Zaloguj
Reklama

Jak postrzegano chorobę psychiczną w różnych epokach?

Autorzy: Marcin Żółtowski
Książki
Fot. Shutterstock
Książki
(0)

W poniższym artykule przedstawiamy społecznie funkcjonujące wyobrażenie na temat zaburzeń i chorób psychicznych. Starożytność z jednej strony zdominowana jest przez myślenie magiczne, z drugiej strony to czas narodzin medycyny jako nauki przyrodniczej. Średniowiecze i renesans to okresy, w który choroba psychiczna jest postrzegana w kategoriach mistycznych. Zmieniło się to wraz z epoką oświecenia. Wtedy też choroba psychiczna stała się przestępstwem. Prawdziwy przełom oraz narodziny współczesnej psychiatrii nastąpiły wraz z nadejściem idei rewolucji francuskiej.

Reklama

Spis treści:

  1. Wstęp
  2. Starożytność
  3. Średniowiecze
  4. Oświecenie
  5. Czasy rewolucji
  6. Podsumowanie

Wstęp 

Obecnie psychiatria stanowi jedną z podstawowych subdyscyplin medycyny, skupioną na diagnozie, leczeniu i zapobieganiu mentalnym, emocjonalnym i behawioralnym zaburzeniom jednostki. Innymi słowy psychiatria opisuje psychiczne funkcjonowanie człowieka kategoriami zdrowia i choroby. Tym samym, jak żadna inna nauka medyczna wychodzi poza obszar nauk biologicznych, zawierając w sobie także pewne wyobrażenie o społecznym funkcjonowaniu człowieka. 

Psychiatria jako nauka medyczna jest więc wypadkową nie tylko wiedzy naukowej, ale także przemian i procesów społecznych. W tym artykule chciałbym krótko przedstawić jak w jak w poszczególnych epokach postrzegano psychiczne funkcjonowanie człowieka i jak radzono sobie z problemami zdrowia psychicznego.

Starożytność 

Czasy starożytne były zdominowane przez myślenie magiczne, a choroba psychiczna była utożsamiana z siłami pochodzącymi z świata zewnętrznego, nadprzyrodzonego i zarezerwowanego dla demonów, duchów i bóstw. W ówczesnych społeczeństwach nie funkcjonowało pojęcie choroby psychicznej, a osoby, których dotknęła choroba psychiczna określano najczęściej mianem „obłąkanych”. 

Jednocześnie w starożytnej Grecji narodziła się współcześnie rozumiana medycyna. Corpus Hippocraticum to najstarsze, zachowane dzieło medycyny greckiej. Ten zbiór traktatów, datowany na 440-350 rok p.n.e., oprócz opisu objawów oraz procesów leczenia chorób somatycznych, zawiera także opisy tzw. „świętych chorób”, mających odnosić się do psychicznego funkcjonowania człowieka.

Średniowiecze 

Średniowiecze w kręgu kultury Zachodu dla psychiatrii oznaczał powrót do myślenia magicznego. Paradoksalnie, to kultura arabska stała się sercem ówczesnego rozwoju myśli naukowej oraz medycznej. Spuścizna starożytności w Europie szybko została zapomniana, a teologia chrześcijańska, stojąca niejako w opozycji do myśli greckich medyków, miała decydujący wpływ na postrzeganie osób z chorobami psychicznymi. O ile we wczesnym średniowieczu panował jeszcze pogląd o utożsamianiu chorób psychicznych z chorobami ciała, to w późnym średniowieczu nastąpił gwałtowny powrót do poglądu o demonicznym pochodzeniu chorób psychicznych, a podstawowymi „technikami leczniczymi” była izolacja i magiczne rytuały.  

Oświecenie 

Przełom w postrzeganiu osób z chorobami psychicznymi nastąpił w XVII w. jako odpowiedź na przemiany społeczno-polityczne, wtedy to choroba psychiczna stała się przestępstwem. Początkiem nowej epoki miało zwiastować powołanie w 1652 roku w Lyonie Szpitala Generalnego, który miał zajmować się opieką nad osobami z chorobami psychicznymi czy innymi jednostkami żyjącymi poza strukturą społeczną. Mimo swojej nazwy, jednostka ta nie pełniła funkcji leczniczych, pensjonariusze przebywający w tej jednostce trzymani byli często w lochach, przypięci do ścian, pozbawieni jedzenia i jakiekolwiek formy opieki medycznej. Najczęstszą przyczyną śmierci pensjonariuszy był głód, wycieńczenie oraz choroby. Szpital w Lyonie zapoczątkował nową epokę w lecznictwie psychiatrycznym i nie był odosobnioną instytucją, podobne szpitale zaczęły powstawać w całej Francji, Anglii oraz w całej Europie Zachodniej. 

Postrzeganie psychiatrii w różnych epokach, fot. shutterstock

Czasy rewolucji 

Prawdziwy przełom nastąpił dopiero wraz z nadejściem rewolucji francuskiej i towarzyszącymi jej ideami. Za symboliczną datę przyjmuje się rok 1792 kiedy to, francuski lekarz Philippe Pinel otwiera bramy szpitali-więzień, wpuszczając „szaleńców” i wprowadzając nowe rewolucyjne metody lecznictwa. Pinel, studiując dzieła starożytnych filozofów greckich opracował rewolucyjne jak na tamte czasy koncepcje lecznictwa, wedle której osoby z chorobami psychicznymi zasługiwały na leczenie, a terapia wymagała zwolnienia z łańcuchów. Tym samym szaleństwo stało się chorobą w sensie medycznym co dało początki współczesnej psychiatrii

Podsumowanie 

Współczesna psychiatria jest efektem rozwoju nie tylko wiedzy medycznej, biologicznej ale także rozwoju społeczeństwa i procesem „odczarowywania rzeczywistości”. 

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • 1) Foucault M., Szaleństwo i społeczeństwo [w:] Historia, filozofia polityka, Warszawa 1973.
    2) Foucault M. Historia szaleństwa w dobie klasycyzmu, Warszawa 1987.
    3) Nasierowski T., Dzieje psychiatrii: główne wydarzenia, osoby i tendencje rozwojowe. [w:] Psychiatria. T. 1, Podstawy psychiatrii, pod red. J. Rybkowski, S. Pużyński, J. Wciórka, Wrocław 2017.
    4) Shorter E., History of Psychiatry. From the Era of Asylum to the Age of Prozac, Nowy Jork 1998

Adres www źródła:


Reklama
(0)
Komentarze