Zaloguj
Reklama

Poznaj charakterystyczne zaburzenia psychiczne dla danej kultury!

Autorzy: Marcin Żółtowski
Schizofrenia
Fot. Panthermedia
Schizofrenia
(5)

W tekście przedstawiam krótki opis sześciu zespołów zaburzeń psychicznych charakterystycznych dla poszczególnych kultur i obszarów geograficznych. 

Reklama

Spis treści:

  1. Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: wstęp
  2. Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: koro
  3. Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: pibloktoq
  4. Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: wendigo
  5. Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: amok
  6. Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: taijin kyofusho
  7. Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: hikikomori
  8. Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: zakończenie

Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: wstęp

Współczesna myśl psychiatryczna wywodzi się z epoki oświecenia, kiedy to narodziła się instytucja szpitala psychiatrycznego i lekarza psychiatry. Za symboliczny początek psychiatrii uznaje się rok 1792, kiedy to francuski lekarz Philippe Pinel otwiera bramy szpitalne dla wszystkich tych, którzy zostali tam uwięzieni z powodów moralnych np. włóczędzy, pracownice seksualnych czy żebracy. Psychiatria stała się subdyscypliną nauk medycznych, wiedzą zobiektywizowaną, posiadającą swój własny odrębny przedmiot oraz metody badawcze. Chociaż ostatnie dekady, dzięki rozwojowi neuronauk i metod obrazowania medycznego przyniosły przełomowe odkrycia na polu psychiatrii biologicznej, to [psychiatria] opisując ludzkie cierpienie, zawsze pozostaje uwikłana w konteksty kulturowe danego społeczeństwa, wpływając na postrzeganie, przebieg oraz leczenie zaburzeń psychicznych.

Zależności pomiędzy zaburzeniami psychicznyznymi a kulturą i warunkami środowiska są przedmiotem zainteresowań psychiatrii kulturowej. Bada ona cechy zaburzeń psychicznych wspólne dla wielu kultur, różnice w zaburzeniach psychicznych uwarunkowanych różnicami w obrębie danych kultur oraz egzotyczne, charakterystyczne dla poszczególnych kultur zaburzenia psychiczne. Zespoły zaburzeń psychicznych charakterystycznych dla danych kultur nazywa zespołami uwarunkowanymi kulturowo.

Niżej przedstawię sześć zespołów uwarunkowanych kulturowo, które nie mieszczą się w tradycyjnym systemie klasyfikacji chorób, nie spełniają wymogów diagnostycznych lub przyjętych kryteriów w systemach klasyfikacyjnych współczesnej psychiatrii. 

Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: koro

To zaburzenie dotykających mężczyzn i występujące wśród mieszkańców Chin, Indonezji, Malezji, Singapuru i Tajwanu. Inne nazwy tego zaburzenia to sou yang, jinjin, bemar, suk, dhat, dhatu czy shen kui. Objawia się ostrym lękiem i poczuciem, że penis chorego cofa się do brzucha, aż do całkowitego zniknięcia. 

Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: pibloktoq

To zespół zaburzeń, który występuje wśród Inuitów, rdzennych mieszkańców terenów arktycznych. Na pibloktoq składają się podniecenie, zachowania agresywne i niekontrolowane, przygnębienie, koprofagia, zrzucanie ubrań i bezładna ucieczką przed siebie. Po napadzie pibloktoq pacjent zasypia i budzi się całkowicie bez objawów.

Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: wendigo

Występuje wśród kanadyjskich Indian Ojibwa. Zaburzenia te zaczynają się objawami depresyjnymi, tendencją do osamotnienia, poczuciem lęku, wymiotami i biegunką. Chory nabiera także przekonania, że pod wpływem czarów został zamieniony w zimowego potwora zjadającego ludzi (wendigo). Zdarza się, że chory rzuca się na członka rodziny, po czym zabija go i zjada. Zazwyczaj osoba doświadczająca wendigo zostaje wydalona ze społeczności lub zabita. Przyjmuje się, że jest to szczególny rodzaj schizofrenii paranoidalnej

Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: amok

Występuje wśród mieszkańców Malezji, Filipin i Jawy, dotykając głównie mężczyzn. Objawia się nagłym wzrostem agresji i chęcią mordu. Po zdobyciu broni chory atakuje i zabija wszystkich, których spotka na swojej drodze. Zazwyczaj amok kończy się, kiedy chory zostanie zabity przez przechodniów lub kiedy popełni samobójstwo. Przyjmuje się, że amok wiążę się z kulturowym, męskim poczuciem honoru oraz że jest to forma rozładowania wewnętrznego napięcia, którego źródłem jest wysoko shierarchizowane społeczeństwo.

Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo, fot. panthermedia

Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: taijin kyofusho

To zaburzenie występujące w Japonii i przypominające europejską fobię społeczną. Objawia się lękiem przed odtrąceniem, związkami z innymi ludźmi, znalezieniem się w sytuacjach towarzyskich. Chory ma także przeświadczenie o jakimś defekcie fizycznym, który może zranić inne osoby (np. brzydki zapach ciała).

Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: hikikomori 

Także występuje w Japonii. To rodzaj ekstremalnego wycofania się życia społecznego, które dotyka zazwyczaj młodych mężczyzn. Wycofanie to objawia się całkowitym niewychodzeniem z domu (nawet na posiłek, te zazwyczaj dostarczane są pod drzwi) oraz zerwaniem jakichkolwiek bezpośrednich kontaktów międzyludzkich (chory komunikuje się jedynie za pośrednictwem Internetu).

Zaburzenia psychiczne uwarunkowane kulturowo: zakończenie

W rzeczywistości w każdej z kultur czy grup etnicznych możemy znaleźć zaburzenia psychiczne charakterystyczne jedynie dla niej lub dla danego obszaru geograficznego, niemieszczące się w kategoriach współczesnej psychiatrii. Zespoły uwarunkowane kulturowo nie stanowią jedynie etnograficznej czy antropologicznej ciekawostki, a realne wyzwanie dla uniwersalistycznej psychiatrii kultury zachodniej Europy i zglobalizowanej rzeczywistości społecznej. 

Co więcej, badanie kultury i psychiatrii realnie wpływa na rozwój psychiatrii jako nauki medycznej, pozwala na większe poznanie tego, w jaki sposób człowiek funkcjonuje w społeczeństwie, a co za tym idzie: poprawę losów wielu pacjentów. O konieczności przyjęcia perspektywy antropologicznej i korzyściach płynących z tej wiedzy pisał już w 1904 roku Emil Krapelin (wybitny psychiatra, filozof, twórca klasyfikacji chorób psychicznych), postulując konieczność rozwoju psychiatrii porównawczej. 

 

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • G. Canino, Psychiatric diagnosis – is it universal or relative to culture?, J Child Psychol Psychiatry. 2008 Mar; 49(3): 237–250.
    A. Avasthi, O. P. Jhirwal, The Concept and Epidemiology of Dhat Syndrome,. Journal of Pakistan Psychiatry Society. 2 (1), 2005.
    Janusz Krzyżowski: Psychiatria transkulturowa. Warszawa: Medyk sp z o.o., 2002.
    A. Stypuła, Kultura a choroba psychiczna. Rola czynników kulturowych w postrzeganiu, przebiegu i leczeniu zaburzeń psychicznych, Kraków 2012.
    A. R. Teo, Hikikomori, A Japanese Culture-Bound Syndrome of Social Withdrawal? A Proposal for DSM-V, J Nerv Ment Dis. 2010 Jun; 198(6): 444–449.

Kategorie ICD:


Reklama
(5)
Komentarze