak naprawdę różne techniki mogą pozwolić na pokonanie dręczącej pacjenta fobii specyficznej, wśród najczęściej wykorzystywanych w tym wskazaniu wymieniana jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT). U wielu osób korzystne efekty przynosi zastosowanie terapii ekspozycyjnej, w której człowiek styka się z czynnikiem, który budzi jego lęk, jest do niego niejako „przyzwyczajany” i ostatecznie pokazywane jest mu to, że kontakt z tym czynnikiem czy sytuacją w rzeczywistości niebezpieczny wcale nie jest.

Farmakologiczne leczenie fobii specyficznych – czy leki mogą pomóc pokonać fobię?

Część pacjentów jest rozczarowanych wtedy, gdy do leczenia fobii specyficznej zalecana jest im psychoterapia – zdarza się, że woleliby oni zażywać jakieś leki, które umożliwiłyby doprowadzenie do ustąpienia dręczących ich objawów. Farmakoterapia w przypadku zaburzeń lękowych wykorzystywana jest jednak tylko w ściśle określonych sytuacjach – podstawową metodę leczenia stanowi po prostu psychoterapia. Leczenie farmakologiczne znajduje zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy u pacjenta współistnieją z fobią specyficzną jakieś inne zaburzenia psychiczne (np. zaburzenia depresyjne). Zasadne wydaje się włączenie leczenia farmakologicznego również i wtedy, kiedy pacjent z powodu fobii specyficznej doświadcza bardzo znacznych utrudnień w codziennym funkcjonowaniu. Leki zalecane bywają również osobom, u których w sytuacjach budzących lęk rozwijają się napady paniki – w takiej sytuacji pacjentowi zalecone może zostać doraźne przyjmowanie preparatów przeciwlękowych.

Piśmiennictwo

Bibliografia:

Psychiatria. Red. M. Jarema, J. Rabe-Jabłońska. Wyd. PZWL. Warszawa 2011.
Puri B.K., Treasaden I.H.: Psychiatria. Podręcznik dla studentów. Red. wyd. I polskiego J. Rybakowski, F. Rybakowski. Elsevier Urban & Partner. Wrocław 2014.

Kategorie ICD:


Reklama
(0)

Materiały zawarte w dziale Specjalista Radzi mają charakter informacyjny i należy je traktować jako dodatkową pomoc przy udzieleniu niezbędnej pomocy choremu oraz jako ewentualny wstęp do leczenia przez specjalistę. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za efekty zastosowania w praktyce informacji umieszczonych w dziale Specjalista Radzi.

Komentarze