Zaloguj
Reklama

Stabilizatory czy neuroleptyki?

(5)

Sprawozdanie z: Workshop: Bipolar Spectrum Disorders - Therapeutic Advances. Florencja, 16-17 listopada 2001r.

Sprawozdanie z: Workshop: Bipolar Spectrum Disorders - Therapeutic Advances. Florencja, 16-17 listopada 2001r.

Wstęp

Warsztaty zgromadziły czołówkę naukowców zajmujących się różnymi zagadnieniami zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Schorzenia te występują pod wieloma postaciami, stąd określenie spektrum.
Prof. Jules Angst scharakteryzował epidemiologię zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.
Posługując się klasyfikacją DSM IV wydzielił 4 kategorie tych zaburzeń: BP I, BP II, mała BP (MinBP) oraz czystą hipomanię. Zachorowalność na poszczególne stany ocenia się na 0,3 – 2,5%. W porównaniu z populacją ogólną schorzenia te występują 3-5x częściej u dzieci rodziców cierpiących na zaburzenia dwubiegunowe, a dwukrotnie częściej w przypadku „czystej” depresji w wywiadzie rodzinnym. Płeć nie ma wpływu na ujawnienie się choroby.
Zaburzenia afektywne dwubiegunowe są nierzadko powikłane schorzeniami o charakterze lękowym (napady paniki, zaburzenia lękowe uogólnione), zaburzeniami jedzenia. Z kolei współzachorowalność na OCD dotyczyła jedynie osób z rozpoznaniem dużej depresji (BP II).
Największe zagrożenie zamachem samobójczym dotyczy BP II, gdzie prawie 30% pacjentów próbowało targnąć się na swoje życie. W przypadku innych schorzeń to prawdopodobieństwo było mniejsze: MinBP – 5%, czysta hipomania – 4,6%. Dla porównania depresja w przebiegu zaburzeń jednobiegunowych wiąże się z ryzykiem rzędu 17%.
Wiele badań nad zaburzeniami nastroju wspiera hipotezę, iż manifestują się one jako kontinuum od zaburzeń jedno do dwubiegunowych i od podprogowych do pełnoobjawowych. Do spektrum zaburzeń dwubiegunowych niektórzy autorzy zaliczają zespoły nie spełniające ściśle kryteriów czasowych DSM-IV, tzn. często nawracające epizody depresyjne, bulimię oraz agresywne zachowania o charakterze impulsywnym występujące u młodzieży.

Terapia

Nadal nie ma idealnego stabilizatora nastroju, czyli leku działającego równie silnie w obu fazach ZAD (zaburzeńafektywnych dwubiegunowych). W terapii stosowane są głównie lit, leki przeciwpadaczkowe (karbamazepina, kwas walproinowy).
W leczeniu długoterminowym ZAD nadal „złotym standardem” jest lit. Aczkolwiek ostatnie badania porównujące lit z innymi stabilizatorami nastroju oraz placebo w leczeniu długoterminowym każą go traktować jako raczej lek antymaniakalny niż generalnie zapobiegający nawrotom w przebiegu ZAD.

Stabilizatory nastroju

Jeden autorów (Calabrese, 2000) wysuwa propozycję podziału stabilizatorów nastroju na 2 grupy:
Class A – leczą ostrą fazę oraz działanie profilaktyczne przeciw nawrotom manii („A”bove baseline), mniej depresji (lit, karbamazepina, kwas walproinowy, prawdopodobnie też atypowe neuroleptyki)
Class B – leczą ostrą fazę i profilaktycznie w stosunku do obniżenia nastroju („B”elow baseline) (lamotrygina)

Podstawowymi stabilzatorami nastroju będącymi lekami przeciwpadaczkowymi są karbamazepina jest nadal kwas walproinowy.
Mimo wprowadzania nowych leków nawracająca depresja jest jednym z najistotniejszych problemów długoterminowego leczenia zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.
Kwas walproinowy wykazuje skuteczność, także w leczeniu uzależnienia od substancji psychoaktywnych oraz kontrolowaniu ataków paniki w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Kwas walproininowy był skuteczniejszy niż lit w przypadku pacjentów z: objawami depresyjnymi, wcześniejszą słabszą reakcją na lit, dużą liczbą epizodów (szczególnie depresji) oraz w przypadkach występowania pobudzenia i zmniejszonej potrzeby snu.

Kolejnym nowym lekiem, którego skuteczność jest badana w zaburzeniach dwubiegunowych jest lamotrygina. W monoterapii jest skuteczniejsza niż placebo w depresji w przebiegu BP I, zaburzeniach afektywnych z szybką zmianą faz (szczególnie w BP II), a także wczesną manią. Lamotrygina w przeciwieństwie do litu wykazywała skuteczność w leczenia fazy depresyjnej, jednak nie wykazywała skuteczności, lub ograniczoną skuteczność w leczeniu epizodu maniakalnego.

Stablizatory nastroju (leki normotymiczne) są stosowanie także w różnych zaburzeniach, w których występują zachowania impulsywne i agresywne. Należą do nich stany po urazach czaszkowo-mózgowych, w niedorozwojach umysłowych czy otępieniach.
Istotne jest tu jednak to, iż rejestracje tych leków w różnych krajach nie zawierają tych rozpoznań.

Neuropleptyki

Klasyczne leki przeciwpsychotyczne w większości krajów europejskich stanowiły podstawę leczenia ostrego epizodu maniakalnego, przed włączeniem litu. Także miały zastosowanie w leczeniu podtrzymującym w postaci doustnej lub domięśniowej (postaci depot). Jednakże wiadomo, że klasyczne neuroleptyki mogą prowokować wystąpienie depresji.
Badania jednego z atypowych neuroleptyków (olanzapina) wykazują jego antymaniakalną skuteczność podobną do kwasu walproinowego. Efekt jest widoczny u pacjentów psychotycznych i nie psychotycznych.

Neuroleptyki, mimo iż w większości krajów nie posiadają rejestracji jako leki służące do zaburzeń afektywnych, a jedynie jako uzupełnienie terapii, wykazują skuteczność w leczeniu w tych schorzeniach. Badania wskazują na ich porównywalną, a czasem nawet większą skuteczność w porównaniu do leków przeciwpadaczkowych.
Badane są także możliwe dołączania nowych leków przeciwpsychotycznych do normotymików, a także stosowanie ich w terapii długoterminowej. Na razie jednak brak wiarygodnych dowodów na skuteczność takiego połączenia.
Atypowe neuroleptyki niosą na pewno mniejsze ryzyko działań ubocznych (pozapiramidowe) niż klasyczne.
Analogicznie do terapii schizofrenii, w opornych przypadkach ZAD skuteczna bywa klozapina.


Pracownicy Klinki Psychiatrii i Psychoterapii jako jedyni wśród uczestników z Polski prezentowali własne doniesienie.
Krzystanek M., Matuszczyk M., Krupka-Matuszczyk I.: The effects of phototherapy in treatment of bipolar depression

(5)
Reklama
Komentarze