Zaloguj
Reklama

Dzień w Tworkach: XII Konferencja Szkoleniowo-Naukowa - Psychiatria Środowiskowa 2003

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:


Dzień w Tworkach: XII Konferencja Szkoleniowo-Naukowa - Psychiatria Środowiskowa 2003
Fot. medforum
(0)

12go września 2003 po raz dwunasty spotkało się w Tworkach grono osób, którym bliska jest psychiatria środowiskowa i które w swoich regionach starają się wprowadzać ją w życie.

12go września 2003 po raz dwunasty spotkało się w Tworkach grono osób, którym bliska jest psychiatria środowiskowa i które w swoich regionach starają się wprowadzać ją w życie. Organizatorem spotkania była Komisja Szpitalnictwa Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, ale tak naprawdę swoje narodziny wiele lat temu i przetrwanie do dnia dzisiejszego Konferencja zawdzięcza pani doktor Marii Pałubie, która z ogromnym zapałem i wytrwałością walczy o każdą kolejną jej edycję. W tym roku patronat nad Konferencją objął Urząd Miasta Pruszkowa.

Z całej Polski, z Litwy, Ukrainy, Czech i Danii przyjechali lekarze, psycholodzy, pracownicy socjalni, pacjenci i ich rodziny. Duża część z nich przyjeżdża na Konferencję do Tworek co roku. Obecni byli również przedstawiciele Wydziału Polityki Społecznej Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego i Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Sala Klubu Pacjenta była pełna. Po oficjalnym otwarciu Konferencji i powitaniach, rozpoczęły się wykłady.

Profesor Stanisław Pużyński, Krajowy Konsultant ds. Psychiarii, podjął próbę próbę oceny obecnej sytuacji w lecznictwie psychiatrycznym w kontekście założeń programu rozwoju lecznictwa psychiatrycznego w latach 1995-2005. Podkreślił, że mimo ciężkiej sytuacji nie można tracić nadziei, że sytuacja się poprawi. W ciągu ostatnich kilku-kilkunastu tygodni pojawiły się pewne pozytywne sygnały. Po czerwcowym spotkaniu konsultantów regionalnych, Minister Zdrowia zalecił wreszcie analizę Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Termin spotkania w tej sprawie ustalono na 25 września 2003, a więc już niebawem. Ponadto pojawiła się szansa na nowelizację Ustawy o Ochronie Zdrowia Psychicznego, która jest koniecznym warunkiem uprawomocnienia wspomnianego wcześniej Narodowego Programu.

Wielkim i podstawowym problemem są nadal zasady kontraktowania świadczeń w Narodowym Funduszu Zdrowia. W Instytucie Psychiatrii i Neurologii powstał nowy projekt takich zasad. Trwają starania o jego akceptację. Napięcie w szpitalach rośnie, wzrasta ich zadłużenie, brakuje środków na remonty, na leki przeciwpsychotyczne II generacji. Niektórym szpitalom zagraża likwidacja, pojawiają się strajki. To wszystko powoduje dezintegrację opieki psychiatrycznej, zaburza jej ciągłość. Brak skierowań - iluzoryczne ułatwienie dostępu do leczenia, skutkuje wydłużeniem okresu oczekiwania na wizytę u lekarza. Wprowadzony system refundacji leków nie ułatwia dostępu do nowoczesnych leków przeciwpsychotycznych. Z drugiej strony, coraz sumienniej przestrzegane są w szpitalach prawa pacjenta, choć wciąż zdarzają się przypadki ich łamania, szczególnie w kwestii stosowania przymusu bezpośredniego. Wyłania się coraz pilniejsza potrzeba zatrudnienia w szpitalach rzeczników osób chorych psychicznie i prawnego uregulowania zasad ich funkcjonowania. Rozwija się psychiatria sądowa. Utworzono trzy regionalne ośrodki psychiatrii sądowej. W ośrodku w Garwolinie udało się zorganizować oddział psychiatrii sądowej dla młodzieży. Lękiem napawa niestety poziom orzecznictwa psychiatrycznego w Polsce, a szczególnie przypadki nadużywania rozpoznań w interesie oskarżonych.

