Zaloguj
Reklama

Skąd się biorą sny?

Autorzy: mgr Awa Fijołek
Sen
Fot. Panthermedia
Sen
(4)

Marzenia senne fascynują od początków zarania ludzkości. Niektórzy potrafią odkryć w nich przepowiednie przyszłości, inni widzą w nich kłębek zagmatwanych nici będących pozostałością po trudnym dniu i problemach codzienności. Niektórzy wybitni ludzie znajdowali w nich inspirację do swoich dzieł i genialnych pomysłów. Badane przez psychoanalityków i neurologów, wciąż pozostają jedną z nierozwiązanych naukowych zagadek. W poniższym artykule zostało opisanych kilka możliwych hipotez dotyczących tego, skąd w naszej głowie biorą się ruchome obrazy podczas gdy ciało odpoczywa.

Reklama

Spis treści:

  1. Czym są sny?
  2. Rola marzeń sennych
  3. Regeneracja mózgu
  4. Sny a schizofrenia
  5. Nie tylko wizualne

Prawdopodobnie żaden ze stanów poznawczych nie był tak intensywnie badany i wciąż tak niezrozumiany jak marzenia senne. Istnieją znaczące różnice w podejściu neurologicznym i psychoanalitycznym – neurologowie są zainteresowani kwestiami takimi jak zaangażowanie struktury mózg w produkcję marzeń sennych oraz organizację snów, podczas gdy psychoanaliza zastanawia się raczej nad rolą snu w kontekście relacji śniącego z otoczeniem i jego historii. Sny łączą emocjonalne i żywe doświadczenia, postaci, figury, obiekty i wydarzenia znane z codziennego życia, wytwarzając pewną alternatywną rzeczywistość. Neurologia wskazuje, że śnimy w fazie snu REM, związanej z szybkim ruchem gałek ocznych.

Czym są sny?

Marzenia senne są uniwersalnym ludzkim doświadczeniem, które może zostać opisane i zdefiniowane jako stan świadomości charakteryzowany przez zmysłowe, kognitywne i emocjonalne zdarzenia w czasie snu. Śniący ma ograniczoną kontrolę nad treścią snów, obrazem wizualnym oraz aktywacją pamięci. Są to historie i obrazy, które są tworzone przez nasz umysł w czasie gdy śpimy. Mogą dostarczać nam rozrywki, być romantyczne, niezręczne, przerażające i czasami bardzo dziwne. Dlaczego się pojawiają w naszych głowach? Co je wywołuje? Czy możemy je kontrolować? Co oznaczają?

Skąd się biorą sny? fot. panthermedia

Rola marzeń sennych

Istnieje kilka hipotez próbujących wyjaśnić dlaczego śnimy i skąd biorą się obrazy w naszej głowie podczas gdy ciało się regeneruje. Czy sny są po prostu częścią lub skutkiem ubocznym cyklu snu czy pojawiają się w trakcie ściśle określonych faz? Możliwe wyjaśnienia „dlaczego śnimy” mówią, że marzenia senne mogą reprezentować nasze nieuświadomione pragnienia i życzenia, być interpretacją losowych sygnałów z mózgu i ciała pojawiających się w trakcie snu, konsolidować i procesować informacje zebrane przez mózg w ciągu dnia, a także działać jako forma psychoterapii.

Po połączeniu pewnych dowodów i badań, naukowcy doszli między innymi do następujących hipotez i wniosków:

  • sen pomaga w przetwarzaniu procesów pamięci, poprzez łączenie tego, czego się nauczyliśmy z tym, co już wiemy;
  • marzenia senne mogą być kognitywną symulacją prawdziwych życiowych doświadczeń;
  • biorą udział w rozwoju możliwości kognitywnych;
  • marzenia senne mają podłoże psychoanalityczne, są odbiciem znaczących refleksji z życia codziennego i nieświadomego mentalnego funkcjonowania;
  • stanowią unikalny stan świadomości, który obejmuje trzy czasowe wymiary - czas teraźniejszy, procesowanie przeszłości oraz przygotowanie do przyszłości;
  • zapewniają psychologiczną przestrzeń w której przytłaczające lub sprzeczne informacje mogą być zestawione razem, co może być pomocne dla uzyskania psychologicznej równowagi.

