Zaloguj
Reklama

Obraz szpitala psychiatrycznego w popkulturze

Autorzy: Marcin Żółtowski
Schizofrenia
Fot. Panthermedia
Schizofrenia
(0)

Szpital psychiatryczny w popkulturze najczęściej przedstawiony jest jako miejsce makabrycznych wydarzeń. Szpital prezentowany jest jako więzienie, pacjenci zdają się być traktowani jak przestępcy. Z drugiej strony obraz szpitala psychiatrycznego w popkulturze ukazuje chorobe psychiczną jako źródło zła, przemocy i makabrycznych czynów. 

Reklama

Spis treści:

  1. Jak widzimy szpital psychiatryczny?
  2. Czynniki wpływające na obraz szpitala psychiatrycznego

Jak widzimy szpital psychiatryczny? 

Najczęściej kiedy myślimy o szpitalu psychiatrycznym przed nami ukazuje się silny, negatywnie nacechowany obraz placówki, która pełni rolę penitencjarną, nie zaś medyczną. Szpital psychiatryczny kojarzy się z instytucją, w której pacjenci podporządkowani są całkowicie od personelu, ich funkcjonowanie ściśle określa regulamin, a za jego nieprzestrzeganie pensjonariuszy czeka kara. Personel szpitala pozostaje bezwzględny wobec pacjentów, stosuje wobec nich przemoc fizyczna, a nie raz tortury. Natomiast pacjenci zazwyczaj pozostają w stanie niezwykle klinicznie ciężkim, w stanie ostrej psychozy, będąc niebezpiecznymi dla siebie i innych osób. Innymi słowy szpital pełni rolę więzienia, a pacjent więźnia, którego się nie leczy, a karze.

Czynniki wpływające na obraz szpitala psychiatrycznego 

Na taki obraz szpitala psychiatrycznego składają się dwa czynniki. Pierwszy z nich to kontekst społeczno-historyczny. W rzeczywistości szpitale psychiatryczne przyjmowały podobne formy funkcjonowania aż do drugiej połowy XX wieku, kiedy to pojawiły się pierwsze skuteczne leczenia farmakologiczne oraz dzięki ruchowi antypsychiatrycznymu.

Drugim czynnikiem kształtującym nasze wyobrażenie szpitala psychiatrycznego jest jego obraz w popkulturze. Najbardziej znanym dziełem kultury przedstawiającym szpital psychiatryczny jako isntytucje władzy i kontroli jest film Milosa Formana z 1975 roku Lot nad kukułczym gniazdem, który z kolei powstał na podstawie powieści Kena Keseya pod tym samym tytułem. Można zaryzykować stwierdzenie, że szpital nie pełni tylko rolę miejsca, w którym odbywają się wydarzenia z filmu czy książki, a jest bohaterem samym w sobie. Szpital przyjmuje formę instytucji totalnej, o której pisałem szerzej w tekście „Szpital jako instytucja totalna”.

Szpital psychiatryczny przedstawiony w Locie nad kukułczym gniazdem wzbudził ogromną dyskusję na temat pacjentów psychiatrycznych, wychodząc daleko po za środowisko psychiatrów. Obraz ten stał się inspiracją dla całego ruchu społecznego, skupiającego wokół siebie najwybitniejszych ówczesnych intelektualistów m.in. socjologa Ervinga Goffmana czy filozofa Michaela Foucaulta. Tym samym dzieło popkultury stało się inspiracją do powstania ruchu antypsychiatrycznego z lat 70 XX wieku, którego głosy nadal wybrzmiewają w dyskusji wokół zdrowia psychicznego. Podobny obraz szpitala psychiatrycznego znajdziemy w Kuracji Jacka Głębskiego oraz jego późniejszej adaptacji w teatrze telewizji reżyserowanej przez Wojciecha Smażowskiego. 

Szpital psychiatryczny, czy mówiąc szerzej choroba psychiczna szaleństwo zdają się być jednym z najczęstszych motywów w filmach czy opowieściach z gatunku horror. W tym wypadku szpital psychiatryczny zazwyczaj jest miejscem makabrycznej zbrodni, okrucieństwa, tortur czy występowania zjawisk paranormalnych np. film Dziewiąta Sesja wyreżyserowany przez Brada Andsersona z 2001 roku, czy Oddział Johna Carpentera z 2010 roku. Tak przedstawiony szpital psychiatryczny zdaje się być siedliskiem szaleństwa, zła, makabrycznych czynów i zbrodni, pacjenci szpitala wydają się być osobami nieprzewidywalnymi, agresywnymi, a chorba psychiczna czy mówiąc bardziej ogólnie szaleństwo stają się być tożsame ze złem.

Obraz szpitala psychiatrycznego, fot. panthermedia

Obraz szpitala psychiatrycznego budowany przez popkulturę niesie za sobą wiele konsekwencji dla osób w kryzysie psychicznym. Przede wszystkim utrwala i potwierdza negatywne stereotypy dotyczące osób w kryzysie psychicznym, prowadząc tym samym do ich marginalizacji i wykluczenia. Z drugiej strony, bazując na wyobrażeniu kształtuje relację pacjent – szpital – personel, co może mieć negatywny wpływ na leczenie pacjenta. Dodatkowo na osobie, która odbyła hospitalizacje ciąży społeczne piętno, określające ją nie jako osobę, ale jako pacjenta.

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • 1) Kesey K., Lot nad kukułczym gniazdem, 1962.
    2) Głębski J., Kuracja, 1998.

Adres www źródła:


Reklama
(0)
Komentarze