Zaloguj
Reklama

Zaburzenia snu

Autorzy: Małgorzata Pawłowska
Zaburzenia snu
Fot. panthermedia
(3)

Prezentowany tekst przedstawia bieżące dane na temat snu, czynników zakłócających sen oraz ogólnie przedstawia najbardziej popularne zaburzenia snu. Sen jest nadal nie do końca poznanym zjawiskiem; choć znany jest jego mechanizm, nie do końca wiadomo dlaczego śpimy. Według danych WHO nasz sen jest coraz krótszy, pojawia się też coraz więcej zaburzeń snu oraz czynników zakłócających sen, wśród których najpowszechniejszym jest hałas. Zaburzenia snu wiążą się zarówno z chorobami somatycznymi, jak psychicznymi.

Reklama

Niektóre konsekwencje zaburzeń snu

Znane są już coraz lepiej fizjologiczne konsekwencje utrzymującej się bezsenności. Należą do nich większe ryzyko śmierci jako efekt wtórny choroby psychicznej lub somatycznej, większe ryzyko wystąpienia depresji lub innej choroby afektywnej - do 5 razy częściej niż w populacji ogólnej. Również częściej niż u osób nie cierpiących na bezsenność, występują w tej grupie choroby układu sercowo naczyniowego oraz żołądkowo jelitowego. U osób tych obserwuje się dwa razy więcej wizyt u lekarzy oraz dwa raz więcej hospitalizacji, a także cztery razy więcej wypadków niż w populacji ogólnej. Wykazano niższą jakość życia u osób cierpiących na bezsenność oraz problemy w rodzinie, pracy, czy szkole.

Brak snu współwystępuje też z otyłością. Osoby z zaburzeniami snu cierpią dwa razy częściej na otyłość, obserwuje się u nich większy wzrost BMI w czasie oraz większą szansę na wystąpienie otyłości. Istnieje hipoteza według której krótki sen może prowadzić do otyłości w taki sposób, że zwiększeniu ulega apetyt poprzez zmiany hormonalne spowodowane deprywacją snu. Ten pogląd wymaga dalszej weryfikacji empirycznej.

Związek hałasu z zaburzeniami snu

Uwagę specjalistów i epidemiologów od spraw snu przykuwa ostatnio hałas uważany za najważniejszy środowiskowy czynnik zakłócający sen. Nie występuje habituacja układu sercowo-naczyniowego w odpowiedzi na stresor, jakim jest hałas.

Każdy bodziec wywołujący stres w ludzkim organizmie, również hałas, jest związany z odpowiedzią układu krwionośnego i może przyczynić się do wzrostu ciśnienia tętniczego we krwi nawet gdy sam sen nie został zakłócony. I tak chroniczne zaburzenia snu związane na przykład z hałasem stają się podłożem zaburzeń somatycznych, w tym nadciśnienia.

Wiadomo także, że zakłócenia snu związane z hałasem powodują w konsekwencji pogorszenie funkcjonowania w ciągu dnia spowodowane nadmierną sennością, wypadkami, osłabioną wydajnością neuro behawioralną oraz gorszym nastrojem. Istnieją tymczasowe związki między zaburzonym snem, a chorobami układu krążenia, cukrzycą, czy otyłością, zmniejszonym przyswajaniem glukozy oraz nadciśnieniem.

Stres, hałas oraz praca zmianowa mogą redukować sen lub powodować sen przerywany. Sen przerywany przyczynia się do zmniejszenie tolerancji glukozy. Kłopoty ze snem wiążą się także z większą umieralnością, a także chorobami układu krążenia.


fot. panthermedia

Dane prezentowane przez badaczy snu podczas kongresu WHO pokazują, że zaburzeń oraz deprywacji snu nie można lekceważyć. Utrzymujące się kłopoty ze snem wymagają leczenia. Podczas diagnozy należy brać pod uwagę subiektywne poczucie niewyspania i zmęczenia pacjenta, które znajduje potwierdzenie w gorszej jakości pracy, kłopotach z koncentracją uwagi, czy drażliwości i chwiejności emocjonalnej. Pacjenci tacy skarżą się na niewyspanie, niemożność zaśnięcia, pomimo tego, że długość snu mieści się w granicach normy.

Leczenie zaburzeń snu poprawia jakość życia pacjentów i chroni przed rozwojem chorób somatycznych mających związek z deprywacją snu.

Zanim jednak przystąpi się do leczenia farmakologicznego, można zapoznać pacjenta z podstawowymi zasadami zdrowego spania. Są one szczególnie ważne w higienie snu pacjentów cierpiących na zaburzenia snu, oraz dla pacjentów z diagnozą choroby afektywnej dwubiegunowej, dla których zachowanie rytmu snu i czuwania jest szczególnie ważne.

Zasady zdrowego spania

  1. Trzymaj się ustalonego rytmu snu i aktywności - kładź się spać i wstawaj codziennie o tej samej porze, nawet w weekendy.
  2. Uprawiaj ćwiczenia fizyczne w ciągu dnia - należy unikać ćwiczeń na 5 do 6 godzin przed położeniem się spać, ponieważ działają one pobudzająco na organizm i mogą utrudniać zaśnięcie.
  3. Zadbaj o zdrowy tryb życia - ogranicz używanie kofeiny i nikotyny, mają one bowiem stymulujące działanie, które utrzymuje się do 8 godzin i może utrudniać zaśnięcie. Również kofeina zawarta w herbacie, czy Coca coli pobudza organizm, podobnie duża ilość czekolady. Unikaj alkoholu przed położeniem się spać - wieczorny drink może pomóc zasnąć, ale przynosi płytki sen.
  4. Wieczorem jedz niewielki posiłek - spożywanie obfitych posiłków oraz używek przed położeniem się spać utrudnia zasypianie i może spowodować niestrawność zakłócając sen.
  5. Unikaj leków mogących zakłócać lub opóźniać sen - niektóre popularne leki nasercowe, stosowane przy nadciśnieniu oraz astmie, a także leki przeciwgorączkowe, leki stosowane przy kaszlu, przeziębieniu, alergii mogą zakłócać sen.
  6. Śpij w nocy - drzemki w ciągu dnia utrudniają zasypianie, wieczorem poczucie senności pojawia się wtedy później.
  7. Zadbaj o relaks przed snem - warto odprężyć się, relaksująca aktywność, na przykład słuchanie muzyki lub czytanie, może stać się rytuałem przed położeniem się spać.
  8. Weź gorącą kąpiel przed udaniem się spać - ciepła woda wzmaga senność i pomaga się zrelaksować.
  9. Zadbaj o dobre warunki snu - sypialnia powinna być cicha, ciemna, wygodna. Dobrze śpi się w chłodnej temperaturze. Hałas, niewygodne łóżko, czy oglądanie telewizji w łóżku mogą utrudniać zasypianie, podobnie wieczorna praca przy komputerze.
  10. Korzystaj ze światła słonecznego - należy zadbać o to, by co najmniej 30 minut dziennie przebywać na dworze w dziennym świetle.
  11. Zacznij coś robić, kiedy nie możesz zasnąć - nie należy pozostawać w łóżku jeśli sen nie nadchodzi w ciągu 30 minut od położenia się spać.
  12. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli kłopoty ze snem utrzymują się.
Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • WHO technical meeting on sleep and health. World Health Organization Regional Office for Europe European Centre for Environment and Health Bonn Office. Bonn Germany, 22-24 January 2004; dane z www.medicalnewstoday.com

Kategorie ICD:


Reklama
(3)
Komentarze