Zaloguj
Reklama

Socjologiczne koncepcje choroby psychicznej

Autorzy: Marcin Żółtowski
Kobiety cierpiące z powodu schizofrenii
Fot. Shutterstock
Kobiety cierpiące z powodu schizofrenii
(0)

W tekście opisuję socjologiczne koncepcje choroby psychicznej w dwóch perspektywach. Pierwsza to perspektywa systemowa odnosząca się do roli społecznej, druga to perspektywa interakcjonistyczna, odnosząca się do naszych codziennych interakcji i praktyk. 

Reklama

Teoria etykietowania społecznego

Drugą grupą teorii socjologicznych, o których wspomniałem, to teorie mikrospołeczne, w szczególności podejście interakcjonistyczne, skupianie się na bezpośrednich działaniach jednostki. Największy wkład do socjologii zaburzeń psychicznych wydają się mieć prace Thomasa Scheffa, który do analiz zaburzeń psychicznych stosował teorię naznaczania społecznego (labeling). W ogólności teoria naznaczania społecznego mówi, że zachowania społeczne są obiektywnie neutralne, to społeczeństwo etykietuje zachowania jako pozytywne lub negatywne. W rezultacie jednostka kształtuje na podstawie etykiet swoje „Ja”, zachowanie, rolę, jaką pełni oraz miejsce, które zajmuje w strukturze społecznej, potwierdzając tym samym przypisaną jej etykietę.

Etykietowanie (naznaczanie) społeczne składa się z dwóch procesów. Pierwszy, to proces, w którym dane zachowanie, wygląd czy wypowiedzi są rozpoznawane jako stereotypowe, przypisane do pewnego „klucza”. Klucz to swego rodzaju obraz pacjenta psychiatrycznego, społeczne przedstawienie osób w kryzysie psychicznym, np. w odniesieniu do obrazu schizofrenii i schizofrenika. Na obraz ten składa się nie tylko etykieta schizofrenii, ale także role i miejsce w społeczeństwie, jakie ma zajmować osoba w kryzysie psychicznym. Innymi słowy, jeżeli dane zachowanie określę jako schizofreniczne, oczekuję od tej osoby przyjęcie określonej roli. 

Według Thomasa Scheffa stereotypowe wyobrażenia choroby psychicznej kształtowane są od wczesnego dzieciństwa w procesie socjalizacji oraz występują w ciągu całego życia, będąc stale utrwalane i powielane. 

Podsumowanie

Zauważmy, że ani podejście systemowe, ani podejście interakcyjne nie odnoszą się w bezpośredni sposób do procesów psychopatologicznych, wręcz można odnieść wrażenie, że je pomijają. Nie oznacza to jednak, że im przeczą lub wychodzą naprzeciw, a stanowią swego rodzaju uzupełnienie perspektywy medycznej, poszerzając nasze spojrzenie na chorobę psychiczną.

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • Parsons T.: Struktura społeczna a osobowość. Warszawa 1969.
    Parsons T.: System Społeczny. Kraków 2009.
    Scheff T.: Labeling Madness. London 1975.

Reklama
(0)
Komentarze