Regeneracja mózgu

Najnowsze badania neurologa z RPA, Marka Solmsa, wskazują na zupełnie nowatorskie podejście do marzeń sennych – według teorii zbudowanej przez tego naukowca, nie są one „produktem” snu, ale warunkiem pozwalającym nam spać i chroniącym sen jako taki. Jego zdaniem są stanem, który „zajmuje” pewne ważniejsze części naszego mózgu aby inne mogły się zregenerować. Jego zdaniem faza snu REM i marzenia senne nie są synonimiczne i że mechanizmy mózgu zaangażowane z fazę snu REM mogą być całkowicie inne od tych zaangażowanych w tworzenie „snów”.

Naukowiec uzasadnia swoje odkrycie w następujący sposób. Sny są złudzeniami halucynacyjnymi wytwarzanymi przez aktywację podstawowego systemu motywacyjnego mózgu, podsycanego przez neutrotransmisję dopaminy. Dopamina odgrywa kluczową rolę w wypadku kierowania naszym myśleniem. Pod wpływem dopaminy wydarzenia i myśli pojawiają się w naszej świadomości, przyciągają naszą uwagę, skłaniają nas do określonych zachowań lub działań nakierowanych na określony cel. Marzenia senne dają nam wrażenie, że pomimo stanu odpoczynku, wciąż jesteśmy częścią szerszego świata. „Podstawowym problemem bycia żywym jest to, że musimy sprostać naszym potrzebom napotkanym w świecie zewnętrznym”, mówi Solms. Mózg ma na to odpowiedź – rozwinął własny system „poszukiwania wrażeń” na podstawie struktur neurologicznych zorientowanych na świat zewnętrzny. W związku z tym, prowadzone przez dopaminę sny wypełniają nasze umysły niezliczoną ilością stymulacji, które przyciągają „uwagę” mózgu, podczas gdy ciało jest zamknięte na świat zewnętrzny i skupione na swoim głównym zadaniu jakim jest regeneracja. Sprowokowane potrzebą „szukania”, ale zablokowane przez czynność spania, ciało tworzy własną reprezentację świata.

Sny a schizofrenia

Badacze skanujący działanie i funkcje mózgu wskazują, że psychotyczne halucynacje i sny działają podobnie, angażując „poszukujące” struktury mózgu, jednocześnie „przewartościowując” i dając zbyt duże znaczenie naszym własnym myślom, myląc je z rzeczywistością. Obie aktywności są związane transmisją dopaminy. Francuski neurolog Claude Gottesmann twierdzi, że uwalnianie dopaminy w mózgu w strukturach, które są odpowiedzialne za halucynacje w schizofrenii, jest maksymalne podczas marzeń sennych. W tym sensie marzenia senne i schizofreniczne halucynacje mają to samo neurologiczne podłoże. Inne badania wskazują na przykład, że podnoszący poziom dopaminy lek na Parkinsona L-Dopa sprawia także, że pacjenci mają bardziej intensywne, emocjonalne, dziwne sny.

Skąd się biorą sny? fot. panthermedia

Sny – nie tylko wizualne

Marzenia senne nie są zjawiskiem wyłącznie wizualnym. W ich można odczuwać rozmaite emocje, ale także mieć inne odczucia. Badania wskazują na to, że osoby cierpiące na migreny mogą mieć także sny pełne smaków i zapachów. Może to sugerować, że w bóle migrenowe i sny są zaangażowane podobne struktury mózgu, to znaczy ciało migdałowate i podwzgórze.
Kolejną kwestią jest słyszenie muzyki podczas snu – być może nie jest to zaskakujące, ale zostało potwierdzone, że muzycy mają znacznie częściej „muzyczne” sny, niż osoby o innej profesji.

Działanie ludzkiego mózgu, w tym powstawanie snów, pozostaje fascynującym i niezbadanym procesem. Być może rozwój nauki pomoże nam go lepiej zrozumieć w przyszłości.

Piśmiennictwo
Reklama
(4)
Komentarze