Zaloguj
Reklama

Otyłość prosta - objawy, diagnoza, leczenie

Bibliografia:

Krawczyński M.: „ Propedeutyka pediatrii”  s.175 – 177 i 348 – 350.

Kawalec W., Milanowski M.: „ Diagnostyka różnicowa najczęstszych objawów w praktyce pediatrycznej” s. 116 – 120.

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Otyłość prosta - objawy, diagnoza, leczenie
Fot. ojoimages
(1)

Otyłość to nadmiar masy ciała uwarunkowany nadmiernym rozrostem tkanki tłuszczowej, przekraczający o 20% masę należną dla wieku, płci i wzrostu według aktualnych tabel norm. O otyłości świadczy również wartość masy ciała zlokalizowana na siatce centylowej powyżej 97 centyla (na siatce cech skorelowanych masy ciała i wzrostu). Rozróżniamy otyłość prostą, będącą wynikiem długotrwałego przekarmiania oraz otyłość wtórną, która może być pochodzenia podwzgórzowego, hormonalnego lub polekowa.

Otyłość prosta - Objawy i przebieg

Otyłość prosta jest najczęściej występującą postacią otyłości u dzieci (dotyczy 98% dzieci z otyłością). Jej występowanie uwarunkowane jest genetycznie, ale ogromne znaczenie mają czynniki środowiskowe, a zwłaszcza utrwalone od wczesnego dzieciństwa błędne nawyki żywieniowe, takie jak nadmierna podaż kalorii przy obniżonej aktywności fizycznej.

U podstaw rozwoju otyłości prostej leży zachwianie równowagi pomiędzy energią uzyskaną z pożywienia, a wydatkowaną przez organizm. Prowadzi to do rozwoju tkanki tłuszczowej i przyrostu masy ciała. Ryzyko rozwoju otyłości u dziecka wzrasta w przypadku otyłości jednego lub obojga rodziców. Wśród głównych przyczyn otyłości wymieniane są: nieprawidłowe tradycje żywieniowe, predyspozycje rodzinne, niedostateczną aktywność ruchową oraz uwarunkowania genetyczno - metaboliczne. Podkreślany jest wpływ prawidłowego żywienia niemowląt na rozwój otyłości w wieku późniejszym.

Udowodniono, że opóźnione wprowadzanie potraw stałych, przedłużanie karmienia butelką, stosowanie pokarmów jako smoczka lub nagrody, tolerowanie kaprysów żywieniowych, czy nieurozmaicanie potraw może w znacznym stopniu przyczynić się do rozwoju otyłości. Ponadto bardziej zagrożone otyłością są dzieci, które bardzo krótko były karmione piersią. Wiadomo, że u niemowląt karmionych sztucznie zwiększone jest wytwarzanie insuliny, peptydu C i IGF 1 co stymuluje rozwój komórek tłuszczowych. Udowodniono również, że niedożywienie w pierwszej połowie ciąży może sprzyjać rozwojowi otyłości w wieku dojrzałym.

Otyłość prosta - Kiedy udać się do lekarza

W czasie badań profilaktycznych w Poradni Dziecięcej należy regularnie mierzyć masę ciała i wzrost dziecka. Otyłość należy rozpoznać jeżeli masa ciała na siatce centylowej cech skorelowanych masy ciała i wzrostu znajduje się powyżej 97 centyla. W przypadku gdy masa ciała mieści się między 90 a 97 centylem dziecko ma nadwagę i również wymaga odpowiedniej diety i dalszej kontroli. W obu przypadkach wskazana jest stała kontrola lekarska, a przy znacznej otyłości skierowanie do diagnostyki specjalistycznej.

Otyłość prosta - Leczenie

Leczenie otyłości u dziecka to przede wszystkim leczenie dietetyczne. Ponieważ podłożem większości przypadków nadwagi i otyłości u dziecka jest nieprawidłowa dieta, podstawą leczenia powinno być trwałe przywrócenie u dziecka prawidłowych nawyków żywieniowych. W przeciwnym wypadku, po okresie odchudzania, dziecko powracające do dawnych nawyków nieuchronnie zacznie znowu przybierać na wadze. Znaczenie wspomagające ma psychoterapia. W pierwszym okresie leczenia dieta może być nieco ubogoenergetyczna, ale musi być normobiałkowa i prawidłowo zbilansowana (o właściwych proporcjach składników pokarmowych). Powinna umożliwiać dziecku prawidłowy wzrost i rozwój. Po uzyskaniu spadku masy ciała należy utrzymywać dietę normokaloryczną, odpowiednią do wieku. Ogromne znaczenie ma zwiększenie aktywności fizycznej dziecka, a zwłaszcza przyzwyczajenie do systematycznego wysiłku fizycznego. U dzieci zdecydowanie przeciwwskazane są bardzo restrykcyjne diety, ocierające się niekiedy o głodówki. Taka dieta może być bardzo szkodliwa dla rozwijającego się organizmu, a po jej zaprzestaniu zwykle występuje "efekt z odbicia" i ponowny przyrost wagi.

 

W leczeniu otyłości prostej u dzieci zalecane są następujące zasady diety ubogoenergetycznej:

  • dzienna wartość energetyczna posiłków w granicach 1200 – 1400 kcal,
  • białko, z przewagą białka zwierzęcego powinno stanowić 20% całodziennej podaży energii,
  • tłuszcze ( z ograniczeniem tłuszczów zwierzęcych o 50% przyjętej normy) powinny pokrywać 30% zapotrzebowania energetycznego,
  • zmniejszenie spożycia węglowodanów o 30 – 50% ( głównie cukru i skrobii), przy ich podaży do 100 g dziennie,
  • podaż błonnika co najmniej 20 g dziennie ( warzywa, owoce, kasze, pieczywo razowe),
  • woda niegazowana co najmniej 1 l. dziennie.

Realizacja diety nie jest łatwa, ponieważ dzieciom, zwłaszcza małym, brakuje motywacji. Aby zmniejszyć w dziecku poczucie krzywdy zasady diety niskoenergetycznej powinny być realizowane przez wszystkich członków rodziny.

(1)

Materiały zawarte w dziale Specjalista Radzi mają charakter informacyjny i należy je traktować jako dodatkową pomoc przy udzieleniu niezbędnej pomocy choremu oraz jako ewentualny wstęp do leczenia przez specjalistę. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za efekty zastosowania w praktyce informacji umieszczonych w dziale Specjalista Radzi.

Reklama
Komentarze