Nowy system kształcenia podyplomowego i specjalizacji z psychiatrii funkcjonuje dobrze. Szkoda, że wciąż niezadowalająca jest dostępność miejsc specjalizacyjnych z psychiatrii sądowej i psychiatrii dzieci i młodzieży. Co ciekawe, wznowiono ostatnio możliwość specjalizacji z psychologii klinicznej. Nowy program tej specjalizacji jest w trakcie zatwierdzania. Pojawił się Krajowy Konsultant ds. Psychologii.

Z rzeczywistości zarysowanej przez profesora Pużyńskiego wyrwał uczestników Konferencji profesor Jacek Wciórka, proponując zastanowienie się nad wszechstronnością psychiatrii. W pierwszej części wykładu ukazał jak łatwo i wielokrotnie psychiatria stawała się jednostronna, ulegała zaślepieniu poznawczemu, ideologiom społecznym czy terapeutycznym, radykalizmowi zawodowemu, konformizmowi, egoizmowi, zapominała o podstawowych wartościach. Wraz z rozwojem, psychiatria skupiała się nadmiernie nad pewnymi aspektami, odrzucając pozostałe – odkrywano i nadmiernie uwypuklano rolę mózgu, osoby, kontekstu społecznego, wartości, wiedzy. Pewne choroby pojawiały się i znikały wraz ze zmianami w klasyfikacjach, dyktowanymi panującym w danym momencie modelem postrzegania pacjenta, jego choroby, metod terapii. Paradygmaty zamieniały się w sztywne doktryny. Gdzieś ginął pacjent, pozostawały jego poszczególne fragmenty.
Tymczasem pacjent jest osobą. Ma ciało, funkcjonuje w pewnej grupie społecznej. Jego życie społeczne organizują wartości, także transcendentne. Choroba psychiczna zaburza wszystkie te wymiary – biologiczny, osobowościowy i społeczny, zatem przywracanie zdrowia nie może pomijać żadnego z nich. Do wszechstronnego spojrzenia na pacjenta, jego chorobę i leczenie potrzebna jest wszechstronna, pełna wiedza, system wartości, tradycja, którą się człowiek kieruje. Potrzebny jest również wszechstronny system opieki zdrowotnej. Odpowiedź na pytanie czy psychiatria wszechstronna to utopia czy realny plan, profesor pozostawił uczestnikom.

Nadszedł czas na kolejne konkrety. Tym razem, senator doktor Marek Balicki, starał się zestawić argumenty wskazujące na potrzebę nowelizacji Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego sprzed 9 lat. Argumentował, że zmieniła się rzeczywistość prawna i ustrojowa, w związku z czym powinno się Ustawę do niej dostosować. Stosowane w Polsce praktyki zmuszają również do zmiany niektórych przepisów dotyczących praw pacjenta. Nadal brakuje, wspomnianego przez profesora Pużyńskiego, Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, którego formułowanie bez znowelizowanej Ustawy nie ma większego sensu, gdyż nie będzie on miał mocy sprawczej. Poza tym konieczne jest uregulowanie sytuacji placówek psychiatrycznych i utworzenie instytucji rzecznika praw pacjenta. Psychiatria jest specjalizacją wyjątkową – zdrowie psychiczne znajduje się wśród czterech najważniejszych problemów zdrowotnych w Polsce. Opieka nad osobami cierpiącymi na zaburzenia psychiczne obejmuje wiele sektorów (nie tylko służby zdrowia), realizowana jest przez różnego rodzaju instytucje, w związku z czym konieczna jest koordynacja i integracja podejmowanych działań. Psychiatria potrzebuje szczególnego wsparcia także dlatego, że pacjenci, którymi się opiekuje, nie są grupą, mającą dostatecznie wiele sił do samodzielnej walki o swoje prawa, a decydenci rzadko odwołują się do ich potrzeb.

Od inicjatyw podejmowanych na poziomie władzy ustawodawczej, nastąpił powrót do działań codziennych, na terenie szpitala, w środowisku. Przedstawione przez doktor Barbarę Trafarską, trudne do udźwignięcia informacje na temat dramatycznej i wciąż pogarszającej się sytuacji polskich szpitali psychiatrycznych (opracowane npdst. wyników ankiety przeprowadzonej przez Komisję Szpitalnictwa), poprzedziły bardzo optymistyczne informacje o podejmowanych w kilku miejscach Polski inicjatywach w zakresie rehabilitacji zawodowej. Doktor Andrzej Cechnicki i pan Hubert Kaszyński opowiedzieli o prowadzonym przez osoby po przebytych kryzysach psychicznych, niedawno otwartym, krakowskim pensjonacie "U Pana Cogito". Dyrektor Szpitala Psychiatrycznego w Suwałkach, magister Leszek Sagadyn, cieszył się nadchodzącym po siedmiu latach przygotowań otwarciem "Lipniaka" – ośrodka agroturystycznego w Wigierkim Parku Krajobrazowym, który również poprowadzą osoby po przebytych kryzysach psychicznych. Pan Andrzej Warot z przejęciem opowiadał o prężnie rozwijającym się ośrodku kompleksowych usług "Przyjaciel", zorganizowanym przez Związek Stowarzyszeń Pol-Familia z Torunia. Doktor Edwarda Patura-Szost ukazała jak w naturalny sposób, przez piętnaście lat rozrastała się w Łodzi sieć placówek Towarzystwa Przyjaciół Niepełnosprawnych – od Klubu Pacjenta przez turnusy rehabilitacyjne, ośrodek rehabilitacyjno-opiekuńczy, mieszkania chronione, świetlicę dla dzieci osób chorych na schizofrenię aż do firmy społecznej. Na koniec doktor Anse Leroy i pani Margareta Kępińska-Jakobsen z Duńskiego Komitetu Helsińskiego opowiedziały o swojej współpracy z Polakami i o powstałych w wyniku tej współpracy Domach- Klubach Fountain House w Warszawie i Poznaniu. Wszyscy przyznawali, że tworzenie nie jest łatwe, że o fundusze walczy się miesiącami, ale każdy podkreślał, że ma dalsze plany, że powstają kolejne projekty, że na pewno będzie ciąg dalszy. Te prelekcje napełniły uczestników prawdziwą radością i wiarą, że warto działać, nie poddawać się. Między realizowanymi już projektami pojawiały się też postulaty, pomysły kolejnych działań, które trzeba podjąć.

Profesor Marek Jarema, przewodniczący Polskiej Grupy Roboczej ds. Leków Przeciwpsychotycznych II Generacji, poinformował o wysiłkach w celu umożliwienia pacjentom leczenie nowoczesnymi lekami. Kierowana przez niego Grupa, po przeprowadzeniu analizy skuteczności działania i dostępności leków przeciwpsychotycznych II generacji, a także kosztów leczenia nimi, wysunęła postulaty i opracowała strategię działania mającą w przyszłości doprowadzić do tego, że o wyborze leku będą decydowały tylko względy medyczne.

Doktor Joanna Meder podkreśliła pilną potrzebę organizowania i wdrażania w Polsce nowych metod leczenia coraz liczniejszej grupy pacjentów z podwójną diagnozą (tj. chorych na schizofrenię i nadużywających substancji psychoaktywnych), których specyficzne potrzeby zaczęto dostrzegać w Polsce stosunkowo niedawno.

Konferencja w Tworkach to nie tylko wykłady. Na popołudniowych warsztatach trwały dyskusje o efektywności środowiskowych form pomocy społecznej, miejscu organizacji pozarządowych w psychiatrii środowiskowej, terapii sztuką, agresji wśród osób chorych psychicznie, programie "Schizofrenia – Otwórzcie drzwi" i zbliżającym się II Ogólnopolskim Dniu Solidarności z Osobami Chorymi na Schizofrenię. Uczestnicy rozeszli się, kończąc dyskusje w drodze przez słoneczne, złoto-zielone, jesienne Tworki. Przed nimi jutro drugi dzień obrad, poświęcony problemom współpracy opieki zdrowotnej z opieką socjalną.

Po pierwszym dniu pozostało dużo spraw do ponownego, samodzielnego przemyślenia, ale najważniejsze, co otrzymali to zachęta do działania i świadectwa potwierdzające, że psychiatria środowiskowa w Polsce ma coraz mocniejsze korzenie.

(0)
Reklama
Komentarze